Ελεύθεροι επαγγελματίες: Πώς θα αναγνωρίζουν τα πλασματικά έτη ασφάλισης με ένα κλικ

Μια νέα, πλήρως αυτοματοποιημένη ψηφιακή πραγματικότητα διαμορφώνεται για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, που στο εξής με ένα κλικ μπορούν να προχωρήσουν σε αναγνώριση και εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης.

Η νέα ηλεκτρονική υπηρεσία «Αναγνωρίσεις Χρόνου Ασφάλισης» του e-ΕΦΚΑ καταργεί οριστικά τη γραφειοκρατία, επιτρέποντας στους μη μισθωτούς ασφαλισμένους να ολοκληρώσουν τη διαδικασία από την οθόνη του υπολογιστή τους.

Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, η διαδικασία ψηφιοποιείται πλήρως, καλύπτοντας τόσο τις συνήθεις αναγνώρισεις (όπως χρόνος σπουδών, στρατιωτική θητεία και κενά ασφάλισης) όσο και τις περιπτώσεις ασφαλισμένων που υπολείπονται ελάχιστου χρόνου για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η μεταρρύθμιση αυτή λύνει τα χέρια σε όσους επιδιώκουν να συμπληρώσουν την κρίσιμη 40ετία για έξοδο στη σύνταξη στο 62ο έτος της ηλικίας τους ή να κατοχυρώσουν αναδρομικά ευνοϊκότερα όρια ηλικίας.

Η διαδικασία εξελίσσεται πλέον με ελάχιστα βήματα. Μετά την αρχική καταχώρηση του αιτήματος, το σύστημα επεξεργάζεται αυτόματα τα δεδομένα, εκδίδει την απόφαση και την αναρτά απευθείας στο προσωπικό dashboard του ασφαλισμένου. Παράλληλα, αποστέλλεται αυτόματη ειδοποίηση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Μέσα από την πλατφόρμα, οι δικαιούχοι ενημερώνονται άμεσα για το ακριβές ποσό της εξαγοράς —το οποίο υπολογίζεται με βάση την τρέχουσα ασφαλιστική τους κατηγορία— καθώς και για τους τρόπους εξόφλησης, είτε εφάπαξ με έκπτωση είτε σε δόσεις, χρησιμοποιώντας έναν μοναδικό κωδικό πληρωμής.

Τι ισχύει για την πλασματική ασφάλιση

Από την 1η Ιανουαρίου 2020 χρόνος ασφάλισης στον ΕΦΚΑ για τους ασφαλισμένους είναι:

Ο χρόνος πραγματικής ασφάλισης, δηλαδή ο χρόνος ασφαλιστέας απασχόλησης ή ιδιότητας στον ΕΦΚΑ ή στους εντασσόμενους στον ΕΦΚΑ φορείς, τομείς, κλάδους και λογαριασμούς για τον οποίο έχουν καταβληθεί εισφορές.

Οι πλασματικοί χρόνοι ασφάλισης. Σε περίπτωση ελεύθερου επαγγελματία, αυτοτελώς απασχολούμενου ή ενός από τα πρόσωπα που υπάγονται στην ασφάλιση του πρώην ΟΓΑ, για κάθε αναγνωριζόμενο μήνα ασφάλισης καταβάλλεται η προβλεπόμενη ασφαλιστική εισφορά, την οποία έχει επιλέξει ο ασφαλισμένος κατά το έτος υποβολής της αίτησης αναγνώρισης.

Το συνολικό ποσό της εξαγοράς καταβάλλεται σε τόσες μηνιαίες δόσεις όσοι είναι και οι μήνες που αναγνωρίζονται.

Το ποσό αυτό μπορεί να καταβληθεί εφάπαξ, οπότε παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε έτος εξαγοράς.

Η πρώτη δόση καταβάλλεται μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα της κοινοποίησης της απόφασης.

Καθυστέρηση καταβολής δόσης συνεπάγεται επιβάρυνσή της με τον εκάστοτε προβλεπόμενο τόκο καθυστέρησης.

Σε περίπτωση θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή προσαύξησης του ποσού της σύνταξης πριν από τον χρόνο εξόφλησης της εισφοράς εξαγοράς, παρακρατείται κάθε μήνα από τη σύνταξη και μέχρι την εξόφληση ποσό ίσο με το ένα τέταρτο του ποσού της σύνταξης.

Οι ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται έχουν δικαίωμα να αναγνωρίζουν τους πλασματικούς χρόνους ασφάλισης.

Ο χρόνος ασφάλισης που έχει αναγνωριστεί και εξαγοραστεί ή συνεχίζεται η εξαγορά του στους εντασσόμενους στον ΕΦΚΑ φορείς, τομείς, κλάδους και λογαριασμούς, καθώς και ο χρόνος που έχει προσμετρηθεί από προϋπηρεσία ή άλλη αιτία.

Αναγνωρίσεις χρόνων, οι οποίες δεν έχουν ολοκληρωθεί με την πλήρη εξόφληση του ποσού της εξαγοράς, συνεχίζονται στον ΕΦΚΑ μέχρι την ολοκλήρωσή τους.

Οι ασφαλισμένοι καταβάλλουν για κάθε αναγνωριζόμενο χρόνο την προβλεπόμενη ασφαλιστική εισφορά, την οποία έχει επιλέξει ο ασφαλισμένος κατά το έτος υποβολής της αίτησης αναγνώρισης.

Κάθε ασφαλισμένος του ΕΦΚΑ, εφόσον παύει να έχει την ασφαλιστέα στον ΕΦΚΑ απασχόληση ή ιδιότητα, δικαιούται να συνεχίσει την ασφάλισή του στον ΕΦΚΑ προαιρετικά.

Πρόσωπα που έχουν υπαχθεί στην προαιρετική ασφάλιση των εντασσόμενων φορέων, τομέων, κλάδων και λογαριασμών συνεχίζουν αυτήν στον ΕΦΚΑ.

Οι ασφαλισμένοι που έχουν διαδοχικό χρόνο ασφάλισης στους εντασσόμενους στον ΕΦΚΑ φορείς, τομείς, κλάδους και λογαριασμούς δικαιούνται να συνεχίσουν την ασφάλισή τους στον ΕΦΚΑ προαιρετικά στον κλάδο του τελευταίου εντασσόμενου φορέα υποχρεωτικής ασφάλισής τους. Το ίδιο ισχύει και για τα πρόσωπα που έχουν ήδη υπαχθεί στην προαιρετική ασφάλιση των εντασσομένων φορέων, τομέων και κλάδων και συνεχίζουν αυτή στον ΕΦΚΑ.

Ο χρόνος ασφάλισης μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2016 προσώπων που έχουν υπαχθεί καλόπιστα στην ασφάλιση των εντασσόμενων στον ΕΦΚΑ φορέων, τομέων, κλάδων και λογαριασμών, λόγω απασχόλησης ή ιδιότητας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις, και συνεχίζουν από την 1η Ιανουαρίου 2017 να υπάγονται στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ λόγω της ίδιας απασχόλησης ή ιδιότητας, λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης στον ΕΦΚΑ και οι σχετικές ασφαλιστικές εισφορές δεν επιστρέφονται, εφόσον δεν έχει εκδοθεί απόφαση διαγραφής.

Από την ημερομηνία διαπίστωσης από τα αρμόδια όργανα της μη συνδρομής των νόμιμων προϋποθέσεων υπαγωγής και συνέχισης της ασφάλισης, τα παραπάνω πρόσωπα υπάγονται υποχρεωτικά στην ασφάλιση των εντασσόμενων στον ΕΦΚΑ φορέων, τομέων, κλάδων και λογαριασμών βάσει της ασκούμενης δραστηριότητας ή της ιδιότητας.

Κατ’ εξαίρεση, σε περίπτωση που η διαπίστωση της μη συνδρομής των νόμιμων προϋποθέσεων υπαγωγής έχει γίνει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2019, τα προβλεπόμενα στο ανωτέρω εδάφιο εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2020.

Τα αναφερόμενα παραπάνω δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις ασφαλισμένων για τους οποίους έχει χωρήσει λανθασμένη υπαγωγή στην ασφάλιση από την 1η Ιανουαρίου 2017 και εφεξής.

Τι ισχύει για την προαιρετική ασφάλιση

Ασφαλισμένοι σε φορείς κοινωνικής ασφάλισης που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ πλην του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ), μπορούν να αναγνωρίσουν μέχρι 150 ημέρες ασφάλισης, προκειμένου να θεμελιώσουν δικαίωμα πλήρους συνταξιοδότησης λόγω γήρατος εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

συμπληρώνουν το 67ο έτος της ηλικίας τους μέχρι την 31η.12.2022, έχουν πραγματοποιήσει από 4.350 έως 4.499 ημέρες πραγματικής ασφάλισης αθροιστικά σε έναν ή περισσότερους από τους φορείς αυτούς, έχουν διακόψει οριστικά την απασχόληση και την πραγματική ή προαιρετική ασφάλισή τους, δεν έχουν υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης, δεν έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί από καμία πηγή στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, δεν δικαιούνται σύνταξη από οποιαδήποτε αιτία σύμφωνα με τις καταστατικές διατάξεις των φορέων που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ ή με διατάξεις που εφαρμόζονται στο Δημόσιο ή στην Τράπεζα της Ελλάδος ή από ασφαλιστικούς φορείς του εξωτερικού. Η αναγνώριση γίνεται με την εφάπαξ καταβολή εκ μέρους του ασφαλισμένου των εισφορών ασφαλισμένου και εργοδότη που αντιστοιχούν στις αναγνωριζόμενες ημέρες ασφάλισης με βάση το ισχύον κατά την αναγνώριση ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη.

Το δικαίωμα αυτό αποκλείεται, εάν οι ασφαλισμένοι έχουν αναγνωρίσει πάνω από 5 έτη πλασματικού χρόνου ασφάλισης.

Ασφαλισμένοι σε φορείς κοινωνικής ασφάλισης που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ και έχουν ασφαλισθεί για τουλάχιστον 500 ημέρες εργασίας εντός ημερολογιακής περιόδου 5 ετών πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης δύνανται να ζητήσουν την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισής τους για χρονικό διάστημα μέχρι 3 έτη από την υποβολή της αίτησης, προκειμένου να συμπληρωθεί ο ελάχιστος συνολικός αριθμός ημερών ασφάλισης για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης λόγω γήρατος.

Στην περίπτωση αυτήν δεν ελέγχεται η συνδρομή της προϋπόθεσης περί μη αναπηρίας του ασφαλισμένου.

Αν συντρέχουν οι λοιπές προϋποθέσεις για την απονομή σύνταξης, εκδίδεται πράξη απονομής σύνταξης, η οποία περιλαμβάνει την αποδοχή της αίτησης για προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης, τον χρόνο της προαιρετικής συνέχισης, το καταβλητέο ποσό, την ημερομηνία συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για τη λήψη σύνταξης γήρατος και την ημερομηνία έναρξης της συνταξιοδότησης, η οποία είναι η πρώτη ημέρα του επομένου μήνα από την ημερομηνία συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για τη λήψη σύνταξης γήρατος.

Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί και αν, κατά την εξέταση αίτησης συνταξιοδότησης, διαπιστωθεί ότι υπολείπονται μέχρι 3 έτη για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης γήρατος.

Η παραπάνω διάταξη εφαρμόζεται και επί αιτήσεων συνταξιοδότησης που είναι εκκρεμείς κατά την 18/4/22.

Αποφάσεις και ενημέρωση ασφαλισμένων

Επισημαίνεται ότι κατά την πρώτη φάση υλοποίησης του έργου η διαδικασία υποβολής αιτήσεων αναγνώρισης χρόνου ασφάλισης Μη Μισθωτών πραγματοποιείται κατά τα γνωστά, μέσω των αρμόδιων Υπηρεσιακών Μονάδων του e-ΕΦΚΑ και η διαχείρισή τους πραγματοποιείται συστημικά.

Σε συνέχεια ελέγχου και συστημικής επεξεργασίας της αίτησης, εκδίδεται εγκριτική ή απορριπτική Απόφαση για την οποία ο ασφαλισμένος ενημερώνεται με σχετική ειδοποίηση στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), την οποία έχει δηλώσει στο Μητρώο του e-ΕΦΚΑ.

Η είσοδός του -με τους κωδικούς taxisnet- στη σχετική εφαρμογή ή στο Dashboard και η άντληση της Απόφασης οδηγεί σε αυτόματη ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας «Αναγνωρίσεις Χρόνου Ασφάλισης», με την ημερομηνία Επίδοσης της Κοινοποίησης.

Με την επίδοση της Εγκριτικής Απόφασης Αναγνώρισης ο ασφαλισμένος λαμβάνει και «Ενημερωτικό Σημείωμα», με το οποίο του γνωστοποιείται το σύνολο του ποσού εξαγοράς, ο τρόπος εξόφλησης (εφάπαξ ή δόσεις), καθώς και ο μοναδικός κωδικός πληρωμής (RF) για την εξόφληση του ποσού.

Η εν λόγω Ηλεκτρονική Υπηρεσία σταδιακά θα εμπλουτίζεται με νέες λειτουργικές δυνατότητες, μέχρι την έναρξη παραγωγικής λειτουργίας της νέας-ενιαίας Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας «Αναγνωρίσεις Χρόνου Ασφάλισης Μισθωτών και Μη Μισθωτών».