17 Νοέμβρη 1973: Πενήντα ένα χρόνια από την μεγάλη εξέγερση του Πολυτεχνείου (VIDEO)

Πενήντα ένα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την Εξέγερση στο Πολυτεχνείο τον Νοέμβριο του 1973, που έμελλε να μείνει στην ιστορία της Ελλάδας ως η κορυφαία αντιδικτατορική εκδήλωση, καθοριστική για την πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών. 

Η αντίστροφη μέτρηση για το καθεστώς Παπαδόπουλου, που από τις 21 Απριλίου του 1967 είχε βυθίσει στο σκοτάδι τη χώρα, είχε ξεκινήσει λίγους μήνες πριν.

Συγκεκριμένα, τον Φεβρουάριο του 1973 στην Πολυτεχνική του πανεπιστημίου της Αθήνας οι φοιτητές ξεσηκώθηκαν ζητώντας την κατάργηση του νόμου που έφερνε την υποχρεωτική στράτευση όσων ανέπτυσσαν συνδικαλιστική δράση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους.

https://www.youtube.com/watch?v=hZOoWFH3a00

Παραβιάζοντας ότε το πανεπιστημιακό άσυλο, η αστυνομία μπήκε στο Πολυτεχνείο και συνέλαβε 11 φοιτητές. Οι νεαροί οδηγήθηκαν σε δίκη με την κατηγορία της «περιύβρισης αρχής», με κάποιους από αυτούς να καταδικάζονται με διάφορες ποινές.

Λίγες μέρες μετά, εντός Φεβρουαρίου και πάλι, έγινε η κατάληψη στο κτήριο της Νομικής με συνθήματα όπως «Δημοκρατία», «Κάτω η Χούντα» και «Ζήτω η Ελευθερία» να κυριαρχούν, ενώ η αστυνομία επενέβη για μια ακόμη φορά, πεισμώνοντας το αντιδικτατορικό κίνημα.

Ο Νοέμβρης της Δημοκρατίας

Η κορύφωση των αντιδικτατορικών εκδηλώσεων διαμαρτυρίας κορυφώθηκε όμως με την εξέγερση στο Πολυτεχνείο.

Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου του 1973 με την συγκέντρωση στο προαύλιο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου από φοιτητές που ζητούσαν να γίνουν εκλογές για τους φοιτητικούς συλλόγους τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους και όχι στα τέλη του επόμενου χρόνου, όπως είχε ανακοινώσει η Χούντα.

Σαν κύμα ακολούθησαν αλλεπάλληλες φοιτητικές συνελεύσεις στην Ιατρική και τη Νομική Σχολή και εκδόθηκαν ψηφίσματα με γενικότερα αιτήματα, όπως ο εκδημοκρατισμός των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, η αύξηση των δαπανών για την παιδεία στο 20% του προϋπολογισμού και ανάκληση του Ν.1347 για την αναγκαστική στράτευση των φοιτητών.

Όσο οι ώρες περνούσαν, η συγκέντρωση στο Πολυτεχνείο ενδυναμώθηκε με ακόμη περισσότερους φοιτητές αλλά και πολίτες, που μάθαιναν την είδηση. Το απόγευμα αποφασίστηκε η κατάληψη του Πολυτεχνείου.

Οι πόρτες κλείνουν και γίνεται η εκλογή Συντονιστικής Επιτροπής, με τη συμμετοχή 22 φοιτητών και 2 εργατων, ενώ δημιουργήθηκαν επιτροπές για την οργάνωση και την επικοινωνία στον κόσμο του μηνύματος της κατάληψης.

Το Πολυτεχνείο μετατρέπεται σε «φωνή» ενός ολόκληρου λαού.

Ο ραδιοφωνικός σταθμός

Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργείται ο ραδιοφωνικός σταθμός με τη φωνή της Μαρίας Δαμανάκη και του Δημήτρη Παπαχρήστου να γίνονται οι φωνές του Αγώνα για Δημοκρατία, οι φωνές που όλοι μας έχουν συνδέσει με την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Οι φοιτητές οργανώνονται, ο κόσμος υποστηρίζει:  Πολύγραφοι δουλεύουν μέρα – νύχτα, ομάδες φοιτητών γράφουν συνθήματα κυρίως τη νύχτα σε τοίχους, τρόλεϊ, ταξί και λεωφορεία, στήνεται εστιατόρια και νοσοκομείο, ενώ οργανώνεται και ομάδα περιφρούρησης του χώρου.

Η Αθήνα, η Ελλάδα στρέφει το ενδιαφέρον της σε αυτή τη γωνιά της χώρας που αψηφά τον κίνδυνο και κάνει ξεκάθαρο το μήνυμα για τον αγώνα κατά της Χούντας.

Η αντίδραση του καθεστώτος

Η Χούντα των Συνταγματαρχών επιτηρεί εξωτερικά μέρα – νύχτα. Στις 16 Νοεμβρίου ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις επιτίθενται στο πλήθος που ήταν συγκεντρωμένο έξω από το Πολυτεχνείο, με γκλομπς, δακρυγόνα και σφαίρες ντουμ-ντουμ. Οι περισσότεροι διαλύθηκαν, αλλά η ωμή βία του καθεστώτος φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα με τους εναπομείναντες να στήνουν οδοφράγματα και να ενισχύουν τον αγώνα των φοιτητών.

Ο στρατός αναλαμβάνει, αφού η αστυνομία είναι ανίσχυρη να σταματήσει αυτό το κύμα της οργής και να εισέλθει στο Πολυτεχνείο. Στις 11 το βράδυ, το Καθεστώς επισρατεύει τα τανκς και τα συνθήματα των φοιτητών ανακατεύονται με τον βαρύ ήχο των τεθωρακισμένων.

Στις 3 τα ξημερώματα του Σαββάτου της 17ης Νοεμβρίου το άρμα που βρισκόταν απέναντι από την κεντρική πύλη έλαβε εντολή να εισβάλλει. Έπεσε πάνω στην πύλη και την έριξε, παρασέρνοντας στο διάβα του μία κοπέλα που ήταν σκαρφαλωμένη στον περίβολο κρατώντας την ελληνική σημαία.

Άλλες δυνάμεις μπαίνουν από  τις διπλανές εισόδους, με τους φοιτητές να προσπαθούν να διαφύγουν. Κάποιοι τα καταφέρνουν, πολλοί  συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στη Γενική Ασφάλεια και στην ΕΣΑ.

Η «φωνή» του Πολυτεχνείου, ο ραδιοφωνικός σταθμός, σιωπά περίπου 40 λεπτά μετά την αιματηρή εξέγερση…

Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος κήρυξε στρατιωτικό νόμο, αλλά στις 25 Νοεμβρίου ανατράπηκε με πραξικόπημα. Πρόεδρος ορίστηκε ο αντιστράτηγος Φαίδων Γκιζίκης και πρωθυπουργός της νέας κυβέρνησης ο Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος. Όμως ο ισχυρός άνδρας του νέου καθεστώτος ήταν ο διοικητής της Στρατιωτικής Αστυνομίας, ταξίαρχος Δημήτριος Ιωαννίδης.

Η δικτατορία κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου του 1974, αφού είχε ήδη προηγηθεί η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Ο Γκιζίκης και ο αντιστράτηγος Ντάβος, διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού, κάλεσαν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να επιστρέψει στην Ελλάδα για να επαναφέρει τη δημοκρατική διακυβέρνηση.