Δύο επέτειοι, ένα μήνυμα: η ενότητα ως προϋπόθεση επιτυχιών

Η λήξη της μνημονιακης περιόδου επανέφερε την κανονικότητα στις εθνικές τελετές. Επί μία δεκαετία οι Έλληνες ζούσαμε βυθισμένοι είτε στην οργή είτε στη ντροπή, παρακολουθώντας θεσμούς και υποδομές να υποβαθμίζονται, την πνευματική ζωή να στρατεύεται φανατισμένη, την κοινωνική συνοχή να διασπάται, την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο να χάνεται. Πλέον δεν υφίσταται σοβαρός κίνδυνος ματαίωσης κάποιας εκδήλωσης εξαιτίας λαϊκών κινητοποιήσεων, αυθόρμητων ή υποκινούμενων.

Εκτός τρομερού απροόπτου, φέτος δε θα εισβάλει όχλος, δε θα ριχτούν δακρυγόνα, δε θα μουτζωθούν οι επίσημοι. Αντίθετα, θα σημειωθεί μαζική προσέλευση κοινού. Σε φάσεις διεθνούς αστάθειας όπως η τρέχουσα, ο λαός συνήθως στρέφεται σε παραδοσιακές αξίες, οπότε πατρίδα και στράτευμα τυγχάνουν αυξημένης εκτίμησης.

Πάντως δε θα λείψουν οι γνωστές επίκαιροι συζητήσεις. Χρειάζονται οι παρελάσεις, ειδικά αυτές των μαθητών; Μήπως τέτοιες εκδηλώσεις τελικά εντείνουν τον εθνικισμό και τον αλυτρωτισμό; Αξίζει τελικά να μνημονεύουμε τη νίκη εναντίον ενός σημερινού συμμάχου και εταίρου; Πριν 52 χρόνια θα ήταν απλώς αδιανόητη η διατύπωση αντίστοιχων προβληματισμών.

Οι σύγχρονες παρελάσεις έχουν μικρή σχέση με εκείνες του παρελθόντος. Στις μαθητικές, σημαιοφόροι είναι συχνά κορίτσια ή αγόρια άλλων φυλών. Τα στρατιωτικά τμήματα είναι περιορισμένα λόγω δραστικά μειωμένης θητείας. Σώματα ασφαλείας και συμμετέχοντα σωματεία δίνουν έναν χαρακτήρα πιο μαζικό, πιο παλλαϊκό. Άλλωστε δε νοείται εθνική άμυνα αν δεν υφίσταται και εθνική ενότητα. Έχουμε άραγε αρκετή;

Οι Έλληνες ποτέ δε φημιζόμασταν για την ομοψυχία μας, όμως η σημερινή κατάσταση είναι διαφορετικά προβληματική λόγω ακρίβειας, brain drain, ευδαιμονισμού, fake news και υποβάθμισης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Δυστυχώς, το ισχύον -ασταθές- εξωτερικό περιβάλλον υπόσχεται εκμετάλλευση κάθε μορφής εσωτερικής διχόνοιας από παράγοντες ανωμαλίας: ξένα κράτη, τρομοκρατικά δίκτυα, οργανωμένο έγκλημα και μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα καραδοκούν. Η δημόσια συζήτηση γύρω από τον Άγνωστο Στρατιώτη μας θύμισε ότι παραμένουμε εξαιρετικά ευάλωτοι· το απρόσμενο κράξιμο στον Κυρανάκη για μια χρήσιμη πρωτοβουλία κοινωνικής ευαισθητοποίησης επιβεβαιώνει την ύπαρξη -δυνητικά επικίνδυνου- πολιτικού φανατισμού.

Επιστρέφουμε λοιπόν στους γνωστούς προβληματισμούς, και ειδικά στον τρίτο. Μοιάζει όντως παράξενο να επιχαίρουμε για την αλβανική εποποιία, μα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι οι εορτασμοί αυτών των ημερών αποτελούν πια αφορμή για να γιορτάζουμε και να προβάλλουμε την ενότητά μας. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και η ήττα των Ιταλών προέκυψαν ακριβώς επειδή ενωμένοι επεκτείναμε -και αργότερα υπερασπιστήκαμε- τα εθνικά σύνορα.

Συνεπώς, θα ήταν θαυμάσιο αν με αφορμή τις συγκεκριμένες επετείους μνημονεύαμε εντατικά κάθε κρίσιμη εσωτερική σύγκρουση της νεώτερης πολιτικής ιστορίας: το διχασμό Βασιλικών-Βενιζελικών ως τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον Μεταξά ως τον Εμφύλιο, τον Ανένδοτο ως την Κύπρο, τα Δεκεμβριανά του ’08 ως το Δημοψήφισμα του ‘15. Δυστυχώς έχουμε ανάγκη συνεχούς υπόμνησης πόσο έχουμε κινδυνεύσει διότι ξεχνάμε, και το έχουμε αποδείξει.

Το καινούργιο αποτρόπαιο σύνθημα “Να πεθάνει η Ελλάδα, να ζήσουμε εμείς” πρέπει να απαξιωθεί και να περιθωριοποιηθεί. Δεν επιτρέπεται να καταστεί κεντρικό μήνυμα των όποιων απογοητευμένων νέων μας. Η αλλαγή παραδείγματος αποτελεί υποχρέωση όλων όσοι ευθύνονται: κράτος, κόμματα, εκπαιδευτικοί, κάθε είδους διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Όσο κι αν ώρες ώρες δε μας ικανοποιεί η πατρίδα μας, εδώ ζούμε πολύ καλύτερα από όσο η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Γης, και καλό είναι να το εκτιμάμε.

Η χώρα σαφώς χρειάζεται διόρθωση και ενίσχυση. Δεν χρειάζεται γκρέμισμα, διότι όπως είναι η κατάσταση δεν θα μπορέσει να ξαναχτιστεί εκ θεμελίων. Και μόνο ενωμένοι μπορούμε να την ξαναβάλουμε σε καλό δρόμο.