Θα έχει νέα ζωή η Μοδιάνο;

Πέντε μήνες μετά την αναστολή λειτουργίας της Μοδιάνο, η νέα ανακαίνισή της συνεχίζεται κάτω από μυστικότητα. Είναι ομολογουμένως εντυπωσιακό το στεγανό… φάσκιωμα του κτιρίου, ώστε να μην γίνεται αντιληπτό το είδος και το εύρος των εκτελούμενων εργασιών.

Οι αλλαγές αποφασίστηκαν από τους νέους χρήστες και προφανώς κρίθηκαν απαραίτητες, παρά την καλή κατάσταση της εγκατάστασης. Ίσως σκοπός είναι η αλλαγή κλίματος. Ωστόσο, η προηγούμενη προσπάθεια δεν απέτυχε τόσο λόγω «κρυάδας» του χώρου, όσο λόγω του ασυνάρτητου μείγματος καταστημάτων. Ασυναρτησία που προέκυψε ως απόρροια των -αναλογικά υψηλότατων- ενοικίων, ολέθριων για κλάδο με πολύ μικρά περιθώρια κέρδους· άλλο τα τρόφιμα, άλλο τα έτοιμα ενδύματα. Και πού οφείλονταν τα δυσπρόσιτα ενοίκια; Στην παράλογη βιασύνη απόσβεσης του αρχικού κόστους επένδυσης. Σε κάκιστο υπολογισμό.

Παρά την επικοινωνιακή συσκότιση, κυκλοφόρησαν δημοσιεύματα με λιγοστές πληροφορίες. Τα καταστήματα αναδιατάσσονται, σχηματίζοντας «γειτονιές» εντός θεματικών ζωνών, καθεμιά τους διαφορετική. Σύμφωνα με όσα γράφτηκαν, κάθε «γειτονιά» θα απαρτίζεται από τέσσερα μικρά παραδοσιακά μαγαζιά. Μήπως αυτό σημαίνει ότι κάθε γειτονιά θα ισούται με ένα σχετικά μεγάλο μαγαζί; Ίδωμεν.

Οι ζώνες θα είναι επίσης τέσσερις: η πρώτη θα έχει καφέ και μπαρ, η δεύτερη θα προσφέρει ψωμί και γλυκά, η τρίτη κάθε λογιών ψάρια και θαλασσινά, και η τέταρτη τυριά, αλλαντικά και κρέατα. Κρίνοντας από την περιγραφή, τα εστιατόρια και ουζερί λογικά θα ενσωματωθούν στις δύο τελευταίες θεματικές ζώνες.

Η παραπάνω ομαδοποίηση ακούγεται ορθή, διότι αναβιώνει μέρος της αλλοτινής εικόνας: αλλού βρίσκονταν οι παστουρμάδες, αλλού τα λουκούμια, αλλού τα αλίπαστα, αλλού οι πατσάδες. Φαίνεται λοιπόν πολύ πιθανός ένας εξορθολογισμός της αγοράς, μέσα από τον οποίο θα μπορούσαν να καλυφθούν καλύτερα και οι ανάγκες των καπνιστών στα καταστήματα εστίασης. Παραμένει άγνωστο το μέλλον του -κάποτε πανβρώμικου- δώματος πάνω από τα μαγαζιά. Είχε διαμορφωθεί ως food court, μα είχε αποτύχει στο ρόλο του· ήταν μακράν το πιο κρύο σημείο. Τέλος, θεωρείται βέβαιο ότι θα επανεμφανιστούν τα παλιά τσιγκέλια κρέατος.

Άραγε αρκούν ο εξορθολογισμός της διαρρύθμισης και η αναβίωση παραδοσιακών στοιχείων (δηλαδή τα τσιγκέλια) για να επιστρέψει ο κόσμος;

Πολύ φοβάμαι πως όχι. Η Μοδιάνο πουλήθηκε επειδή είχε ρημάξει -πολλά κλειστά μαγαζιά, μηδαμινή συντήρηση, τεράστια ποντίκια. Είχε ρημάξει επειδή παρουσίαζε χαμηλή αγοραστική κίνηση, η δε κίνηση περιορίστηκε επειδή μειώθηκε το καταναλωτικό κοινό. Οι λόγοι;

Πολλοί παλιοί κάτοικοι έφυγαν από το εμπορικό κέντρο, συνήθως μετακινούμενοι παραέξω ή στα προάστια. Στο φαινόμενο τούτο οφείλεται άλλωστε η επιτυχία εξειδικευμένων ντελικατέσεν σε ζώνες αμιγούς κατοικίας. Να θυμίσουμε ότι από τη νέα πραγματικότητα ευνοήθηκαν και οι καινούργιοι επενδυτές. Επιπλέον, οι σύγχρονες οικογένειες συχνά καταφεύγουν σε έτοιμο ή κατεψυγμένο φαγητό, επιλέγοντας την ταχύτητα και την ευκολία έναντι της ποιότητας και της προέλευσης. Τα αρώματα, τα χρώματα και οι υφές συγκινούν όλο και λιγότερους. Σταδιακά, ακόμη και το ανέκαθεν πιο προσιτό Καπάνι μαραζώνει, παρά τα πρόσφατα δημοτικά έργα. Όπως είναι σήμερα τα πράγματα, τα σούπερ μάρκετ καλύπτουν άνετα τις ανάγκες όσων δεν είναι ιδιαίτερα… μερακλήδες, ενώ τα e-shop απλώς επιδεινώνουν την κατάσταση.

Προφανώς οι νέοι διαχειριστές της Μοδιάνο δεν μπορούν να επαναφέρουν τον κόσμο στο κέντρο, ούτε να κλείσουν τα σούπερ μάρκετ, ούτε να μας κάνουν πιο μερακλήδες. Άρα, υπό τις υφιστάμενες συνθήκες, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να καταστήσουν την εμβληματική αγορά σημείο αναφοράς για όλη τη Θεσσαλονίκη, την Κεντρική Μακεδονία και την Ελλάδα. Στόχος εφικτός, μα υπερβολικά δύσκολος.

Εφόσον τα σπίτια βρίσκονται μακριά, τα εβδομαδιαία ψώνια πρέπει να μεταφέρονται οδικώς ή έστω με άνετα ΜΜΜ, δεδομένου ότι η πρόσβαση στη Μοδιάνο με αμάξι είναι εντελώς αδύνατη. Πάντως, το μετρό από μόνο του δεν αρκεί για να ανακτηθεί αυτό το κομμάτι της πίτας.

Κατά συνέπεια, οι αγοραστές θα είναι ή περιστασιακοί ή τακτικοί που θα αναζητούν εξαιρετικά εκλεκτά προϊόντα. Καθώς όμως οι… γκουρμεδιάρηδες αποτελούν μικρή μειοψηφία, η ποικιλία αγαθών στην αγορά θα πρέπει να είναι τόσο υψηλού επιπέδου, ώστε να την επισκέπτονται απαιτητικοί καταναλωτές από όλη την ΠΚΜ, αλλά και ευκατάστατοι τουρίστες.

Και φυσικά κάτι ανάλογο ισχύει για τα καταστήματα εστίασης: η Πυρίκαυστη Ζώνη ήδη φιλοξενεί τεράστιους αριθμούς από αυτά, σε τεράστια ποικιλία και σε κάθε πιθανή τοποθεσία της. Για να επιλέγει κανείς τη Μοδιάνο για το πρωινό, το γεύμα ή το ποτό του, θα πρέπει να απολαμβάνει εκεί μια συνολικά ξεχωριστή εμπειρία. Μια εμπειρία συνάμα αυθεντική και σύγχρονη. Μια εμπειρία πραγματικά ιδιαίτερη, που -καλώς ή κακώς- αποκλείεται να μοιάζει με εκείνη των δεκαετιών του ’80, του ’90 και του 2000. Ακόμη κι αν επανεμφανιστούν ζουρνάδες και νταούλια, οι εποχές εκείνες έχουν παρέλθει οριστικά.

Σήμερα οι Θεσσαλονικείς παρακολουθούν με περιέργεια το… φάσκιωμα των στοών και εύχονται να τις ξαναδούν σύντομα γεμάτες κόσμο. Το ιστορικό κέντρο χρειάζεται μια Μοδιάνο ζωντανή, και η μητροπολιτική περιοχή χρειάζεται ένα ιστορικό κέντρο ζωντανό. Όλοι ελπίζουν σε ένα θαύμα, διότι περί θαύματος θα πρόκειται· σε ένα θαύμα που κάπως θα αναπτερώσει τις ελπίδες τους για το μέλλον του τόπου.

Πάντως, αν αποτύχει και αυτό το εγχείρημα, οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟ θα πρέπει να εξετάσουν σοβαρά τον αποχαρακτηρισμό του χώρου από αγορά τροφίμων. Η διατήρηση της ιστορικής κληρονομιάς ωχριά μπροστά στη συνέχεια μιας πόλης. Μια Μοδιάνο ζωντανή είναι σαφώς προτιμότερη από μια Μοδιάνο πεθαμένη. Αν η επιβίωσή της προϋποθέτει να πουλάει ρούχα, παπούτσια, κοσμήματα, αρώματα και είδη δώρων, χαλάλι της.