Τέλος εποχής για τα χάρτινα εισιτήρια αλλά όχι και για το…χαρτί στον ΟΑΣΘ

Η κατάργηση των χάρτινων εισιτηρίων στα λεωφορεία του ΟΑΣΘ παρουσιάστηκε από τον ΟΣΕΘ ως ένα ακόμη βήμα εκσυγχρονισμού. Λιγότερο χαρτί, περισσότερη τεχνολογία, πιο «πράσινες» μετακινήσεις. Στην πράξη όμως, για όποιον χρησιμοποιεί καθημερινά τα λεωφορεία της Θεσσαλονίκης, η εικόνα είναι –για άλλη μια φορά– διαφορετική. Γιατί μπορεί το εισιτήριο να έφυγε, το χαρτί όμως… έμεινε. Και μάλιστα σε αφθονία.

Τα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων, τόσο εκτός όσο και εντός των οχημάτων, συνεχίζουν να τυπώνουν αποδείξεις. Αποδείξεις που πρέπει να πάρεις μαζί σου, αφού όλως τυχαίως, στα λεωφορεία δεν υπάρχουν καδάκια. Όμως, ας είμαστε ειλικρινείς. Αν υπήρχαν καδάκια, θα τα χρησιμοποιούσαν όλοι; Η εμπειρία χρόνων λέει ξεκάθαρα όχι. Γιατί το πρόβλημα, δεν είναι μόνο η υποδομή. Είναι η νοοτροπία. Read a book!

Είμαι επιβάτιδα του ΟΑΣΘ όλη την ενήλικη ζωή μου. Έχω δει λεωφορεία να μετατρέπονται σε κινητούς σκουπιδότοπους. Από εισιτήρια και αποδείξεις μέχρι μπουκάλια και καφέδες. Όχι επειδή έλειπε κάτι, αλλά επειδή κάποιοι απλώς δεν ένιωσαν ποτέ ότι ο δημόσιος χώρος τους αφορά. Το λεωφορείο είναι «ξένο», άρα δεν χρειάζεται σεβασμό. Αυτή η αντίληψη είναι βαθιά ριζωμένη και καμία αλλαγή συστήματος δεν μπορεί να την κρύψει.

Από την άλλη, ο ΟΣΕΘ έχει τη δική του ευθύνη αφού σχεδιάζει αλλαγές αποσπασματικά, χωρίς συνολικό όραμα και χωρίς να προβλέπει την καθημερινή χρήση. Έχω δει πολλές «αλλαγές». Αλλαγές που συχνά μοιάζουν να μένουν μόνο…στα χαρτιά, καλή ώρα.

Αλλαγές στις γραμμές, στα δρομολόγια, στα εισιτήρια, στα μηχανήματα, στα σχέδια επί χάρτου. Το κοινό τους χαρακτηριστικό; Ότι σπάνια βελτιώνουν την καθημερινότητα του επιβάτη. Συνήθως απλώς τη μεταθέτουν σε ένα νέο επίπεδο ταλαιπωρίας. Το παλιό πρόβλημα φεύγει, αλλά ένα καινούργιο –εξίσου ενοχλητικό– παίρνει τη θέση του.

Η κατάργηση των χάρτινων εισιτηρίων θα μπορούσε να είναι μια πραγματική τομή. Να συνοδευτεί από λιγότερο χαρτί συνολικά, καλύτερη ενημέρωση, ουσιαστική ψηφιακή μετάβαση και σεβασμό στον δημόσιο χώρο. Αντί γι’ αυτό, βιώνουμε ακόμη μία αλλαγή που μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακό πυροτέχνημα παρά με ουσιαστική μεταρρύθμιση.

Το πρόβλημα, τελικά, δεν είναι το χαρτί. Είναι η νοοτροπία. Από τη μία η λογική του «κάνουμε κάτι για να πούμε ότι το κάναμε», χωρίς να σκεφτούμε τη χρήση, τον άνθρωπο, την καθημερινότητα και από την άλλη εμείς οι ίδιοι οι επιβάτες που θα επιλέξουμε να πετάξουμε στο πάτωμα την απόδειξη ή να μην την παραλάβουμε ποτέ με αποτέλεσμα να μείνει εκεί μέχρι τον επόμενο.

Δεν φταίει πάντα το σύστημα. Κάποιες φορές φταίμε εμείς. Και όσο κι αν αυτό ενοχλεί, είναι αναγκαίο να το παραδεχτούμε. Γιατί καμία ψηφιακή μετάβαση, κανένα νέο εισιτήριο, κανένα μηχάνημα δεν μπορεί να διορθώσει την έλλειψη στοιχειώδους σεβασμού στον δημόσιο χώρο.

Η κατάργηση των χάρτινων εισιτηρίων δεν απέτυχε. Απλώς ξεσκέπασε ένα παλιό, γνωστό πρόβλημα: ότι οι αλλαγές δεν αρκούν όταν δεν αλλάζει η συμπεριφορά.

ΟΑΣΘ: Τέλος από σήμερα τα χάρτινα εισιτήρια – Πώς εκδίδονται η ThessCard και το ThessTicket