Οι Βούλγαροι επενδύουν στη Χαλκιδική. Εμείς έχουμε σχέδιο;

Παρασκευή μεσημέρι. Κάθομαι με έναν φίλο για φαγητό.

«Πού πήγες και μαύρισες;» με ρωτάει.

«Χαλκιδική, ρε… Πού αλλού;»

Χαμογελάει. «Άσε… Εμείς έχουμε τεντώσει με τα ακίνητα. Οι Βούλγαροι αγοράζουν πιο γρήγορα κι από τη σκιά τους. Ξεκινούν από τη Σόφια για να κατέβουν και μέχρι να φτάσουν έχουν ήδη πληρωθεί οι πωλητές από την τράπεζά τους. Δάνεια, εγκρίσεις, όλα στο πι και φι. Δεν προλαβαίνουμε να δείξουμε το σπίτι και έχει κλείσει.»

Δεν ξέρω αν υπάρχει υπερβολή στη φράση του. Ξέρω όμως ότι όσοι δραστηριοποιούνται στην αγορά ακινήτων της Χαλκιδικής λένε πλέον το ίδιο πράγμα:

η ζήτηση από τη Βουλγαρία δεν είναι απλώς αυξημένη. Είναι εκρηκτική.

Και κάπως έτσι άρχισα να σκέφτομαι. Πόσο χαμηλής αξίας τουρισμό χρειαζόμαστε τελικά στη Χαλκιδική; Και κυρίως, τι τάση δημιουργείται για τα επόμενα χρόνια;

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή. Δεν υπάρχει τίποτα παράνομο στο να αγοράζει ένας πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακίνητο στην Ελλάδα. Το αντίθετο. Η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων αποτελεί βασική αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάθε Ευρωπαίος έχει δικαίωμα να επενδύσει όπου επιθυμεί.

Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν μπορεί.

Το ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτό για τη Χαλκιδική.

Σήμερα, δύσκολα θα βρεις μεσίτη που να μη σου πει ότι σημαντικό ποσοστό των πελατών του προέρχεται από τη Βουλγαρία. Ολόκληροι οικισμοί αλλάζουν χέρια, παλιά σπίτια ανακαινίζονται, διαμερίσματα αγοράζονται με μοναδικό στόχο τη βραχυχρόνια μίσθωση και μικρές ξενοδοχειακές μονάδες περνούν σε νέα ιδιοκτησία.

Κάποιος θα πει ότι αυτό είναι ανάπτυξη.

Είναι όμως πάντα ανάπτυξη;

Γιατί την ίδια στιγμή, οι τιμές ανεβαίνουν με ρυθμούς που ο μέσος Έλληνας δυσκολεύεται να ακολουθήσει. Νέα ζευγάρια που θα ήθελαν να αποκτήσουν ένα μικρό εξοχικό βλέπουν πλέον τις τιμές να απομακρύνονται συνεχώς, ενώ ακόμη και οι εργαζόμενοι που αναζητούν κατοικία για τη θερινή περίοδο βρίσκουν ολοένα και λιγότερες επιλογές.

Παράλληλα, δημιουργείται ένα ακόμη ερώτημα. Τι είδους τουρισμό θέλουμε;

Θέλουμε μια περιοχή που θα γεμίζει αποκλειστικά από ιδιοκτήτες εξοχικών και επισκέπτες χαμηλής ημερήσιας δαπάνης; Ή θέλουμε μια Χαλκιδική που θα επενδύει σε ποιοτικότερο τουριστικό προϊόν, σε υψηλότερη προστιθέμενη αξία και σε επισκέπτες που αφήνουν μεγαλύτερο οικονομικό αποτύπωμα στην τοπική αγορά;

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τους Βούλγαρους. Αφορά συνολικά το μοντέλο ανάπτυξης που επιλέγουμε.

Γιατί όταν ένα ακίνητο αγοράζεται αποκλειστικά ως επενδυτικό προϊόν, όταν μετατρέπεται σε Airbnb και όταν ολόκληρες περιοχές αποκτούν διαφορετική φυσιογνωμία μέσα σε λίγα χρόνια, τότε οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αγορά ακινήτων. Επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες, τις μικρές επιχειρήσεις, τις υποδομές και τελικά την ίδια την ταυτότητα της περιοχής.

Δεν υποστηρίζω ότι πρέπει να μπει φρένο στις επενδύσεις. Κάθε άλλο.

Υποστηρίζω όμως ότι η Πολιτεία οφείλει να γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει. Πόσα ακίνητα αγοράζονται κάθε χρόνο από αλλοδαπούς; Ποια είναι η επίδραση στις τιμές; Πόσα από αυτά αξιοποιούνται τουριστικά; Πώς επηρεάζεται η δυνατότητα των Ελλήνων να αποκτήσουν κατοικία στη Χαλκιδική;

Γιατί σήμερα η εικόνα διαμορφώνεται περισσότερο από τις αφηγήσεις της αγοράς παρά από επίσημα στοιχεία.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Η Χαλκιδική ήταν πάντα ένας τόπος που ζούσε από τον τουρισμό. Το ζητούμενο όμως δεν είναι απλώς να έρχεται περισσότερος κόσμος ή περισσότερα κεφάλαια.

Το ζητούμενο είναι να ξέρουμε ποια Χαλκιδική θέλουμε να παραδώσουμε σε δέκα ή είκοσι χρόνια.

Γιατί οι αγορές ακινήτων δεν αλλάζουν μόνο τους ιδιοκτήτες.

Αλλάζουν, σιγά σιγά, ολόκληρες περιοχές.