Οι εκλογές της Νέας Υόρκης, το φαινόμενο Μαμντάνι και η επόμενη μέρα

Δεν συμβαίνει κάθε μέρα ένας μουσουλμάνος σοσιαλιστής, 34 ετών, να βρίσκεται μια ανάσα από τη δημαρχία της Νέας Υόρκης. Ο Ζοχράν Μαμντάνι δεν είναι απλώς ένας ακόμη υποψήφιος. Είναι το πολιτικό πρόσωπο που έκανε χιλιάδες Νεοϋορκέζους να ξαναπιστέψουν ότι η πολιτική μπορεί να αφορά και τους ίδιους.

Γεννημένος στην Ουγκάντα από Ινδή μητέρα και Αφρικανό πατέρα, μεγάλωσε στο Κουίνς και μπήκε ενεργά στην πολιτική πριν λίγα χρόνια. Το “hype” γύρω από το όνομά του δεν είναι διαφημιστικό. Είναι γνήσιο. Είναι το αποτέλεσμα μιας απλής υπόσχεσης: “Θα κάνω τη ζωή στη Νέα Υόρκη ξανά προσιτή”. Κι αυτό δεν ήταν μόνο σύνθημα. Το έκανε προσωπική αποστολή. Έφτιαξε μια καμπάνια από τη γειτονιά προς τα πάνω, όχι από τις αίθουσες συμβούλων και λομπιστών.

Το πιο εντυπωσιακό; Οι δεκάδες χιλιάδες εθελοντές. Περισσότεροι από 75.000 άνθρωποι άφησαν δουλειές, σπουδές, οικογένειες και βγήκαν στις γειτονιές για να μιλήσουν υπέρ του. Όχι για να τους δώσει κάτι. Αλλά γιατί πίστεψαν ότι αυτός ο τύπος με το χιούμορ, τα σλόγκαν τύπου “$8 για ένα halal ξανά”, και το κουράγιο να τα βάλει με το κατεστημένο, τους καταλαβαίνει. Και κυρίως, γιατί τους άκουσε. Δεν είναι μικρό πράγμα να νιώθεις ότι ο υποψήφιος που ψηφίζεις σε ξέρει – όχι γενικά, αλλά προσωπικά.

Η καμπάνια του Μαμντάνι δεν έμοιαζε με τίποτε συνηθισμένο. Ούτε τα παγωμένα μπάνια του στον Ατλαντικό, ούτε τα τουρνουά ποδοσφαίρου για το κόστος ζωής, ούτε το περπάτημα απ’ άκρη σ’ άκρη στο Μανχάταν. Ήταν ένας τρόπος να φωνάξει: “Η πολιτική ανήκει σε όλους”. Και να το εννοεί. Δεν ήταν performance. Ήταν αυθεντικότητα και αυτό, ειδικά σε μια πόλη όπως η Νέα Υόρκη, μετράει.

Όμως, δεν άρεσε σε όλους. Ο Λευκός Οίκος, με τον Τραμπ πίσω στο τιμόνι, τον αντιμετώπισε σχεδόν σαν απειλή εθνικής ασφάλειας. Ο ίδιος ο πρόεδρος απείλησε να κόψει τη χρηματοδότηση της πόλης αν εκλεγεί ο Μαμντάνι. Ονόμασε τον υποψήφιο “κομμουνιστή” και υπαινίχθηκε ότι η πόλη θα πληρώσει τίμημα. Κι όμως, αυτό δεν τρόμαξε τον κόσμο. Αντίθετα, συσπείρωσε κι άλλους γύρω του. Για πολλούς, ήταν η απόδειξη ότι κάτι κάνει σωστά: όταν το σύστημα σε φοβάται, ίσως είσαι πραγματικά επικίνδυνος γι’ αυτό – με την καλή έννοια.

Η μουσουλμανική κοινότητα είδε για πρώτη φορά κάποιον να φτάνει τόσο κοντά στην κορυφή. Κι όμως, δεν είναι μόνο αυτή. Προοδευτικοί Εβραίοι, μετανάστες, νέοι, εργάτες – όλοι νιώθουν ότι κάπως, αυτός ο υποψήφιος μιλάει γι’ αυτούς. Όχι για λόγους ταυτότητας, αλλά για λόγους ουσίας. Μιλάει για το ενοίκιο που δεν βγαίνει. Για τις δημόσιες συγκοινωνίες που κοστίζουν. Για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς που δεν υπάρχουν. Μιλάει τη γλώσσα του «πόσα πληρώνεις στο τέλος του μήνα».

Πολλοί προσπάθησαν να τον παρουσιάσουν ως διχαστικό ή ριζοσπάστη. Κάποιοι τον έβαλαν απέναντι σε παραδοσιακές κοινότητες, κυρίως για τις απόψεις του για το Ισραήλ. Άλλοι τον κατηγόρησαν ότι δεν έχει εμπειρία. Ορισμένοι αναρωτιούνται πώς θα εφαρμόσει στην πράξη τόσο φιλόδοξα σχέδια. Όμως, η δυναμική του δεν εξαντλείται στην τελειότητα του προγράμματος. Ο Μαμντάνι εμπνέει γιατί έχει το θάρρος να πει τα πράγματα με το όνομά τους.

Αν εκλεγεί, δεν θα είναι εύκολο. Θα βρει απέναντί του ισχυρά συμφέροντα. Τραπεζίτες, developers, παλιούς πολιτικούς μηχανισμούς. Ίσως χρειαστεί να κάνει συμβιβασμούς. Ίσως απογοητεύσει κάποιους. Αλλά για χιλιάδες κατοίκους της πόλης, η πιθανότητα να έχεις δήμαρχο κάποιον που μοιάζει περισσότερο με τον γείτονά σου και λιγότερο με τεχνοκράτη, είναι ήδη μια μικρή νίκη.

Σε μια εκλογή με αντίπαλους τον Andrew Cuomo, τον παλιό, κυνικό πολιτικό με δεσμούς στο κατεστημένο, και τον Curtis Sliwa, τον διαχρονικό συντηρητικό που υπόσχεται τάξη και ασφάλεια, ο Μαμντάνι εκπροσωπεί κάτι σπάνιο: ελπίδα. Όχι αφέλεια. Αλλά το ενδεχόμενο ότι η πολιτική μπορεί, έστω για λίγο, να είναι ανθρώπινη υπόθεση.

Δεν ξέρω αν ο Μαμντάνι θα τα καταφέρει. Κανείς δεν ξέρει. Έχουμε δει ξανά και ξανά πολιτικούς που μιλούν τη γλώσσα της γειτονιάς, που παρουσιάζονται ως άφθαρτοι και κοντά στον λαό, αλλά όταν βρεθούν στο γραφείο τους δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος της διοίκησης. Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοιες ελπίδες που δεν άντεξαν στη δοκιμασία της εξουσίας.

Αλλά ξέρω πως, σε μια εποχή κυνισμού και απόστασης, ο Μαμντάνι κατάφερε κάτι σπάνιο: να κάνει τον κόσμο να πιστέψει ότι έχει ξανά φωνή. Και ίσως, αυτό να είναι το πιο επαναστατικό πράγμα που μπορεί να πετύχει κανείς στην πολιτική.