Η Θεσσαλονίκη ως κυματομορφή χρόνου και μνήμης

Του Σάββα Ιωακειμίδη, March Eng. CEO Arxicon.com

Η παρατήρηση πάντα ξεκινά από κάπου. Προσωπικά ξεκινά απέναντι από το παράθυρο του γραφείου μου.

Ο Πύργος του ΟΤΕ, μια σύγχρονη βελόνα σκυροδέματος, ατενίζει την πόλη από τη δεκαετία του ‘70.

Η ίδια η Θεσσαλονίκη απλώνεται κάτω του, όχι ως μια σταθερή οντότητα, μα ως μια απέραντη «θάλασσα πιθανότητας». Κάθε δρόμος, κάθε κτίριο, κάθε εποχή, συμπεριφέρεται ακολουθώντας τον κυματοσωματιδιακό δυϊσμό. Υπάρχουν ταυτόχρονα ως σωματίδια μνήμης και ως κύματα που διαπερνούν τον χρόνο. Ολόκληρη η πόλη συνιστά μια σύνθετη κυματοσυνάρτηση, μια μαθηματική εξίσωση που περιέχει τους είκοσι τρεις αιώνες της και άλλους τόσους που είναι να έρθουν.

Η περιήγηση, η ίδια η κίνηση, μοιάζει με πράξη μέτρησης. Η πιθανότητα να βρεις το παρελθόν σε μια συγκεκριμένη θέση, γίνεται αμέτρητες φορές βεβαιότητα.

Η κάθοδος προς τη θάλασσα. Ό Λευκός Πύργος. Εδώ, η πιθανότητα του Βυζαντινού Πύργου του Λέοντος, του Οθωμανικού Πύργου του Αίματος, συναντά το απόλυτο σύγχρονο τοπόσημο της πόλης. Ο όγκος του αποτελεί την ισχυρότερη βεβαιότητα στην ακτογραμμή. Μέσα ή έξω από τον Θερμαϊκό.

Λίγα μέτρα παραπέρα οι «Όμπρέλες». Ο Ζογγολόπουλος έδωσε μορφή στην ίδια την κβαντική ρευστότητα. Ατσάλι και αέρας, ύλη και κενό, σωματίδια φωτός που χορεύουν με τον άνεμο.

Η διαδρομή ανατολικά σε φέρνει μπροστά στο Μέγαρο Μουσικής, το Μ2. Το γυαλί αντανακλά το μέλλον, το παρελθόν, το τώρα, με μια δόνηση υψηλής συχνότητας στο όριο της κυματομορφής εκείνου του σημείου της πόλης.

Το νέο τεύχος είναι εδώ. Δες το τώρα!

Η επιστροφή. Η Βασιλίσσης Όλγας. Η κυματοσυνάρτηση του 19ου αιώνα πυκνώνει. Οι βίλες των Εξοχών, η Casa Bianca, η Villa Allatini. Κάθε κτίριο, ένα σωματίδιο μνήμης της Belle Époque, παγιδευμένο και στο παρόν. Η πιθανότητα να ακούσεις τις δεξιώσεις πλησιάζει τη μονάδα.

Η πορεία στρέφεται προς το κέντρο. Το Νέο Δημαρχείο, μια σύγχρονη δομή, πλαισιώνεται από τα δύο μεγάλα Μουσεία. Το Βυζαντινό και το Αρχαιολογικό. Δύο κιβωτοί μνήμης οι οποίες συγκεντρώνουν τα σωματίδια του παρελθόντος, μετατρέποντας την πιθανότητα σε έκθεμα.

Η βόλτα συνεχίζει προς τον άξονα του Γαλεριανού Συγκροτήματος. Η Καμάρα, η Ροτόντα, τα Ανάκτορα. Η ρωμαϊκή πιθανότητα γίνεται απόλυτη. Η πορφύρα και οι λεγεώνες δονούνται ακόμη κάτω από την άσφαλτο.

Λίγο πιο πέρα, το Μπέη Χαμάμ. Οι ατμοί, η οθωμανική νωχέλεια, μια άλλη κατάσταση της ύλης, υγρή και θερμή.

Βύθιση στην Αρχαία Αγορά, το Forum. Το κέντρο της ρωμαϊκής κυματοσυνάρτησης. Η πόλη κάτω από την πόλη.

Αμέσως μετά, η οδός Χαλκέων. Η Παναγία των Χαλκέων, χαμηλά και αυτή, και ο ήχος του σφυριού από τα εργαστήρια.

Η βυζαντινή δόνηση σε πλήρη ισχύ.

Είσοδος στο Καπάνι, στη Βλάλη. Σε αυτό το σημείο, η κυματομορφή καταρρέει σε ένα χάος αισθήσεων. Όλες οι εποχές, όλες οι φυλές, ο Ρωμαίος, ο Εβραίος, ο Τούρκος, ο Βαλκάνιος, βρίσκονται ταυτόχρονα στους πάγκους. Μια θάλασσα πιθανοτήτων από φωνές, μυρωδιές και χρώματα.

Και τέλος επιστρέφω στον άξονα του Εμπράρ. Η οδός και η Πλατεία Αριστοτέλους. Η απόλυτη μέτρηση. Τελικά η πυρκαγιά του 1917 υπήρξε το γεγονός που ανάγκασε την παλιά κυματομορφή της Ανατολής να καταρρεύσει. Πάνω στη στάχτη, από το Χάος στη νέα Τάξη της Δύσης, στην οποία μοιάζει ότι θέλουμε να ζήσουμε.

Η πορεία ολοκληρώνεται. Ο χρόνος ποτέ. Η Θεσσαλονίκη κουβαλά τους 23 αιώνες της και θα κουβαλά ακόμη περισσότερους. Όχι γραμμικά. Όχι διαδοχικά. Η πόλη, μια διαρκής υπέρθεση.

Παρελθόν, Παρόν, Μέλλον. Όλα μαζί…