Ποιός κάνει ψυχοθεραπεία και με τί… άδεια;
Το σχέδιο νόμου του υπουργείου υγείας για την ψυχική υγεία διχάζει τους ψυχολόγους και όχι μόνο πριν καν φτάσει στη Βουλή. Την ίδια ώρα που ο αρμόδιος υπουργός βλέπει τάξη, οι σύλλογοι διαπιστώνουν… κενά
theopinion 
Ορισμένοι “σχετικοί” κλάδοι ζητούν ρητή δυνατότητα απόκτησης του τίτλου ψυχοθεραπευτή ύστερα από κατάλληλη πιστοποιημένη εκπαίδευση. Θεωρούν δε τον αποκλεισμό επιστημονικά έωλο και διεθνώς ανακόλουθο…
Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης μίλησε πρόσφατα στη δημόσια τηλεόραση για το νέο νομοσχέδιο ψυχικής υγείας ως σχεδόν ομόφωνα αποδεκτό από την κοινότητα των ψυχολόγων και όσων ασχολούνται με το χώρο και τη ψυχοθεραπεία. Έκανε λόγο για μεγάλη αναβάθμιση, για νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου που θα ενώσει τους ψυχολόγους αφού μέχρι τώρα υπήρχαν μόνο ιδιωτικά σωματεία, και για επιστημονικές επιτροπές που θα βάλουν κριτήρια και τάξη.
Η εικόνα όμως της σχεδόν καθολικής αποδοχής δεν επιβεβαιώνεται από τις τοποθετήσεις των βασικών φορέων. Ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων, ο φορέας που αναγνωρίζεται από τον νόμο του 1979, ζητά ευθέως την απόσυρση του νομοσχεδίου. Σε ανακοίνωσή του τονίζει ότι δεν ενσωματώθηκαν οι προτάσεις της διαβούλευσης, ότι το σχέδιο εξισώνει τους ψυχολόγους με την αρρύθμιστη ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή και ότι επιχειρεί να παρακάμψει τον ίδιο τον σύλλογο ως νόμιμο εκπρόσωπο του κλάδου. Αντιτάσσει ότι χρειάζεται ουσιαστική αναβάθμιση της εκπαίδευσης σύμφωνα με ευρωπαϊκά πρότυπα, δηλαδή πενταετής πανεπιστημιακή κατάρτιση και εποπτευόμενη πρακτική άσκηση, και όχι γραφειοκρατικοί μηχανισμοί που χρηματοδοτούνται από τους ίδιους τους επαγγελματίες. Θεωρεί επίσης προβληματικό το γεγονός ότι τα βασικά επαγγελματικά δικαιώματα αφήνονται για μελλοντικό διάταγμα. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας καταγγέλλει ότι δεν κλήθηκε ποτέ σε ουσιαστικό διάλογο, παρά τα έγγραφα αιτήματα και τις προτάσεις που έχει καταθέσει. Επισημαίνει την εκκρεμότητα… 29 ετών για τη σύσταση κλάδου ψυχολόγων στο ΕΣΥ και την απουσία εγγυήσεων για τα υφιστάμενα επαγγελματικά δικαιώματα.
Από την άλλη πλευρά, η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία υποστηρίζει τη σύσταση του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ως απαραίτητο θεσμικό βήμα για ενιαία εκπροσώπηση, μητρώο και δεοντολογικό πλαίσιο. Καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης, κυρίως ως προς τη σύνδεση των επαγγελματικών δικαιωμάτων με την εκπαίδευση, τα κριτήρια των ειδικοτήτων και τη λειτουργία του Παρατηρητηρίου. Σε γενικές γραμμές υπάρχει υποστήριξη στην ανάγκη θεσμικού πλαισίου. Πολλοί χαιρετίζουν τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων ως νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, μακροχρόνιο αίτημα του κλάδου για ενιαία εκπροσώπηση, δεοντολογία, επαγγελματικά δικαιώματα και προστασία των ληπτών υπηρεσιών. Η ένταση όμως δεν αφορούσε τόσο το αν χρειάζεται ρύθμιση, όσο το ποιος θα καθορίζει τα κριτήρια, ποιοι φορείς θα συμμετέχουν και πώς θα προστατευτούν τα δικαιώματα όσων ασκούν ήδη νόμιμα το επάγγελμα. (Εδώ ολόκληρο όλο το σχέδιο νόμου)
Η μεγάλη διαφωνία αφορά το ποιος δικαιούται τον τίτλο του ψυχοθεραπευτή και με ποια προσόντα. Πολλοί ψυχολόγοι και η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία υποστηρίζουν αυστηρά, επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια, σαφή διάκριση συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας και σύνδεση με τον επαγγελματικό κλάδο. Ζητούν διεπιστημονικότητα στη σύνθεση του Παρατηρητηρίου αλλά με έμφαση σε πρόσωπα με εξειδικευμένη εμπειρία στην ψυχοθεραπεία, καθώς και μεταβατικές διαδικασίες για ήδη αποκτηθείσα εκπαίδευση και εμπειρία. Ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος και πολλοί ακόμη ζητούν ρητή εκπροσώπηση της Κοινωνικής Εργασίας στο Παρατηρητήριο και δυνατότητα απόκτησης του τίτλου ψυχοθεραπευτή μετά από κατάλληλη πιστοποιημένη εκπαίδευση. Θεωρούν τον αποκλεισμό επιστημονικά έωλο και διεθνώς ανακόλουθο.
Κριτικές υπάρχουν και για τον ίδιο τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων επισημαίνει την απουσία ρυθμίσεων για τους ψυχολόγους του ΕΣΥ και την παραπομπή των επαγγελματικών δικαιωμάτων σε μελλοντικό προεδρικό διάταγμα χωρίς μεταβατικές εγγυήσεις για τους σημερινούς αδειούχους. Επικρίνεται επίσης η προσωρινή διοικούσα επιτροπή, που θα είναι διορισμένη με ευρείες εξουσίες και τριετή ορίζοντα. Στο νοσηλευτικό επάγγελμα υπάρχει υποστήριξη στην προστασία του τίτλου και στην αυστηροποίηση της αντιποίησης, με ποινές έως τρία χρόνια φυλάκισης και πρόστιμα έως 30.000 ευρώ για την ασφάλεια των ασθενών. Συνδικαλιστικοί φορείς όπως η ΠΟΕΔΗΝ ασκούν έντονη κριτική, σημειώνοντας ότι το σχετικό άρθρο παρουσιάζεται ως σύσταση κλάδου Νοσηλευτικής στο ΕΣΥ αλλά ουσιαστικά προσθέτει ειδικότητες και αντιστοιχίζει υφιστάμενες θέσεις, χωρίς να δημιουργεί πραγματικό αυτοτελή κλάδο, ειδικό μισθολόγιο ή ασφαλείς αναλογίες στελέχωσης. Εκφράζουν φόβους ότι οι αυστηρές διατάξεις κατά της αντιποίησης θα ποινικοποιήσουν καθημερινές πρακτικές των βοηθών λόγω των χρόνιων ελλείψεων προσωπικού.
Η διαβούλευση έξυσε παλιές πληγές και ανέδειξε επαγγελματικές εντάσεις γύρω από τα όρια μεταξύ των ειδικοτήτων ψυχικής υγείας, την ποιότητα και την επιστημονικότητα των υπηρεσιών, την εκπροσώπηση στο νέο πλαίσιο και την πρακτική εφαρμογή στο ΕΣΥ εν μέσω ελλείψεων. Ενώ η κατεύθυνση της θεσμοθέτησης γίνεται σε μεγάλο βαθμό αποδεκτή, οι διαφωνίες εστιάζουν στην ακρίβεια των κριτηρίων, τη διεπιστημονικότητα, τις μεταβατικές ρυθμίσεις και το κατά πόσο οι αλλαγές είναι ουσιαστικές ή επιφανειακές. Η τάξη που επικαλείται ο υπουργός θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το τι θα αποφασιστεί… αργότερα, μέσω προεδρικών διαταγμάτων και εισηγήσεων των Παρατηρητηρίων. Σ.Α.
