Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων: Αυτή είναι η Θεσσαλονικιώτικη πρόταση που πήρε το 3ο βραβείο (ΦΩΤΟ)

Το τρίτο βραβείο στον «Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό για την Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων και Μνημείων Θεσσαλονίκης» κατέκτησε η πρόταση «Θραύσματα Γραφής» των αρχικτόνων Αριάδνης Βοζάνη και Ρένας Σακελλαρίδου.

Συνεργάτες αρχιτέκτονες ήταν οι Ντορέτ Παπαδημητρίου, Μιχάλης Μπίνιος, Γεωργία Ουργαντζίδου, Γιώργος Ρέτσος, Μαριάννα Κουρκουνάκη και η φοιτήτρια αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Εύα Κουκούλη.

Παράλληλα, για την υλοποίηση της πρότασης συνεργάστηκαν ο συγκοινωνιολόγος Κωνσταντίνος Λαφαζάνης, η αρχιτέκτων μηχ. – αρχιτέκτων τοπίου, Παναγιώτα Κουλάλη, ο πολεοδόμος Θάνος Παγώνης, οι αρχαιολόγοι Σταύρος Ζαχαριάδης και Κωνσταντίνα Γκουρβέλου, ο αρχιτέκτων μηχ. – αρχιτέκτων τοπίου Ηλιας Βενέσης, η πολιτικός μηχανικός Κυριακή Καλατζή, ο μηχανολόγος μηχανικός Καμπύλης Νικόλαος, ο περιβαλλοντολόγος Καλλιόγλου Κωνσταντίνος, η γεωπόνος Σωτήρια Κουκούλη, η συγκοινωνιολόγος Αγριππίνα Δεληγεωργή και ο πολεοδόμος Κωνσταντίνος Λαλένης.

Το έργο αφορά την ένταξη σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών χώρων σε έναν ενιαίο λειτουργικό σχεδιασμό, με στόχο την καλύτερη ανάδειξη της ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Η περιοχή παρέμβασης οριοθετείται από τις οδούς Αγγελάκη, Ολυμπιάδος, 26ης Οκτωβρίου και τη Λεωφόρο Νίκης, με βασικό άξονα την οδό Εγνατία.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία προχωρά στο επόμενο στάδιο μετά και την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε., το οποίο ενέκρινε το τελικό αποτέλεσμα του ανοιχτού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών που είχε προηγηθεί. Να σημειωθεί ότι, ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε στις 15/12/2025. Στο πλαίσιο λοιπόν της διαδικασίας αξιολογήθηκαν 15 συνολικά προτάσεις από ομάδες αρχιτεκτόνων.

Οι προτάσεις που διακρίθηκαν εστιάζουν στην ενίσχυση της λειτουργικής σύνδεσης των αρχαιολογικών χώρων, στη διευκόλυνση της πρόσβασης και στην αναβάθμιση του δημόσιου χώρου, ενώ παράλληλα δίνεται έμφαση στη βιώσιμη κινητικότητα.

Τα τρία βραβεία

Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε στη συμμετοχή στην κύρια ομάδα μελέτης που συντονίζει ο Γεώργιος Αποστολόπουλος, αρχιτέκτονας μηχανικός, ενώ στην πρόταση συμμετέχει πολυπληθής ομάδα.

Το δεύτερο βραβείο δόθηκε στη συμμετοχή με συντονίστρια την Φωτεινή Γιαμάκου, αρχιτέκτονα μηχανικό.

Το τρίτο βραβείο απονεμήθηκε στη συμμετοχή με επικεφαλής τις Αριάδνη Βοζάνη και Ειρήνη Σακελλαρίδου, αρχιτέκτονες μηχανικούς.

Αναλυτικά:

Α’ ΒΡΑΒΕΙΟ

-Κύρια ομάδα μελέτης

Γεώργιος Αποστολόπουλος – Αρχιτέκτων Μηχανικός (Εκπρόσωπος / Υπεύθυνος Ομάδας) – 44%

Αντώνιος Τασούλης – Αρχιτέκτων Μηχανικός

-Λοιπή συμμετοχή στην ομάδα

Αικατερίνη-Ναταλία Μπούρα – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Βασιλική Παπαργύρη – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Ευδοκία Μιμίκου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Αικατερίνη Χριστοφοράκη – Πολεοδόμος Μηχανικός

Πολυξένη Πρέντου – Πολεοδόμος Μηχανικός

Σοφία Μαυρίδου – Αρχιτέκτων Τοπίου

Ιωάννης Μάρης – Συγκοινωνιολόγος

Γεώργιος Μερτζανίδης – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Δήμητρα Κουτρούμπα – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Ελευθέριος Στεργίου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

-Ομάδα έργου

Φώτιος Σαγώνας – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Judit Urgelles Calvet – Αρχιτέκτων Τοπίου

Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος – Πολιτικός Μηχανικός

Παντελής Αργυρός – Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

Δημήτριος Τρέμος – Περιβαλλοντολόγος

Δήμητρα Σικαλίδου – Αρχαιολόγος

Ελευθερία Κυριακοπούλου – Αρχαιολόγος

Ελένη-Αντιγόνη Φωλίνα – Γεωπόνος

Βηθλεέμ Μαρτινίδου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Christian Frenzel – Ειδικός Βιοκλιματικού Σχεδιασμού

Αρχοντούλα Σακελλαρίου – Δασολόγος

Ελένη-Άννα Ρούσσου – Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής

Β’ ΒΡΑΒΕΙΟ

-Κύρια ομάδα μελέτης

Φωτεινή Γιαμάκου – Αρχιτέκτων Μηχανικός (Συντονίστρια)

Θάνος Ανδρίτσος – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Δημήτρης Τσιτσάνης – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Σοφία Τσαδάρη – Πολεοδόμος-Χωροτάκτης Μηχανικός

Διονυσία Κούτση – Πολεοδόμος-Χωροτάκτης Μηχανικός

Έλενα Σιόντη – Αρχιτέκτων Τοπίου

Ιωάννα Μοσχολίδου – Συγκοινωνιολόγος

Ευαγγελία Αβραμίδου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Δημήτρης Στεφανάκης – Αρχιτέκτων Μηχανικός (Εκπρόσωπος)

Ομάδα έργου

Νίκος Χατζηνικολάου – Πολιτικός Μηχανικός

Βασίλης Μαστρογιάννης – Μηχανολόγος Μηχανικός

Ευαγγελία Μιχαηλίδου – Περιβαλλοντολόγος

Κωστή Αικατερίνη – Αρχαιολόγος

Ιωάννα Αξιώτη – Αρχαιολόγος

Σταυρούλα Κατσογιάννη – Γεωπόνος

Γιάννης Μίμητος – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Γιάννης Ρέτσιος – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Ηλέκτρα Βαλκάνου – Αρχαιολόγος

Δάφνη Ανδρίτσου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Άρτεμις Κουμπαρέλου – Αρχιτέκτων Μηχανικός / Πολεοδόμος

Νικολέττα Μπούγου – Αρχιτέκτων Μηχανικός (Φωτισμός)

Γιάννης Παρασκευόπουλος – Τοπογράφος-Πολεοδόμος Μηχανικός

Χρήστος Ταξιλτάρης – Συγκοινωνιολόγος

Γ’ ΒΡΑΒΕΙΟ

-Κύρια ομάδα μελέτης

Αριάδνη Βοζάνη – Αρχιτέκτων Μηχανικός (Συντονίστρια)

Ειρήνη Σακελλαρίδου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Θεοδοσία Ευδώρη Παναγιωτοπούλου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Αθανάσιος Παγώνης – Πολεοδόμος Μηχανικός

Κωνσταντίνος Λαλένης – Πολεοδόμος Μηχανικός

Δεληγεωργή Αγριππίνη – Συγκοινωνιολόγος

Ηλίας Βενέσης – Αρχιτέκτων Τοπίου

-Ομάδα έργου

Κυριακή Καλατζή – Πολιτικός Μηχανικός

Νικόλαος Καμπύλης – Μηχανολόγος Μηχανικός

Κωνσταντίνος Καλλιόγλου – Περιβαλλοντολόγος

Σταύρος Ζαχαριάδης – Αρχαιολόγος

Άρτεμις Ταμπούρη – Αρχαιολόγος

Κωνσταντίνα Γκουρβέλου – Αρχαιολόγος

Σωτηρία Κουκούλη – Γεωπόνος

Παναγιώτα Κουλάλη – Αρχιτέκτων Μηχανικός / Αρχιτέκτων Τοπίου

Κωνσταντίνος Λαφαζάνης – Συγκοινωνιολόγος

Μιχάλης Μπίνιος – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Γεωργία Ουργαντζίδου – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Γεώργιος Ρέτσος – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Εύα Κουκούλη – Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής

Μαριάννα Κουρκουνάκη – Αρχιτέκτων Μηχανικός

Τα μνημεία που μπαίνουν στον «χάρτη» της ενοποίησης

Το έργο της ενοποίησης οριοθετείται από τις οδούς Αγγελάκη, Ολυμπιάδος, 26ης Οκτωβρίου και τη Λεωφόρο Νίκης, έχοντας ως κεντρικό άξονα την οδό Εγνατία.

Τα μνημεία που εντάσσονται υποχρεωτικά είναι: ο Λευκός Πύργος, η Ροτόντα, το Ανάκτορο του Γαλερίου, ο Ναός Αγ. Αποστόλων, ο Πύργος Αναγλύφου – Τοπ Χανέ, οι στάσεις του Μετρό «Βενιζέλου» και «Αγίας Σοφίας», η πλατεία Αριστοτέλους, η Παναγία Αχειροποίητος, η πλατεία Ιπποδρομίου, η Αρχαία Αγορά, το Αλατζά Ιμαρέτ, ο Ναός Αγίου Παντελεήμονος, το Ισλαχανέ και τα Κοιμητήρια Ευαγγελίστριας.

Στα επιλέξιμα 26 περιλαμβάνονται: μεταξύ άλλων, η Αγορά Μοδιάνο, ο Ρωμαϊκός Ναός στην πλατεία Αντιγονιδών, η ΧΑΝΘ, η Αγιορειτική Εστία, τα Λουτρά Φοίνιξη -Πασά Χαμάμ, το σπίτι του Μανόλη Αναγνωστάκη, o «Κήπος του Πασά», καθώς και το «σημείο 0» στον Βαρδάρη.

Οι βασικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο του σχεδίου περιλαμβάνουν πεζοδρομήσεις και αστικές αναπλάσεις του περιβάλλοντος χώρου των μνημείων, δημιουργία πράσινων διαδρομών, αλλά και τοποθέτηση συστημάτων σήμανσης και πληροφόρησης φιλικών προς όλους.

Διαμόρφωση ενός ενιαίου, λειτουργικού και αισθητικά αναβαθμισμένου πλέγματος μνημείων

Σε δηλώσεις της η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη στη Θεσσαλονίκη είχε τονίσει μεταξύ άλλων ότι, «η Θεσσαλονίκη διαθέτει ένα μοναδικό και πολυεπίπεδο πολιτιστικό απόθεμα, από ελληνιστικά και ρωμαϊκά κατάλοιπα έως τα βυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα μνημεία, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια απολύτως προσαρμοσμένη προσέγγιση. […] Η διαμόρφωση ενός ενιαίου, λειτουργικού και αισθητικά αναβαθμισμένου πλέγματος μνημείων, το οποίο θα ενσωματώνεται αρμονικά στη σύγχρονη ζωή της πόλης, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα και την καθημερινή εμπειρία κατοίκων και επισκεπτών, είναι ο στόχος του έργου. Ο πολιτισμός δεν αποτελεί μόνο στοιχείο ταυτότητας και προβολής, αλλά βασικό παράγοντα κοινωνικής συνοχής και ποιοτικής αναβάθμισης του δημόσιου χώρου».

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, η ανάπτυξη του έργο βασίζεται σε ένα σύγχρονο και πολυδιάστατο θεωρητικό πλαίσιο, συνδυάζοντας τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τις αρχές της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, της πολιτισμικής ταυτότητας και της κοινωνικά δίκαιης αστικής αναγέννησης.

Η συζήτηση για την ενοποίηση των μνημείων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2004 και εντάθηκε στις αρχές του 2005, με το «όραμα δεκαετιών» -όπως το χαρακτήρισε η υπουργός πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη- να υλοποιείται 20 χρόνια μετά.