Ατμοσφαιρική ρύπανση: Στις πιο επιβαρυμένες πόλεις της Ευρώπης η Θεσσαλονίκη

Στις πόλεις της Ευρώπης με τον υψηλότερο εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας που συνδέεται με την ατμοσφαιρική ρύπανση συγκαταλέγεται η Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με τη νεότερη κατάταξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA). Η πόλη καταλαμβάνει την 729η θέση μεταξύ 761 ευρωπαϊκών πόλεων, σε μια αξιολόγηση που αναδεικνύει τη σοβαρή επιβάρυνση της ατμόσφαιρας στις ελληνικές αστικές περιοχές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της αξιολόγησης, και οι 14 ελληνικές πόλεις που περιλαμβάνονται στην κατάταξη βρίσκονται στο 30% των ευρωπαϊκών πόλεων με τον υψηλότερο εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Μάλιστα, έξι ελληνικές πόλεις συγκαταλέγονται στο χειρότερο 10% της κατάταξης και δέκα στο χειρότερο 20%.

Η θέση της Θεσσαλονίκης στην ευρωπαϊκή κατάταξη

Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στην 729η θέση, σε μια λίστα 761 πόλεων που αξιολογήθηκαν με βάση την έκθεση του πληθυσμού σε τρεις βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM₂.₅), το διοξείδιο του αζώτου (NO₂) και το όζον (O₃), κατά την περίοδο 2024-2025.

Στην κατάταξη προηγούνται, μεταξύ των ελληνικών πόλεων, τα Ιωάννινα, τα οποία βρίσκονται στην 754η θέση, και η Αθήνα, στην 745η. Ακολουθούν η Θεσσαλονίκη στην 729η θέση και η Λάρισα στην 726η.

Στη συνέχεια καταγράφονται τα Τρίκαλα στην 697η θέση και ο Βόλος στην 654η. Τα Χανιά παρουσιάζουν την καλύτερη θέση μεταξύ των 14 ελληνικών πόλεων, ωστόσο κατατάσσονται μόλις στην 540ή θέση της ευρωπαϊκής λίστας.

Ποιοι ρύποι επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα

Η αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος δεν περιορίζεται στις μετρήσεις ενός μεμονωμένου σταθμού. Συνδυάζει μοντελοποιημένες συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικών ρύπων με την κατανομή του πληθυσμού και επιστημονικές εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία.

Τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου, καθώς λόγω του μικρού μεγέθους τους μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα. Η έκθεση σε αυτά συνδέεται με καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα.

Το διοξείδιο του αζώτου (NO₂) προέρχεται κυρίως από διεργασίες καύσης, με την οδική κυκλοφορία να αποτελεί σημαντική πηγή εκπομπών στις αστικές περιοχές. Το όζον (O₃), από την άλλη, σχηματίζεται στην ατμόσφαιρα μέσω φωτοχημικών αντιδράσεων, όταν συγκεκριμένοι ρύποι αντιδρούν υπό την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας.

Στις πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις ελληνικές πόλεις περιλαμβάνονται, επίσης, η οικιακή θέρμανση, ιδιαίτερα η καύση ξύλου, οι βιομηχανικές δραστηριότητες και οι ρύποι που μεταφέρονται από γειτονικές περιοχές.

Οι παρεμβάσεις για τη μείωση της ρύπανσης

Η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων, με έμφαση στον περιορισμό των εκπομπών από τις μεταφορές και τη θέρμανση, στον έλεγχο των βιομηχανικών δραστηριοτήτων και στην ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα, με δημόσια διαθέσιμα δεδομένα και έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών όταν καταγράφονται αυξημένες συγκεντρώσεις ρύπων.