Δίκη κατά Google και Meta: Ο επικεφαλής του Instagram αρνείται τον όρο «εθισμός»

Στο επίκεντρο μιας δίκης που ενδέχεται να αναδιαμορφώσει το τοπίο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στις ΗΠΑ βρέθηκε ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μόσερι, καταθέτοντας ενώπιον δικαστηρίου του Λος Άντζελες.

Πρόκειται για το πρώτο υψηλόβαθμο στέλεχος της Σίλικον Βάλεϊ που ανεβαίνει στο βήμα των μαρτύρων στην υπόθεση κατά της Google και της Meta, με βασικό διακύβευμα το κατά πόσο οι πλατφόρμες σχεδιάστηκαν ώστε να ενισχύουν την υπερβολική χρήση από ανηλίκους.

Κατά την πολύωρη κατάθεσή του, ο Μόσερι απέρριψε τον όρο «εθισμός» για τη χρήση των social media, προκρίνοντας τον χαρακτηρισμό «προβληματική χρήση». Όπως υποστήριξε, είναι κρίσιμο να διαχωρίζεται ο «κλινικός εθισμός» από τη συμπεριφορά υπερβολικής ενασχόλησης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του δικηγόρου της ενάγουσας πλευράς.

Η υπόθεση που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου

Η δίκη, που αναμένεται να διαρκέσει έως τα τέλη Μαρτίου, όπως αναφέρει το ertnews.gr, περιστρέφεται γύρω από την υπόθεση μιας 20χρονης σήμερα γυναίκας από την Καλιφόρνια. Η ίδια ισχυρίζεται ότι ανέπτυξε εξάρτηση από το Instagram σε νεαρή ηλικία, αφού είχε προηγουμένως εκτεθεί εκτενώς στο YouTube από τα έξι της χρόνια και αργότερα σε άλλες πλατφόρμες όπως το TikTok και το Snapchat.

Οι 12 ένορκοι καλούνται να απαντήσουν σε ένα κρίσιμο ερώτημα: αν οι εταιρείες, μέσω των θυγατρικών τους YouTube και Instagram, αξιοποίησαν αλγοριθμικά εργαλεία και μηχανισμούς εξατομίκευσης με τρόπο που ενθαρρύνει την αλόγιστη χρήση από ανηλίκους, επιβαρύνοντας την ψυχική τους υγεία.

Η απόφαση θεωρείται κομβική, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει εκατοντάδες παρόμοιες προσφυγές που εκκρεμούν στις ΗΠΑ, με κατηγορίες που συνδέουν τις πλατφόρμες με αύξηση περιστατικών κατάθλιψης, διατροφικών διαταραχών και ακόμη και αυτοκτονιών σε νέους.

Ο ρόλος της νευροεπιστήμης στη δικαστική αίθουσα

Καταλυτική ήταν και η κατάθεση της ψυχιάτρου Άνα Λέμπκε από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, η οποία εξήγησε ότι ο προμετωπιαίος φλοιός –η περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τον αυτοέλεγχο– ολοκληρώνει την ανάπτυξή του περίπου στα 25 έτη. Αυτό, όπως ανέφερε, καθιστά τους εφήβους πιο ευάλωτους σε συμπεριφορές υπερβολής.

Κατά την ίδια, η πρώιμη έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να λειτουργήσει ως «εισαγωγική» εμπειρία σε άλλες μορφές εξάρτησης, επηρεάζοντας τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη φάση.

«Το Instagram τότε ήταν διαφορετικό»

Απαντώντας στις αιτιάσεις, ο Μόσερι υποστήριξε ότι η πλατφόρμα που χρησιμοποιούσε η ενάγουσα σε ηλικία 11 ετών διέφερε σημαντικά από τη σημερινή εκδοχή της. Όπως είπε, επρόκειτο για μια μικρότερη εφαρμογή, με έμφαση στις φωτογραφίες και σαφώς λιγότερες λειτουργίες.

Σε ερώτηση σχετικά με το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ προστασίας των ανηλίκων και εταιρικής κερδοφορίας, εμφανίστηκε κατηγορηματικός: «Η προστασία των νέων χρηστών έχει και θετική επιχειρηματική επίδραση», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι έφηβοι αποφέρουν λιγότερα διαφημιστικά έσοδα σε σχέση με άλλες ηλικιακές ομάδες.

Παραδέχθηκε πάντως ότι η προσωπική του αμοιβή συνδέεται κυρίως με την πορεία των εσόδων της πλατφόρμας, με τα κέρδη από μετοχές να φτάνουν σε πολλαπλάσια επίπεδα σε σχέση με τον βασικό του μισθό.

Οι αλγόριθμοι στο στόχαστρο

Στο επίκεντρο της δικαστικής διερεύνησης δεν βρίσκεται το ίδιο το περιεχόμενο που αναρτάται στις πλατφόρμες –καθώς η αμερικανική νομοθεσία παρέχει ευρεία νομική προστασία στις εταιρείες για υλικό τρίτων– αλλά οι αλγόριθμοι και τα εργαλεία εξατομίκευσης που καθορίζουν τι βλέπει κάθε χρήστης.

Η κατάθεση Μόσερι εκτιμάται ότι λειτουργεί ως «πρόβα» ενόψει της εμφάνισης του Μαρκ Ζάκερμπεργκ στο δικαστήριο, ενώ ακολουθεί και η κατάθεση του διευθύνοντος συμβούλου του YouTube. Αντίθετα, το TikTok και το Snapchat επέλεξαν την οδό του εξωδικαστικού συμβιβασμού.

Η δίκη αυτή δεν αφορά μόνο μία μεμονωμένη υπόθεση, αλλά το ευρύτερο ερώτημα για το πώς –και με ποια ευθύνη– σχεδιάζονται οι ψηφιακές πλατφόρμες που διαμορφώνουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων νέων.

Φούσκωμα: Καταπολεμήστε το φυσικά με εννέα θαυματουργά βότανα