Ελεωνόρα Ζουγανέλη: «Τα τραγούδια είναι κάπως σαν τις σχέσεις στην αρχή: υπάρχει έλξη, αλλά και άγνοια»

Η Ελεωνόρα Ζουγανέλη μιλά για τη μουσική σαν για τον μεγάλο της έρωτα. Όχι, βέβαια, έναν ήσυχο δεσμό, αλλά μια σχέση ζωής που απαιτεί, δοκιμάζει και ξαναγεννιέται πάνω στη σκηνή.

Στη συζήτηση που ακολoυθεί, η αγαπημένη ερμηνεύτρια περιγράφει το πρόγραμμα που θα παρουσιάσει στη συναυλία της στη Μονή Λαζαριστών στις 29 Ιουνίου, την αγωνία της σκηνής, για την «Επιμονή» που έγινε υπόθεση πολλών, την αμηχανία της απέναντι στα social media, ανάγκη της για απόσταση από το κινητό και την πρόσφατη συνεργασία με τον πατέρα της, Γιάννη Ζουγανέλη, στο θέατρο.

Τι θα ακούσουμε στη Μονή Λαζαριστών; Ένα μεγάλο μέρος του προγράμματος είναι από τη δισκογραφία μου. Αυτή τη φορά όμως έχω τη χαρά να έχω μαζί μου πνευστά, κάτι που δεν είχα ξανακάνει. Αυτό έχει φέρει ένα πολύ διαφορετικό ηχόχρωμα στα τραγούδια, χωρίς να έχουμε κυνηγήσει ακραίες διασκευές. Μας έχει δώσει μεγάλη χαρά, το απολαμβάνουμε πολύ και στις πρόβες.

Υπάρχει, όπως πάντα, και ένα ρεπερτόριο που αγαπάω, θαυμάζω και γουστάρω να τραγουδάω. Αυτή τη φορά ήθελα πολύ να ακούσω τις φωνές του κόσμου μαζί μου. Οπότε διάλεξα και τραγούδια που φαντάζομαι ότι ο κόσμος θα τα τραγουδήσει παρέα μου.

Ισχύει ότι πριν βγείτε στη σκηνή έχετε ακόμη αγωνία;

Εννοείται! Και το θεωρώ πολύ φυσιολογικό. Ξέρεις, όλα ξεκινούν από ένα χαρτί. Φτιάχνεις ένα πρόγραμμα, το δουλεύεις με την μπάντα σε ένα κλειστό στούντιο, αλλά δεν έχεις ακόμη την αντίδραση του κόσμου.

Μέχρι να δω ότι αυτό επικοινωνείται, ότι ο κόσμος περνάει καλά, συγκινείται, ότι κάτι συμβαίνει, έχω πολλή αγωνία. Αλλά είναι και λαχτάρα. Δεν είναι μόνο «μην κριθώ», παρότι υπάρχει κι αυτό και δεν τελειώνει ποτέ.

Είναι σαν να καλείς κάποιον στο σπίτι σου και να θέλεις να του κάνεις το τραπέζι. Εγώ είμαι τέτοιος άνθρωπος. Θέλω να περάσουν καλά, να είναι ωραία τα φαγητά, να μην έχει γίνει κάποιο λάθος. Έτσι είναι και το live. Όταν ο κόσμος επιλέγει να περάσει χρόνο μαζί μου, δεν το θεωρώ καθόλου αυτονόητο. Με συγκινεί κάθε φορά.

Πότε καταλαβαίνετε ότι ένα τραγούδι έχει φύγει από εσάς και ανήκει πια στον κόσμο;

Υπάρχει πάντα μια πιο στενή μερίδα κοινού που σε παρακολουθεί, μαθαίνει τα τραγούδια σου, τα αγαπάει ή όχι. Και υπάρχει και η στιγμή που ένα τραγούδι αγγίζει ένα πολύ ευρύτερο κοινό. Αυτό δεν συμβαίνει πάντα, ούτε είναι απαραίτητο να συμβεί σε όλους τους καλλιτέχνες.

Εγώ είχα την τύχη να μου συμβεί με την «Επιμονή». Είναι εντυπωσιακό να νιώθεις ότι κάτι που έχεις τραγουδήσει σε ένα στούντιο ξαφνικά γίνεται σήμα στις ζωές των ανθρώπων. Το αφιερώνουν, το ακούνε, το συνδέουν με δικές τους σχέσεις.

Και αυτό το τραγούδι δεν είχε μία μόνο απεύθυνση. Δεν ήταν αμιγώς ερωτικό. Το έχουν αφιερώσει μάνες στα παιδιά τους, παιδιά στους γονείς τους, αδέρφια, φίλοι, ερωτευμένοι. Ήταν μια πολύ ευλογημένη στιγμή για τη ζωή μου.

Πότε ένα τραγούδι γίνεται δικό σας – από την πρώτη στιγμή που το ακούτε, στο στούντιο, στο live ή μετά από καιρό;

Μετά από καιρό, νομίζω. Όταν ακούω ένα τραγούδι, πρώτα λειτουργώ ως ακροάτρια. Λέω «α, μου αρέσει». Μετά μπαίνω στη διαδικασία να δω αν μου ταιριάζει, αν μπορώ να δω τον εαυτό μου μέσα σε αυτό.

Το στούντιο έχει την ομορφιά του άγνωστου. Το τραγούδι δεν έχει ακόμη συνδεθεί απόλυτα μαζί σου. Για μένα τα τραγούδια είναι κάπως σαν τις σχέσεις. Σε γοητεύει ένας άνθρωπος, βγαίνεις μαζί του, υπάρχει έλξη, αλλά υπάρχει και άγνοια. Έτσι είναι και με το τραγούδι. Θέλεις να το κάνεις δικό σου, αλλά κρατάς ακόμη μια απόσταση.

Μετά, μέσα από τα live, μέσα από τις λέξεις, μέσα από την επανάληψη, αρχίζει να γράφει μέσα σου. Και κάποια στιγμή νιώθεις ότι είναι δικό σου.

Σε ένα τραγούδι τι σας κινεί πρώτο; Ο στίχος ή η μελωδία; Αν πρέπει να παρατηρήσω κάτι στον εαυτό μου, θα έλεγα ότι λίγο περισσότερο ο στίχος είναι αυτός που μου κινεί κάτι. Θα πω «α, ωραίο αυτό».

Αλλά δεν αρκεί μόνο ο στίχος. Έχει τύχει να αναγνωρίσω έναν πολύ ωραίο στίχο και η μουσική να μη με οδηγήσει να αισθανθώ. Ή το αντίθετο: μια πολύ ωραία μουσική, αλλά ένας στίχος που δεν με συγκινεί. Η ωραία συγκυρία είναι να είναι όλα έτσι όπως πρέπει.

Στις συναυλίες τραγουδάτε συχνά και τραγούδια άλλων. Πώς είναι αυτή η αναμέτρηση;

Μπήκα σε αυτή τη διαδικασία από πολύ μικρή. Από τα είκοσί μου είμαι ενεργή τραγουδίστρια και τότε δεν είχα δικό μου ρεπερτόριο. Άρα αναγκαστικά τραγουδούσα τραγούδια άλλων ερμηνευτών.

Με αναζωογονούσε να παίρνω τραγούδια που αγαπούσα, που είχαν γράψει στην ψυχή μου, και να βλέπω πώς μπορώ να εκφραστώ μέσα από αυτά. Γι’ αυτό δεν το έχω αποχωριστεί.

Δεν μπήκα ποτέ στη διαδικασία της σύγκρισης. Ίσως επειδή ήμουν πολύ μικρή και είχα μια άγνοια κινδύνου. Όσο περνούν τα χρόνια, τόσο λιγότερο πιστεύω στη σύγκριση. Τα τραγούδια, όπως και τα θεατρικά έργα, υπάρχουν για να τα ερμηνεύουν διαφορετικοί άνθρωποι. Είναι όμορφο οι μελωδίες, τα κείμενα, οι στίχοι να περνούν στον χρόνο και να ξανακούγονται.

Τα social media δημιουργούν συχνά την αίσθηση ότι το κοινό έχει πρόσβαση στον καλλιτέχνη. Εσείς πώς βάζετε όρια;

Ως θεατής, με την έννοια ότι έχω καλλιτέχνες που θαυμάζω και αγαπώ, μου αρέσει να υπάρχει μια απόσταση θαυμασμού. Έναν καλλιτέχνη που αγαπώ τον νιώθω οικείο, γιατί τον έχω κουβαλήσει στη ζωή μου, αλλά μου αρέσει και που δεν τον ξέρω πάρα πολύ καλά. Είναι ωραίο να μένει ένα μυστήριο.

Ως άνθρωπος που βρίσκεται στην άλλη πλευρά, δεν ξέρω αν βάζω ακριβώς όρια. Προσπαθώ να έχω ισορροπία. Ίσως με βοηθάει ότι είμαι λίγο ντροπαλή. Έχω συστολή. Ακόμη και βιντεάκια για τη δουλειά μου να κάνω, νιώθω αμηχανία.

Έχω βρει έναν τρόπο να επικοινωνώ με το κοινό μου, με ένα μέτρο κατά τη γνώμη μου. Να λέμε τα νέα μας μέχρι εκεί που δίνει χαρά και στις δύο πλευρές. Δεν ξέρω αν μπορεί να είναι πολύ ουσιαστική η επαφή μέσα από αυτό, αλλά μπορεί να είναι μια επαφή.

Υπάρχει τελικά χρυσή τομή;

Δεν υπάρχει μία χρυσή τομή για όλους. Ο καθένας έχει άλλες αντοχές και άλλα όρια. Υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να μιλάνε σε μια κάμερα για τα πάντα, από τα πιο βαθιά τους μυστικά μέχρι συνταγές μαγειρικής. Εγώ δεν είμαι έτσι. Ακόμη κι αν με πάρεις FaceTime, θα έχω μια συστολή.

Η αλήθεια είναι ότι στην εποχή μας δεν μπορεί κάποιος και να λειτουργεί μακριά από όλα τα social media – καταλήγει ερημίτης…

Δεν πιστεύω όμως ότι αν απέχεις από τα social γίνεσαι ερημίτης. Τα τελευταία χρόνια, στις διακοπές μου, προσπαθώ να μην έχω συνέχεια το κινητό. Και καθόλου ερημίτισσα δεν νιώθω. Αντίθετα, έχω περισσότερη επαφή με τους ανθρώπους. Πάω να πάρω έναν καφέ και μιλάω με τον άνθρωπο. Αν ήμουν με το κινητό, θα ήμουν πολύ λιγότερο κοινωνική.

Το κινητό σε κρατάει λίγο απομονωμένο χωρίς να το καταλαβαίνεις. Δεν μπορώ πια να βγω με φίλους και να είμαστε όλοι με τα κινητά. Τους λέω: ‘αν θέλετε να βγούμε μαζί, δεν θα έχετε κινητά’. Γιατί, το να είμαι με πέντε ανθρώπους και τελικά να νιώθω μόνη, δεν μου αρέσει. Προτιμώ να είμαι μόνη μου στο σπίτι και να δω μια ταινία.

Σας ακολουθεί από μικρή ηλικία μια οικογενειακή καλλιτεχνική ταυτότητα. Πότε αισθανθήκατε ότι το όνομα Ζουγανέλη έπαψε να προηγείται από εσάς;

Νωρίς απαλλάχθηκα από αυτή την αγωνία. Αλλά από το να απαλλαγείς από την αγωνία μέχρι να μπορέσεις να το διαχειριστείς, περνούν χρόνια.

Η ζωντανή απόδειξη είναι το γεγονός ότι μετά από είκοσι χρόνια στον χώρο κατάφερα μόλις φέτος να δουλέψω με τον πατέρα μου στο θέατρο. Αυτή η στιγμή για μένα ήταν η πιστοποίηση ότι πια αισθάνομαι πραγματικά πως είμαστε δύο ξεχωριστοί άνθρωποι.

Όχι ότι δεν το ήξερα. Οι γονείς μου με βοήθησαν πολύ να βρω τη δική μου ύπαρξη και τον δικό μου χώρο. Αλλά το να δω τον πατέρα μου ως συνάδελφο, με μια απόσταση και με ασφάλεια, ήταν κάτι άλλο. Στην τρίτη-τέταρτη πρόβα είπα: «Τι ωραία που είναι να βλέπεις τον πατέρα σου και να ξέρεις ότι είσαι ένα ξεχωριστό πλάσμα από εκείνον». Ήταν πολύ λυτρωτικό.

Θεατρικά θα συνεχίσετε την επόμενη σεζόν;

Όχι, το θέατρο ολοκληρώθηκε. Ήταν μια πάρα πολύ ωραία στιγμή για όλους όσοι συμμετείχαμε. Μια πολύ ωραία παράσταση, πήγε πολύ καλά και την ευχαριστηθήκαμε. Τον χειμώνα θα παραμείνω στο τραγούδι. Eτοιμάζω δίσκο και θα κάνω κάποιες εμφανίσεις, πέρα από τις καλοκαιρινές συναυλίες.

Έχετε πει ότι η εμπιστοσύνη στους ανθρώπους μπορεί να κερδίζει, αλλά και να κοστίζει. Εσείς έχετε γίνει πιο προσεκτική στις επιλογές σας;

Σαφώς έχω μάθει μέσα από λάθη, παρότι δεν πιστεύω πολύ στο «σωστό» και το «λάθος». Πιστεύω ότι υπάρχουν επιλογές που μας βγαίνουν και μας οδηγούν στο φως και στη χαρά, και επιλογές που μας δυσκολεύουν ή μας ζορίζουν.

Έχω γίνει πιο προσεκτική σε κάποια πράγματα, γιατί ξέρω καλύτερα τις αντοχές μου, τι μπορεί να με πονέσει, τι μπορεί να μου δώσει χαρά. Αλλά αυτό δεν λειτουργεί πάντα. Υπάρχουν πράγματα που σε συνεπαίρνουν και εκείνη την ώρα δεν μπορείς να βάλεις τη λογική να σου πει: «Ελεωνόρα, μην το κάνεις, θυμάσαι που πριν τρία χρόνια πόνεσες;».

Υπάρχει το πάθος μέσα στη ζωή. Σε οδηγεί να κάνεις κάτι χωρίς να σκεφτείς τις συνέπειες. Και μετά έρχεσαι αντιμέτωπη με κάτι καινούργιο, με μια νέα εμπειρία, ίσως με ένα νέο μάθημα. Κάπως έτσι κυλάει η ζωή.

info: Προπώληση εισιτηρίων εδώ

Τις φωτογραφίες της Ελεωνόρας Ζουγανέλη παραχώρησαν στο TheOpinion οι διοργανωτές της συναυλίας.