Πόσα χρήματα παίρνει ο δωρητής σπέρματος στην Ελλάδα – «Οδηγός» για προϋποθέσεις που απαιτούνται

Ολοένα και πιο δημοφιλής γίνεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, όπως και στο εξωτερικό, η δωρεά σπέρματος ως εναλλακτική μέθοδος γονιμοποίησης. 

Επιμέλεια – Ρεπορτάζ: Χρήστος Λιούγκας – Σταμούλης Κοϊμτζίδης

Τι συμβαίνει στη χώρα μας; Πόσο «πληρώνονται» όσοι επιλέξουν να γίνουν δότες σπέρματος στις τράπεζες που λειτουργούν στην Ελλάδα; Ποια η διαδικασία που ακολουθείται; Το TheOpinion έκανε τη σχετική έρευνα και παρουσιάζει τα αποτελέσματα.

Η δωρεά σπέρματος είναι μια διαδικασία κατά την οποία ένας άνδρας προσφέρει το σπέρμα του, μέσω μιας κλινικής γονιμοποίησης, για να βοηθήσει άλλα άτομα ή ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά. Στην ουσία, είναι μια αλτρουιστική κίνηση, στην οποία ένας άνδρας δωρίζει σπέρμα για να βοηθήσει κάποιο ζευγάρι να αποκτήσει παιδί. Στην Ελλάδα, αυτή η διαδικασία είναι νόμιμη και τα στοιχεία των δοτών παραμένουν ανώνυμα, εφόσον το επιθυμούν.

Πόσα χρήματα λαμβάνουν οι δότες στην Ελλάδα

Μεγάλος ντόρος γίνεται για τα χρήματα που λαμβάνει ένας δότης ως αμοιβή. Όμως, εδώ υπάρχει μία λεπτομέρεια που πολλοί μπορεί να μην γνωρίζουν. Η δωρεά σπέρματος στην Ελλάδα είναι εθελοντική και δεν «αμείβεται» με την έννοια της πώλησης, αλλά οι δότες λαμβάνουν μία αποζημίωση για τον κόπο τους, τα έξοδα μετακίνησης και τις ιατρικές εξετάσεις.

Ρωτήσαμε κλινικές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της δωρεάς σπέρματος τόσο για τη διαδικασία που ακολουθείται όσο και για το ύψος των εξόδων του ενδιαφερόμενου δότη, το οποίο καλύπτεται.

Η «αμοιβή» αυτή σύμφωνα με την έρευνα του TheOpinion, κυμαίνεται ανάλογα με τα δεδομένα (ηλικία, κατάσταση υγείας κλπ) του δότη.

Σε γενικές γραμμές, η αποζημίωση που παίρνει ένας εθελοντής δότης στην Ελλάδα ξεκινά από 50 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως και τα 400 ευρώ. Τα χρήματα διαφέρουν ανά τράπεζα σπέρματος αλλά και από την περίπτωση του κάθε δότη.

Τι πληρώνουν οι δέκτες

Στον αντίποδα, οι δέκτες – οι υποδοχείς του σπέρματος πληρώνουν τις υπηρεσίες της τράπεζας, οι οποίες περιλαμβάνουν τον έλεγχο, την κρυοσυντήρηση και τη διάθεση σπέρματος. Το κόστος, στην περίπτωση αυτή, αν είσαι δέκτης, ανάλογα με τη μονάδα σπέρματος, ξεπερνά τα 1.000 ευρώ.

Να σημειωθεί πως οι τιμές διαφέρουν ανάλογα την κλινική και τη χώρα, καθώς δεν υπάρχει σταθερό κόστος αλλά πακέτο υπηρεσιών.

Τι γίνεται στο εξωτερικό – Οι αμοιβές εκτός συνόρων

Η κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη, δεν διαφέρει σε μεγάλο βαθμό με αυτή που υπάρχει στην χώρα μας. Σε όλα τα κράτη, η διαδικασία που προηγείται πριν την δωρεά είναι ακριβώς η ίδια.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι δωρητές σπέρματος δεν πληρώνονται για την προσφορά τους, αλλά αποζημιώνονται για την «ταλαιπωρία» τους.

Οι παρακάτω χώρες είναι κάποιες από αυτές που έχουν καθορισμένη αμοιβή:

• Γερμανία: 80 – 150 ευρώ
• Δανία: περίπου 70 ευρώ
• Πορτογαλία: 45 – 55 ευρώ
• Ισπανία: 45 – 55 ευρώ
• Βουλγαρία: περίπου 15 ευρώ
• Μεγάλη Βρετανία: 35 – 45 ευρώ

Σε μερικά κράτη (π.χ. Αυστρία, Κροατία, Γαλλία και Ουγγαρία), η δωρεά δεν έχει σταθερό ποσό «πληρωμής» αλλά αναπληρώνει τα έξοδα για τις εξετάσεις και τα μεταφορικά, προκειμένου να αποφευχθεί η εμπορικοποίηση του σπέρματος. Μάλιστα, χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα της Ιταλίας και της Ρουμανίας, οι οποίες απαγορεύουν πλήρως τις πληρωμές.

Η κατάσταση στις ΗΠΑ και τα… τρελά νούμερα

Στις ΗΠΑ οι τράπεζες σπέρματος λειτουργούν περισσότερο σαν ιδιωτικές επιχειρήσεις και υπάρχουν πολλαπλά επίπεδα αποζημίωσης, ανάλογα την τοποθεσία της. Ωστόσο, σε έναν μέσο όρο οι τιμές κυμαίνονται από 90 έως 150 δολάρια, ανά προσφορά.

Ορισμένες από τις τράπεζες, προκειμένου να προσελκύσουν και να «κρατήσουν» τους δωρητές, δίνουν έξτρα αμοιβές και μπόνους, όπως:

• Μπόνους πρώτου χρόνου για νέους δωρητές (500 – 1.000 δολάρια συνολικά)
• Μπόνους παραπομπών (περίπου 500 δολάρια)
• Επιπλέον πληρωμές για σπανιότητα ομάδας κ.α.
• Μάλιστα, εάν κάποιος δωρητής σπέρματος επισκέπτεται την τράπεζα τακτικά κάθε μήνα, μπορεί να αποκομίσει το εξωφρενικό ποσό των 12.000 – 18.000 δολαρίων ετησίως.

Η διαδικασία

Σύμφωνα με την Ελληνική νομοθεσία, ο ανώτατος επιτρεπτός αριθμός των παιδιών που προέρχονται από το σπέρμα του ιδίου δότη ανέρχεται στα δέκα, εκτός και αν πρόκειται για νέα γέννηση από λήπτες που έχουν ήδη τεκνοποιήσει με τη χρήση γαμετών του εν λόγω δότη σπέρματος. Στην περίπτωση που ο δότης έχει ήδη αποκτήσει δικούς του βιολογικούς απογόνους, καλείται να γνωστοποιήσει το γεγονός στην Τράπεζα Σπέρματος.

Το παιδί που θα γεννηθεί ύστερα από την επιτυχή εφαρμογή μεθόδου υποβοηθούμενης αναπαραγωγής με χρήση σπέρματος δότη θα έχει νομική μητέρα τη σύζυγο/σύντροφο και νομικό πατέρα το σύζυγο/σύντροφο. Η συναίνεση του συζύγου/συντρόφου στην υποβολή της συζύγου/συντρόφου σε ετερόλογη τεχνητή γονιμοποίηση αποκλείει την προσβολή της πατρότητας.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το νομικό πλαίσιο, μπορείτε επίσης να ανατρέξει όποιος ενδιαφέρει στην ιστοσελίδα της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.

Προτού εγκριθεί ωστόσο η δωρεά σπέρματος, ο δωρητής υποβάλλεται σε σειρά ιατρικών εξετάσεων για διάφορες ασθένειες. Αφορά κυρίως περιπτώσεις ανδρικής υπογονιμότητας, κληρονομικών παθήσεων και γυναίκες χωρίς σύντροφο.

• Κλινική εξέταση
• Εξετάσεις αίματος
• Ερωτηματολόγιο δότη σπέρματος
• Ψυχολογική εκτίμηση
• Έντυπο συναίνεσης
• Λήψη σπέρματος

Ποιοι μπορούν να γίνουν δότες

Οι βασικές προϋποθέσεις περιλαμβάνουν:

• Ηλικία συνήθως από 18 έως 40 ετών
• Καλή σωματική και ψυχική υγεία
• Απουσία κληρονομικών ή μεταδιδόμενων νοσημάτων
• Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) από 19 έως 30 (σύμφωνα με τον ορισμό του ΠΟΥ για τον BMI)
• Επιτυχή ολοκλήρωση ιατρικών, γενετικών και ψυχολογικών ελέγχων