Συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν: Θετική ατζέντα με αστερίσκους και σαφές μήνυμα: «Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία»

Με την εικόνα ενός διαλόγου που δεν εξαφανίζει τις «βαριές εκκρεμότητες» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αλλά επιδιώκει να συνεχίσει την αποκλιμάκωση που ξεκίνησε με τη διακήρυξη του 2023, ολοκληρώθηκε στην Άγκυρα η συνεδρίαση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας.  Ο πρωθυπουργός έμεινε σταθερός στις «κόκκινες γραμμές» της χώρας μας υπογραμμίζοντας ότι «δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στις δηλώσεις του μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επέμεινε στο τρίπτυχο που υιοθετήθηκε το 2023: πολιτικός διάλογος, θετική ατζέντα και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Στόχος, να συντηρηθούν ανοικτοί δίαυλοι επικοινωνίας και να αποτραπούν οι κρίσεις που στο παρελθόν δοκίμασαν επανειλημμένα τις σχέσεις των δύο χωρών.

Στο επίκεντρο της «θετικής ατζέντας» βρέθηκαν οι πρακτικές συμφωνίες και οι τομείς χαμηλότερης πολιτικής έντασης. Ο πρωθυπουργός έκανε ειδική μνεία στο πρόγραμμα προσωρινής έκδοσης θεωρήσεων βραχείας διαμονής για Τούρκους επισκέπτες σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου(του γνωστού ως «σύντομη βίζα»), το οποίο χαρακτήρισε επιτυχημένο, επισημαίνοντας ότι η ελληνική πλευρά θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ανανέωσή του.

Το αγκάθι του μεταναστευτικού

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο μεταναστευτικό: κατά τον κ. Μητσοτάκη, οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί περίπου κατά 60% μέσα στον τελευταίο χρόνο, ως αποτέλεσμα εντατικότερης φύλαξης συνόρων και καλύτερου συντονισμού. Την ίδια στιγμή, έθεσε ως «σταθερό, διαχρονικό στόχο» την καταπολέμηση των δικτύων διακινητών, με αφορμή –όπως ανέφερε– πρόσφατο τραγικό περιστατικό ανοικτά της Χίος.

Στο οικονομικό σκέλος, οι δύο πλευρές ανανέωσαν τον πήχη για το διμερές εμπόριο, με στόχο τα 10 δισ. δολάρια. Ο πρωθυπουργός συνέδεσε, μάλιστα, τη στοχοθεσία αυτή με τις κινήσεις της Ελλάδας για αναβάθμιση υποδομών σε συνοριακούς σταθμούς, αναφέροντας τις Καστανιές και τους Κήπους. Παράλληλα, ανέδειξε το πεδίο των αμοιβαίων επενδύσεων και τη σημασία δράσεων πολιτικής προστασίας ως «μοντέλου» συνεργασίας απέναντι σε κινδύνους που εντείνει η κλιματική κρίση.

Μητσοτάκης: Μόνη διαφορά η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ

Ωστόσο, πίσω από τις συγκλίσεις ο Έλληνας πρωθυπουργός κράτησε «καθαρό» το πλαίσιο των «κόκκινων γραμμών» της Αθήνας.

Επανέλαβε ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών (υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ) σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο είναι η μόνη διαφορά που θα μπορούσε να παραπεμφθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας. Στο ίδιο μήκος κύματος, απηύθυνε μήνυμα για άρση κάθε «τυπικής και ουσιαστικής» απειλής στις διμερείς σχέσεις—αναφορά που, όπως σημειώνεται, ακουμπά και στο διαχρονικό υπόβαθρο έντασης γύρω από το casus belli.

Στο Κυπριακό, ο πρωθυπουργός παρέπεμψε στις πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ως «παράθυρο ευκαιρίας» για επανεκκίνηση ουσιαστικού διαλόγου από το σημείο που διεκόπη το 2017, εντός του πλαισίου των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Για το ζήτημα των μειονοτήτων, υπογράμμισε ότι το καθεστώς τους καθορίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης, σημειώνοντας ότι στη Θράκη η μειονότητα είναι θρησκευτική και ότι οι Έλληνες μουσουλμάνοι ζουν αρμονικά με τους χριστιανούς συμπολίτες τους, ενώ αναφέρθηκε και στην ελληνική μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη.

Οι θέσεις Μητσοτάκη για Ουκρανία, Γάζα, Δυτική Όχθη

Στο διεθνές πεδίο, η παρέμβαση Μητσοτάκη επιχείρησε να «δέσει» την ελληνοτουρκική ατζέντα με το ευρύτερο ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον: εξέφρασε προσδοκία για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία με σεβασμό στην κυριαρχία της και αναφέρθηκε στη δεύτερη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα. Επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών, μιλώντας για μεταρρύθμιση της Παλαιστινιακής Αρχής, πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και αποτροπή σεναρίων προσάρτησης της Δυτική Όχθη από το Ισραήλ, ενώ έθιξε και το θέμα των εποικισμών. Τέλος, άνοιξε παράθυρο συνεννόησης με την Τουρκία για τη Συρία, τόσο για πολιτική σταθερότητα και προστασία θρησκευτικών μειονοτήτων όσο και για δράσεις ανοικοδόμησης, με αναφορά και στην επιστροφή προσφύγων.

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν φάνηκε να ισορροπεί ανάμεσα στην πρόθεση να διατηρηθεί ζωντανή η συνεργασία σε πεδία αμοιβαίου οφέλους και να συνεχιστούν οι τακτικές επαφές ανάμεσα στις δύο πλευρές με την επίγνωση όμως ότι οι βασικές διαφορές παραμένουν ανοικτές.

Ο πρωθυπουργός άλλωστε έκλεισε την ομιλία του υπενθυμίζοντας ότι «δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία», μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο μέσα από τον διάλογο και τη σταθερή αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο, απευθύνοντας παράλληλα ανοικτή πρόσκληση προς τον Τούρκο Πρόεδρο για την επόμενη Σύνοδο στην Ελλάδα.