Σε ποιο μέρος της Κεντρικής Μακεδονίας βρίσκεται μαστόδοντας ηλικίας 7 εκατ. ετών (ΦΩΤΟ)

Τον Μάιο του 2014 σε ένα χωριό, λίγο έξω από την Κατερίνη, τη Νεοκαισάρεια, ανακαλύφθηκαν απολιθώματα ενός πρωτόγονου προβοσκιδωτού, ηλικίας 7 εκατ. ετών. Πρόκειται για τον Λοξόλοφο Ζυγόδοντα ή μαστόδοντα, ο οποίος εκτίθεται στο Μουσείο Παλαιοντολογικής Έκθεσης στη Νεοκαισάρεια Πιερίας.

Ρεπορτάζ + φωτ.: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Αλήθεια, μπορεί η Κατερίνη και κατ’ επέκταση η Πιερία να προσθέσουν άλλη μια μορφή τουρισμού, αυτήν του γεωπαλαιοντολογικού; Η απάντηση είναι ναι! Διότι στη Νεοκαισάρεια, χωριό 6 χλμ. έξω από την Κατερίνη, την Πρωτομαγιά του 2014 εντοπίστηκε ένα απολίθωμα από κάτοικο του χωριού, τον Νικόλαο Ξενίδη, όταν πήγε να μαζέψει βότανα.

Η θέση που βρέθηκε το απολίθωμα βρίσκεται κοντά στο χωριό, σε υψόμετρο 140 μ., και αποτελεί παλαιά εκσκαφή για τη δημιουργία οικοπέδων για την επέκταση του οικισμού.

Ο κ. Ξενίδης απευθύνθηκε στον πρόεδρο του Ομίλου «Μαστόδοντας – Νεοκαισάρεια» Σάββα Τσεντίδη, όπου και πραγματοποιήθηκε αυτοψία από την διακεκριμένη καθηγήτρια Παλαιοντολογίας στο ΑΠΘ Ευαγγελία Τσουκαλά.

Τον Ιούλιο του 2014 ξεκίνησαν ανασκαφές από την ομάδα του ΑΠΘ, όπου εντοπίστηκαν πολλά διάσπαρτα θραύσματα απολιθωμένων οστών και χαυλιόδοντα, τα οποία και συλλέχτηκαν.

Οι συστηματικές ανασκαφές ολοκληρώθηκαν το 2016 ενώ τρία χρόνια αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2019, ο Λοξόλοφος Ζυγόδοντας της Νεοκαισάρειας αναγνωρίστηκε ως Περιφερειακή Μονάδα του Μουσείου Γεωλογίας – Παλαιοντολογίας – Παλαιοανθρωπολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ο Λοξόλοφος Ζυγόδοντας της Νεοκαισάρειας

Στην Παλαιοντολογική έκθεση του Μαστόδοντα στη Νεοκαισάρεια Πιερίας θα μας ξεναγήσει ο υπεύθυνος του Πολιτιστικού Τμήματος του Ομίλου Ευτύχιος Τσιαουσίδης.

Θα μας εξηγήσει ότι η περιοχή του Ολύμπου ήταν ένα «τεκτονικό παράθυρο» με την ιστορία του να ξεκινάει πριν από περίπου 20 εκατ. χρόνια.

Σ’ ότι αφορά το προβοσκιδωτό της Νεοκαισάρειας ανήκει στην κατηγορία των μαστόδοντων, προγόνων των ελεφάντων. Το όνομά τους προέρχεται από τη μορφή των δοντιών τους με φύματα που μοιάζουν με μαστούς. Όταν τα φύματα μπήκαν σε σειρές (ζυγούς) προέκυψαν οι ζυγόδοντες.

Τα προβοσκιδωτά εμφανίστηκαν πριν περίπου 55 εκατ. χρόνια στην Αφρική και μετανάστευσαν στην Ευρασία πριν περίπου 19 εκατ. χρόνια. Είχαν διαφορά στα δόντια τους που ήταν βραχυδοντικά με πληθώρα κορυφών (φυμάτων) σε αντίθεση με τους ελέφαντες και τα μαμούθ που εμφανίστηκαν πριν από περίπου 5 εκατ. χρόνια.

Ο Λοξόλοφος Ζυγόδοντας της Νεοκαισάρειας αντιπροσωπεύεται από έναν δεξιό άνω χαυλιόδοντα και οστά του μετακρανιακού σκελετού, σπονδύλους, πλευρές, βραχίονα καθώς και αρκετά μη προσδιορίσιμα θραύσματα επιμήκων οστών. Τα απολιθώματα αποτελούν τμήμα σκελετού ενός νεαρού ενήλικου θηλυκού ζώου.

Το παλαιοπεριβάλλον της Πιερίας και του Ολύμπου

Στην έκθεση προβάλλεται ένας έγχρωμος πίνακας ζωγραφικής με το παλαιοπεριβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου των 7 εκατ. ετών με τα προϊστορικά ζώα στον βιότοπο, καθώς επίσης και η ζωγραφική αναπαράσταση σε φυσικό μέγεθος του μαστόδοντα και ένα τρισδιάστατο μοντέλο του λοξόλοφου μαστόδοντα, σε αναλογία 1:10.

Το παραπάνω έργο ανέλαβε ο Ολλανδός καλλιτέχνης και γλύπτης Remmie Bakker, ο οποίος ειδικεύτηκε στη δημιουργία φυσικών αναπαραστάσεων προϊστορικών ζώων με την επίβλεψη του παλαιοντολόγου Dick Mol.

Οι δημιουργίες βασίστηκαν στα απολιθώματα του ζώου (χαυλιόδοντας, βραχίονας, πλευρές, σπόνδυλοι κ.ά.) που αποκαλύφθηκαν από τις παλαιοντολογικές ανασκαφές στην περιοχή.

Ανάδειξη της φυσικής ιστορίας της περιοχής

Οι ανασκαφές στη Νεοκαισάρεια, εκτός από το επιστημονικό ενδιαφέρον, εμπλουτίζουν με πρωτότυπο υλικό απολιθωμάτων την Έκθεση δίνοντας την ευκαιρία για ανάδειξη της φυσικής ιστορίας της περιοχής στο πλαίσιο μιας γεωτουριστικής διαδρομής στην Πιερία, που μπορεί να συνδέσει την προϊστορία της με τον φυσικό πλούτο των σπηλαίων και των τοπίων όπως για παράδειγμα του Ολύμπου.

Η επίσκεψη στην Παλαιοντολογική Έκθεση του Μαστόδοντα στη Νεοκαισάρεια Πιερίας γίνεται κατόπιν συνεννόησης στο mail info@mastodontas.gr ή στο κινητό 6948 801975.