Σε διαβούλευση από αρχές του έτους ο νέος Ενιαίος Kώδικας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση

Σε διαβούλευση βγαίνει από αρχές Γενάρη ο νέος Ενιαίος Κώδικας της Αυτοδιοίκησης, που έρχεται να συνοψίσει την πανσπερμία νόμων, προεδρικών διαταγμάτων, υπουργικών αποφάσεων και διατάξεων που διέπουν σήμερα την Τοπική Αυτοδιοίκηση στη χώρα μας.

Παρουσία του υπουργού Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιου, δήμαρχοι και αυτοδιοικητικοί από την Κεντρική Μακεδονία έθεσαν επί τάπητος τον προτεινόμενο Κώδικα με τα 5 βιβλία στα οποία συνοψίζονται οι σχετικές διατάξεις, θέτοντας στον υπουργό και ζητήματα χρηματοδότησης των δήμων, θέμα για το οποίο ήδη έχουν προγραμματιστεί κινητοποιήσεις και κλείσιμο των δήμων για μια μέρα.

Μιλώντας στους δημάρχους ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος επισήμανε ότι, θα τεθεί ο νέος Κώδικας σε δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2026. Τον χαρακτήρισε ένα εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο.

Ο υπουργός ανέφερε ειδικότερα ότι αυτή τη στιγμή γίνεται διαβούλευση μεταξύ του υπουργείου Εσωτερικών και των αυτοδικοικητικών αρχών, της ΚΕΔΕ και της ΕΝΠΕ, προκειμένου -και με ορόσημο τη γενική συνέλευσης της 17ης Δεκεμβρίου της ΚΕΔΕ- να ολοκληρωθεί το κείμενο για να ετοιμαστούν οι τελικές προτάσεις, ώστε να γίνει δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2026 και μετά, με την τυπική νομοθετική διαδικασία, να πάει ο Κώδικας στη Βουλή των Ελλήνων για ψήφιση.

Ο υπουργός χαρακτήρισε πολύ δύσκολο το εγχείρημα της δημιουργίας του Κώδικα καθώς, όπως υπογράμμισε, το σύστημα της αυτοδιοίκησης είναι απέραντο. Ενδεικτικά ανέφερε ότι υπάρχουν διατάξεις 60 χρόνων που ισχύουν σήμερα και ως παράδειγμα έφερε την οικονομική διαχείριση που ορίζεται από βασιλικό διάταγμα του ’58 και του ’59. Παράλληλα, είπε ότι ο Κώδικας ρυθμίζει πλέον πολύ περισσότερα θέματα από εκείνα που περιείχε ο Κώδικας δήμων και κοινοτήτων του 2006, που δεν προέβλεπε τίποτα για την οικονομική διαχείριση των δήμων, ούτε για τις Περιφέρειες.

“Γίνεται επίσης κάτι αυτονόητο, κάτι που δεν είχε γίνει μέχρι τώρα: για πρώτη φορά γίνεται καταγραφή αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης”, ενώ προβλέπεται ότι όταν μεταφέρονται αρμοδιότητες στους δήμους θα μεταφέρονται πόροι, προσωπικό και υποδομές. Ο υπουργός διευκρίνισε, σχολιάζοντας τη σχετική συζήτηση, ότι ο νέος Κώδικας δεν αυξάνει τα δημοτικά τέλη ή τα τέλη ακινήτων. “Δημοτικός φόρος και Τέλος Ακίνητης Περιουσίας ενοποιούνται, αλλά η οποιαδήποτε απόφαση περί αύξησης ή μη των τελών ανήκει στους δήμους”, είπε.

Για τη δημοτική αστυνομία

Απαντώντας άλλωστε σε δημάρχους που έθεσαν το θέμα των νεοπροσληφθέντων στη δημοτική αστυνομία στους δήμους, ο κ. Λιβάνιος απάντησε ότι τα νέα στελέχη θα προσέλθουν στους δήμους τους στις αρχές του έτους και η εκπαίδευσή τους θα γίνεται παράλληλα.

Τα βασικά σημεία

Για τα βασικά σημεία του Κώδικα αυτοδιοίκησης, ο κ. Λιβάνιος επισήμανε ότι το πρώτο αφορά τα οργανωτικά ζητήματα, από τις κατηγοριοποιήσεις των δήμων ώς τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειαρχών αρχών που έχει καινοτομίες, όπως το σύστημα εκλογής σε έναν γύρο και η ηλεκτρονική ψηφοφορία.

Το δεύτερο βασικό σημείο σχετίζεται με τη διακυβέρνηση και τα νομικά πρόσωπα, για τα οποία υπάρχουν πολλές κατηγορίες. Στο θέμα αυτό, ο υπουργός ζήτησε τις προτάσεις των δημάρχων, ενώ σημείωσε ότι υπάρχει και ένα κομμάτι υπό επεξεργασία για την καταστατική θέση των αιρετών.

Το τρίτο βασικό ζήτημα ξεκινάει με την καταγραφή των αρμοδιοτήτων. Ο κ. Λιβάνιος σχολίασε ότι δεν υπήρχαν ποτέ μαζεμένες οι αρμοδιότητες των δήμων και των περιφερειών, έγινε η καταγραφή για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο κείμενο, ενώ θεσπίζεται μόνιμος μηχανισμός και ανταλλαγής αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων επιπέδων της κρατικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, με προϋπόθεση, όταν μεταφέρεται μια αρμοδιότητα να μεταφέρονται και οι πόροι, το προσωπικό και οι υποδομές.

Το τέταρτο κομμάτι του Κώδικα αφορά την οικονομική διαχείριση και προσπαθεί να “ συμμαζέψει” πάρα πολλές διατάξεις που υπάρχουν και έχουν αλλάξει, είτε αφορούν την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών είτε την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας προς όφελος των δημοτών. Παράλληλα, ο υπουργός σημείωσε ότι η λογική των τοπικών συμβουλίων νέων θα αντικατασταθεί από έναν μηχανισμό νεολαίας με καθολική ψηφοφορία που θα μεταφέρει στο δημοτικό συμβούλιο τον σφυγμό της νεολαίας για μια σειρά θεμάτων.

Το πέμπτο τμήμα του Κώδικα αφορά σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ΟΤΑ και, όπως είπε ο υπουργός, «φεύγουμε από την αποκεντρωμένη διοίκηση και πάμε στο μοντέλο της αυτοτελούς υπηρεσίας εποπτείας που είναι θεσμοθετημένη είναι από το 2010 αλλά δεκαπέντε χρόνια δεν έχει εφαρμοστεί». Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι «καλώς εχόντων των πραγμάτων, στις αρχές του 2026 θα προκηρυχθούν οι θέσεις των 7 εποπτών» και πρόσθεσε: «Επιλεγμένος μέσω ΑΣΕΠ θα είναι ο γενικός επόπτης νομιμότητας και ο μηχανισμός υποδοχής καταγγελιών θα μιλάει με τους άλλους ελεγκτικούς μηχανισμούς: Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Γενικό λογιστήριο του κράτους, Διεύθυνση Δημοσιονομικών Ελέγχων, για έναν συντονισμό των ελέγχων, για να μην ελέγχουν οι διαφορετικές υπηρεσίες το ίδιο πράγμα».

Επιπλέον, σημείωσε ότι απαλλαγή από την αυτόφωρη διαδικασία θα έχει όχι μόνο ο δήμαρχος αλλά και οι αντιδήμαρχοι και οι αντιπεριφερειάρχες, που ασκούν καθήκοντα δημάρχου και περιφερειάρχη, ενώ υποθέσεις που αφορούν τα ανώτατα αιρετά μέλη της αυτοδιοίκησης θα εκδικάζονται άμεσα, χωρίς αναβολές.

Οι δήμαρχοι

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου επισήμανε ότι κατά καιρούς έγιναν βήματα μπροστά για την αυτοδιοίκηση, άλλα έγιναν και βήματα όπισθεν.

“Περίπου χίλιοι αναγκαστικοί νόμοι, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις δημιουργούν πολυνομία, σύγχυση, γραφειοκρατία και κοστοβόρο λειτουργία”, είπε ο κ. Κυρίζογλου και πρόσθεσε ότι, για την αυτοδιοίκηση σήμερα ισχύουν τρεις Κώδικες!

Χαρακτήρισε σημαντικό ολιστικό βήμα αυτό που γίνεται με τον νέο Κώδικα. Αναφέρθηκε στην εκλογή δημάρχων από την πρώτη Κυριακή, στην ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου περί τοπικών δημοψηφισμάτων, ενώ τόνισε ότι το μόνο αγκάθι που παραμένει είναι ο καθορισμός των πόρων των δήμων και η υποστελέχωσή τους.

“Οι δήμοι σήμερα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο λειτουργικό τους κόστος. Παίρνουν μεν πόρους από προγράμματα για έργα, δεν παίρνουν όμως για τις λειτουργικές τους δαπάνες. Από 4,9 δις. ευρώ το 2009 οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι για τους δήμους,σήμερα έπεσαν στα 2,6 δισ. ευρώ”, σχολίασε. Πρόσθεσε ότι οι δήμοι με τον νέο Κώδικα κατηγοριοποιούνται κι αυτό είναι θετικό καθώς λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες του καθενός.

Για μητροπολιτικότητα

Τόσο ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, όσο και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης έθεσαν στον υπουργό το θέμα της ανάγκης να καθιερωθούν μητροπολιτικές λειτουργίες μεταξύ των δήμων, ξεκινώντας από τις περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

“Διευκρινίζουμε ότι δεν μιλάμε για τρίτο βαθμό αυτοδιοίκησης. Μιλάμε μόνο για μητροπολιτικές λειτουργίες”, είπαν, με τον δήμαρχο Θεσσαλονίκης να δίνει παραδείγματα όπως η ανάγκη μητροπολιτικοτητας σε θέματα διαδημοτικής συγκοινωνίας ή για τη λειτουργία λαϊκών αγορών.

Σταυροδρόμι

“Ήταν κάτι που το περιμέναμε, το διεκδικούσαμε ως Αυτοδιοίκηση πάρα πολλά χρόνια τώρα. Το όραμα όλων των συναδέλφων είναι να φύγουμε από αυτήν την βαλκανιοποίηση της αυτοδιοίκησης στην πατρίδα μας και να πάμε επιτέλους σε μια αυτοδιοίκηση σύγχρονη, μεταρρυθμιστική, δημοκρατική, ευρωπαϊκή, όπου πιστεύω ότι ανήκουμε”, είπε ο πρόεδρος της ΠΕΔ ΚΜ και δήμαρχος Πυλαίας -Χορτιάτη, Ιγνατίος Καϊτεζίδης, που έκανε λόγο για σταυροδρόμι.

“Είναι αλήθεια ότι πολλές από τις απόψεις μας ενσωματώθηκαν στον καινούριο Κώδικα και βέβαια προχωράμε σε μια τελική αξιολόγησή του όπου ακόμη και οι σημερινές παρατηρήσεις μας αλλά και αυτές που θα ακολουθήσουν στις 17 Δεκεμβρίου στη Γενική Συνέλευση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος στην Αθήνα είναι βέβαιο ότι θα ενσωματωθούν αρκετές από αυτές τις νέες διατάξεις. Θέλω να ελπίζω ότι ξημερώνει μια καλύτερη μέρα για την ελληνική αυτοδιοίκηση”, είπε ο κ. Καϊτεζίδης και πρόσθεσε ότι τα αποτελέσματα θα φανούν από την ψήφιση του Κώδικα και μετά.

“Εμείς είμαστε ικανοποιημένοι γιατί για πρώτη φορά μπαίνει τάξη στην αυτοδιοίκηση και στο θέμα της λειτουργίας της και στο θέμα του ελέγχου της αυτοδιοίκησης γιατί όλοι ελεγχόμαστε και νομίζω ότι ξημερώνει μια καλύτερη μέρα για την ελληνική αυτοδιοίκηση”, είπε.

Από την πλευρά του ο κ. Γκιουλέκας τόνισε ότι είναι σημαντικό για την ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών να δει τα αιτήματα που μπορεί να ικανοποιήσει η κυβέρνηση, σχολίασε ότι οι διάλογοι με τον υπουργό είναι πρακτικοί και δίνονται λύσεις και συμπλήρωσε: «ο νέος κώδικας είναι κάτι που το επιζητούσαμε όλοι αλλά μέσα από τη διαβούλευση ο κοινός τόπος και η σύγκλιση είναι εύκολο να επιτευχθούν».

«Ο όγκος του υλικού που λάβαμε είναι ιδιαίτερα μεγάλος και μας παραδόθηκε μόλις πριν από λίγα 24ωρα. Δεν μπορώ να αντιληφθώ την πίεση που ασκείται , τη στιγμή που οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές θα διεξαχθούν τον Νοέμβριο του 2028. Είναι απαραίτητο να δοθεί στους δημάρχους ο αναγκαίος χρόνος για ουσιαστική μελέτη και τεκμηριωμένη τοποθέτηση», ανέφερε από την πλευρά του ο δήμαρχος Νεάπολης – Συκεών, Σίμος Δανιηλίδης.

Εκ μέρους της Λαϊκής Συσπείρωσης (ΚΚΕ), ο επικεφαλής της παράταξης Θανάσης Κοκονάς, ζήτησε «να μην προχωρήσει μία ακόμα μεταρρύθμιση στην ίδια κατεύθυνση, ο νέος κώδικας που φτιάχνεται με τα γνωστά υλικά, με υποχρηματοδότηση κοινωνικά αναγκαίων έργων και υπηρεσιών, υποστελέχωση, μεταφορά φορολογικών βαρών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο».

Τη γενική συνέλευση παρακολούθησαν επίσης ο Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, Δημήτρης Γαλαμάτης, ο συντονιστής του γραφείου του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη Γιάννης Παπαγεωργίου και η συντονίστρια του γραφείου του πρωθυπουργού στη βόρεια Ελλάδα, Έλενα Σώκου.

Παρέμβαση αγροτών στη συνέλευση της ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας (ΦΩΤΟ-VIDEO)