Οκτώ χρόνια από το Μάτι: «H ελληνική κοινωνία δείχνει να μην έχει καταλάβει τι συνέβη εκεί»

Οκτώ χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την 23η Ιουλίου 2018, την ημέρα που η Ελλάδα βίωσε τη φονικότερη πυρκαγιά της σύγχρονης ιστορίας της. Συνολικά 120 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ άλλοι 57 υπέστησαν σοβαρά εγκαύματα, σε μία τραγωδία που σημάδεψε ανεξίτηλα τη χώρα.

Αν και η δικαστική πορεία της υπόθεσης έχει ολοκληρωθεί σε δεύτερο βαθμό, για τους συγγενείς των θυμάτων και τους εγκαυματίες η υπόθεση δεν έχει κλείσει. Οι μνήμες παραμένουν ζωντανές, όπως και τα ερωτήματα που, όπως τονίζουν, εξακολουθούν να ζητούν απαντήσεις.

«Γύρω στην επέτειο οι εικόνες ζωντανεύουν πολύ. Πρόκειται για ένα συλλογικό τραύμα τεράστιου μεγέθους», δηλώνει στο TheOpinion η Μαρίνα Καρύδα, συνιδρύτρια της Salvia Burn Association, ενεργό μέλος του Συλλόγου Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών από τη φωτιά στο Μάτι και συγγραφέας του βιβλίου «Μάτι 23 Ιουλίου 2018», με περισσότερες από πενήντα προσωπικές μαρτυρίες, την έκθεση του πραγματογνώμονα, το κατηγορητήριο και τις απολογίες στη δίκη, σε μία ολοκληρωμένη καταγραφή των γεγονότων που σχετίζονται με τη δεύτερη φονικότερη πυρκαγιά του 21ου αιώνα.

Όπως επισημαίνει, η δημόσια συζήτηση εξακολουθεί να περιορίζει την τραγωδία αποκλειστικά στο Μάτι, την ώρα που η φωτιά έπληξε συνολικά πέντε οικισμούς, ενώ χιλιάδες άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους.

«Μιλάμε για πέντε περιοχές (σ.σ. Νέος Βουτζάς, Προβάλινθος, Αμπελούπολη, Κόκκινο Λιμανάκι και Μάτι) -κακώς έχει επικρατήσει μόνο το Μάτι. Ίσως βόλευε και λίγο γιατί ήταν εκτός σχεδίου. Αφορά και εντός σχεδίου περιοχές», εξηγεί και συνεχίζει: «Εκείνη την ημέρα ήρθαμε αντιμέτωποι με την πιθανότητα του θανάτου όλοι μας. Δηλαδή ότι 120 έχασαν τη ζωή τους, ότι 57 εγκαυματίες νοσηλεύτηκαν δε σημαίνει ότι χιλιάδες πολίτες δεν βρέθηκαν στο ενδεχόμενο να είναι στη θέση τους. Αυτό είναι ένα τραύμα που μας κατατρέχει ακόμα».

Καταδικασθέντες με… τιμητικούς τίτλους και οι «16» «ξεχασμένοι» στον ομαδικό τάφο

Οκτώ χρόνια μετά ο Σύλλογος συνεχίζει να ζητά να «κλείσουν» τα «ανοιχτά» ζητήματα που παραμένουν. Το πρώτο αφορά τους τιμητικούς βαθμούς και τίτλους που εξακολουθούν να διατηρούν καταδικασθέντες για την υπόθεση.

«Πώς είναι δυνατόν άνθρωποι που έχουν κριθεί ένοχοι και εκτίουν ποινές φυλάκισης να εξακολουθούν να φέρουν τιμητικούς τίτλους;», διερωτάται η κα Καρύδα, υπογραμμίζοντας ότι το αίτημα αφορά την αυτονόητη, όπως τη χαρακτηρίζει, θεσμική συνέπεια.

Το δεύτερο αφορά τον ομαδικό τάφο που δημιουργήθηκε μετά την καταστροφή και για τον οποίο ο Σύλλογος ζητά την παρέμβαση του Αρείου Πάγου. Σύμφωνα με έγγραφα του υπουργείου Εσωτερικών, στον συγκεκριμένο χώρο έχουν ταφεί 16 σοροί που καταγράφονται ως αταυτοποίητες.

«Δεν πρόκειται για κάποια θεωρία συνωμοσίας. Γνωρίζαμε την ύπαρξή του από το 2019. Μέσα από τη δικαστική διαδικασία έφτασαν στα χέρια συγγενών τα επίσημα έγγραφα που περιγράφουν τις αταυτοποίητες σορούς. Ζητάμε να διαπιστωθεί τι ακριβώς έχει ταφεί εκεί», τονίζει.

Όπως εξηγεί, μία από τις πιθανές εκδοχές είναι οι σοροί να ανήκαν σε εργάτες γης ή αλλοδαπούς που δούλευαν στη γύρω περιοχή, για τους οποίους δεν κατέστη δυνατή η ταυτοποίηση λόγω έλλειψης γενετικού υλικού.

«Το Μάτι δεν έχει δικαιωθεί στη συλλογική συνείδηση»

Η ίδια θεωρεί ότι η ελληνική κοινωνία δεν έχει ακόμη συνειδητοποιήσει πλήρως τι συνέβη εκείνη τη μέρα.

«Πολλές φορές στο δημόσιο διάλογο η ελληνική κοινωνία δείχνει να μην έχει καταλάβει τι συνέβη εκεί. Θα ήταν μια μορφή κάθαρσης αν όλοι έλεγαν “α ναι, πραγματικά εκεί έγινε κάτι πολύ κακό”», σημειώνει.

«Στη συλλογική αίσθηση όλων των Ελλήνων, όμως, το Μάτι δεν έχει δικαιωθεί», τονίζει και επισημαίνει πως «είναι τρομερό το πώς μπορεί κάποιος να αποδέχεται ως κανονικότητα ότι κάηκαν άνθρωποι μέσα στα σπίτια τους. Ότι κάηκαν οι γονείς μας, οι παππούδες μας , άνθρωποι 90 χρονών στις καρέκλες της κουζίνας τους. Και να το αποδέχεται κάποιος ως αναπόφευκτο. “Τι να κάνουμε; Συνέβη”».

Παράλληλα, αναφέρεται τα ηχητικά ντοκουμέντα που είδαν τα προηγούμενα χρόνια το φως της δημοσιότητας αναφορικά με τις πιέσεις που δέχθηκε ο εμπειρογνώμονας της υπόθεσης.

«Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν τα ξέρουν. Όταν κάποιος απειλεί έναν πραγματογνώμονα να παραποιήσει την έκθεσή του και του λέει ότι “έτσι παίζεται το παιχνίδι στην Ελλάδα” και ότι “αν δεν το κάνεις θα πάρεις μια μετάθεση και στην πρώτη φωτιά δε θα σου σηκώσουμε εναέρια μέσα” αυτό ξεπερνά κατά πολύ το Μάτι και την περιοχή μας. Αφορά όλους τους Έλληνες. Είναι πάρα πολλά αυτά που έφτασαν να μην τα μάθει ο κόσμος. Είναι πάρα πολλοί αυτοί που ηθελημένα δε θέλουν να μάθουν», συνεχίζει.

Η δικαστική συνέχεια

Αν και η υπόθεση έχει πλέον κριθεί σε δεύτερο βαθμό, δεν έχουν ολοκληρωθεί όλες οι δικαστικές εκκρεμότητες, καθώς τον προσεχή Σεπτέμβριο αναμένεται να εξεταστεί η υπόθεση που αφορά τη μείωση των ποινών των καταδικασθέντων.

Υπενθυμίζεται πως με απόφαση του Εφετείου στις 4 Ιουνίου του 2025 στη φυλακή οδηγήθηκαν οι: Σωτήρης Τερζούδης (τότε αρχηγός της Πυροσβεστικής), Βασίλης Ματθαιόπουλος (τότε υπαρχηγός), Ιωάννης Φωστιέρης (τότε επικεφαλής του ΕΣΚΕ) και Ιωάννης Καπάκης (τότε γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας), η συνολική ποινή φυλάκισης των οποίων έφτασε τα 340 έτη (εκτιτέα 5).

Παράλληλα, το δικαστήριο είχε αποφασίσει τη μετατροπή της ποινής των 238 ετών προς 10 ευρώ ημερησίως για τους: Χρήστο Γκολφίνο, τότε διευθυντή του «199», Φίλιππο Παντελεάκο, τότε διευθυντή του Κέντρου Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας, Δαμιανό Παπαδόπουλο τότε διοικητή του Πυροσβεστικού Σταθμού Νέας Μάκρης, Νίκο Παναγιωτόπουλο, τότε διοικητή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Αθηνών και Χαράλαμπο Χιώνη, τότε διοικητή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Ανατολικής Αττικής, ενώ με την ίδια απόφαση αποφάσισε τη μετατροπή της ποινής και για τον Κωνσταντίνο Αγγελόπουλο προς 10 ευρώ ημερησίως.