Ναρκωτικά: H μάστιγα που ξεχάσαμε – Σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι εργαζόμενοι στα κέντρα πρόληψης
Η Ευρώπη καταγράφει δεκάδες νέα ναρκωτικά, ενώ στην Ελλάδα οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης προειδοποιούν για αβεβαιότητα για το μέλλον των δομών
Δήμητρα Τσάτσου 
Στο τέλος της δεκαετίας του 1980, η ελληνική κοινωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια νέα -για την εποχή- πραγματικότητα, τα ναρκωτικά. Κατά τη δεκαετία του 1990, οι τηλεοπτικές εκπομπές αφιέρωναν χρόνο και ρεπορτάζ στο θέμα της εξάρτησης. Χρειάστηκαν πολλά χρόνια μέχρι η κοινωνία να αντιμετωπίσει το ζήτημα με μεγαλύτερο ρεαλισμό. Πλέον, αυτή η μάστιγα έχει μπει στην καθημερινότητα μας με τις έρευνες για την χρήση ναρκωτικών ουσιών από νέους να προκαλούν προβληματισμό.
Σήμερα, 26 Ιουνίου είναι η «Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών και της Παράνομης Διακίνησής τους» με τα στοιχεία να δείχνουν «έκρηξη» νέων ναρκωτικών ουσιών και τις δομές να εκπέμπουν σήμα κινδύνου.
Ανάλυση «καταπέλτης» για τα ναρκωτικά – 99 διαφορετικές ψυχοδραστικές ουσίες
Την ίδια στιγμή, αποκαλυπτική είναι η ανάλυση του Οργανισμού της Ε.Ε για τα ναρκωτικά (EUDA), η οποία βασίζεται στα στοιχεία του προγράμματος ESCAPE. Μέσα από την χημική εξέταση από χρησιμοποιημένες σύριγγες οι επιστήμονες επιχείρησαν να αναλύσουν τις ναρκωτικές ουσίες.
Σύμφωνα με τα δεδομένα του Οργανισμού περίπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάνουν ενέσιμη χρήση ναρκωτικών. Κατά τον τελευταίο κύκλο συλλογής στοιχείων το 2024, αναλύθηκαν περισσότερες από 4.000 χρησιμοποιημένες σύριγγες που συγκεντρώθηκαν σε 23 πόλεις από 16 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γειτονικές περιοχές. Οι εργαστηριακοί έλεγχοι εντόπισαν συνολικά 99 διαφορετικές ψυχοδραστικές ουσίες. Σημαντικό μέρος των ουσιών που καταγράφηκαν ανήκε στην κατηγορία των διεγερτικών, όπως η κοκαΐνη, οι αμφεταμίνες και οι συνθετικές καθινόνες.
Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές συνεχίζουν να εντοπίζονται εξαιρετικά ισχυρά συνθετικά οπιοειδή, μεταξύ των οποίων παράγωγα της φαιντανύλης και ουσίες της ομάδας των νιταζενίων, που προκαλούν έντονη ανησυχία στις υγειονομικές αρχές. Η ηρωίνη εξακολουθεί επίσης να εμφανίζεται συχνά σε αρκετές πόλεις, ενώ καταγράφηκαν και φαρμακευτικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε θεραπείες υποκατάστασης.
Οι μισές από τις σύριγγες που εξετάστηκαν περιείχαν ίχνη δύο ή περισσότερων κατηγοριών ουσιών. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το εύρημα αυτό μπορεί να συνδέεται είτε με ταυτόχρονη χρήση διαφορετικών ναρκωτικών είτε με επαναχρησιμοποίηση του εξοπλισμού. Ο πιο συνηθισμένος συνδυασμός που καταγράφηκε ήταν διεγερτικά μαζί με οπιοειδή.
«Κραυγή» αγωνίας από το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας
Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας, το οποίο σήμερα προχωρά σε 24ωρη απεργία.
Το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης κάνει λόγο για ελλείψεις προσωπικού και αβεβαιότητα σχετικά με το χρηματοδοτικό πλαίσιο μετά το 2027, ζητώντας παράλληλα την ενίσχυση των δομών που δραστηριοποιούνται εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες σε όλη τη χώρα.
«Η φετινή 26η Ιουνίου έχει ιδιαίτερο βάρος για τα 75 Κέντρα Πρόληψης. Είμαστε ακόμα εδώ και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε μέσα στις κοινότητες, στα σχολεία, στις οικογένειες, στους συλλόγους, στους δήμους, στα νησιά, στα χωριά και στις μεγάλες πόλεις», αναφέρει το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας σε ανακοίνωση του.
«Είμαστε ακόμα εδώ, σχεδόν δυο χρόνια μετά την υλοποίηση του νόμου για την ‘’Ψυχιατρική μεταρρύθμιση’’ και την δημιουργία του Ε.Ο.Π.Α.Ε. και δουλεύουμε σε όλο και πιο δυσμενείς συνθήκες: αφενός ο ΕΟΠΑΕ αντί να ενισχύσει το ήδη υπάρχον δίκτυο των Κέντρων πρόληψης, στα οποία παραμένουν 130 κενές θέσεις εργασίας, δημιουργεί παράλληλες- βραχυπρόθεσμες δομές, μέσω ΕΣΠΑ, αφετέρου εντείνονται διαρκώς τα κοινωνικά ζητήματα που καθιστούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, κυρίως νέους, σε συνθήκες ευαλωτότητας ως προς την υιοθέτηση εξαρτητικών συμπεριφορών», τονίζει.
«Τα Κέντρα Πρόληψης εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε καθεστώς αβεβαιότητας για την μελλοντική βιωσιμότητα, την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία μας κι εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το πόσο διασφαλίζεται ή όχι η συνέχεια, ύστερα από περισσότερα από 30 χρόνια λειτουργίας, καθώς το 2027 λήγει η Προγραμματική Σύμβαση και δεν έχει υπάρξει σαφής διαβεβαίωση για τη συνέχιση του έργου μας», υπογραμμίζει.
«Η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο να μειώσουμε τη διαθεσιμότητα των ουσιών. Είναι να μειώσουμε την ευαλωτότητα, την απομόνωση, το στίγμα και τις ανισότητες που επιτρέπουν στην εξάρτηση να ριζώνει. Είναι στην ουσία να μειώσουμε την αναζήτησή τους. Γιατί μια κοινωνία που επενδύει στην πρόληψη επενδύει στην ανθεκτικότητα των ανθρώπων και των κοινοτήτων της», αναφέρει το Σωματείο στην ανακοίνωση του.
Σε διαβούλευση τη νέα στρατηγική για τα ναρκωτικά
Ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA) βρίσκεται στη διαμόρφωση της νέας στρατηγικής 2030. Στόχος είναι να μπουν οι βάσεις για τις νέες προτεραιότητες που θα τεθούν σε ισχύ στην Ε.Ε. Μέσα από τη δημόσια διαβούλευση θα καταγραφούν οι απόψεις για τη βελτίωση των δράσεων, στη συνέχεια θα γίνει η σύνταξη της Στρατηγικής 2030.
