Λύκειο Ελληνίδων Βέροιας: Στο Αρχοντικό Σαράφογλου προβάλλεται η λαογραφία του τόπου (ΦΩΤΟ)

Περισσότερες από πενήντα αυθεντικές φορεσιές από Βέροια, Νάουσα και άλλες περιοχές της Ελλάδας, λαογραφικά αντικείμενα και η αναπαράσταση ενός παραδοσιακού σπιτιού πρωταγωνιστούν στους χώρους του Αρχοντικού Σαράφογλου, στην συνοικία Κυριώτισσα, στο κέντρο της Βέροιας. Το Λύκειο Ελληνίδων Βέροιας μας ξεναγεί και μας εξιστορεί την ιστορία του αρχοντικού.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Στην καρδιά της Βέροιας, και συγκεκριμένα στην χριστιανική συνοικία της Κυριώτισσας, βρίσκεται ένα αρχοντικό, το οποίο έχει αναπαλαιωθεί και από τις αρχές Ιουνίου του 2025 φιλοξενεί μια σπουδαία λαογραφική συλλογή που προβάλλει το Λύκειο Ελληνίδων Βέροιας.

Πρόκειται για το Αρχοντικό Σαράφογλου και η ιστορία του έχει ως εξής: σύμφωνα με την μελέτη των αρχείων της οικογένειας Σαράφογλου το κτίριο αγοράστηκε το 1766 από τον κτηματία Αντώνιο Καμπουρονίκο.

Στις αρχές του 19ου αιώνα η κόρη του Καμπουρονίκου παντρεύτηκε με τον έμπορο στο επάγγελμα Γιώργο Πετρά και το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στο κτίριο κατοικίας. Ο αρχικός πυρήνας του κτιρίου ήταν μόνο τα δυο δωμάτια στον επάνω όροφο. Το νέο ζευγάρι προχωράει σε αλλαγές και προσθήκες που είχαν σαν αποτέλεσμα την σημερινή μορφολογία του κτιρίου κατοικίας.

Στα τέλη του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα στα 1870, ο ιδιοκτήτης υδρόμυλου της Βέροιας Κωνσταντίνος Σαράφογλου παντρεύεται την κόρη του Γιώργου Πετρά και εγκαταστάθηκε στο αρχοντικό. Το ζευγάρι έκανε πέντε παιδιά (τρία αγόρια και δυο κορίτσια), ωστόσο κανένα δεν παντρεύτηκε. Έφυγαν από τη Βέροια και πέθαναν και πολύ νέα.

Το 1973 το κτίριο δωρήθηκε στον Δήμο Βέροιας από την τελευταία του ιδιοκτήτρια, την Ευδοξούλα Σαράφογλου, με τον όρο να γίνει λαογραφικό Μουσεíο.

Ο Δήμος Βέροιας (επί δημαρχίας Ανδρέα Βλαζάκη) και κατά τα έτη 1987-88 προχώρησε στην επισκευή – αποκατάσταση του κτιρίου. Το 2005 γίνεται μουσειολογική μελέτη μετατροπής του κτιρίου σε Λαογραφικό Μουσείο, μελέτη που  περιείχε εκτός των μουσειολογικών και αρκετές εργασίες συντήρησης αποκατάστασης καθώς ήδη είχαν παρέλθει περισσότερα από 20 χρόνια, από την αρχική αποκατάσταση του κτιρίου.

Το 2020, ο τωρινός δήμαρχος Κωνσταντίνος Βοργιαζίδης, παραχωρεί την χρήση του αρχοντικού στο Λύκειο των Ελληνίδων – Παράρτημα Βέροιας, με σκοπό την μεταστέγαση τους εκεί και την προβολή της λαογραφικής τους συλλογής.

Τα εκθέματα της λαογραφικής συλλογής

Μπαίνουμε στο Αρχοντικό Σαράφογλου, όπου μας υποδέχονται μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Λυκείου Ελληνίδων Βέροιας.

Πρόκειται για ένα περίκλειστο διώροφο κτίριο με μεσοπάτωμα και εσωτερική βοτσαλωτή αυλή η οποία είναι ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής αξίας. Σε κάποιο σημείο υπάρχει και ένας μεγάλος αργαλειός.

Όπως μας εξηγούν η πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων Βέροιας (ΛΕΒ) Ελισάβετ Γεωργάκαρου και η έφορος Στέλλα Λέκκα όλα τα εκθέματα της λαογραφικής έκθεσης, είναι δωρεές από τους κατοίκους της Βέροιας, καθώς και από άλλα μέρη της Ελλάδας.

Στο ισόγειο του αρχοντικού, υπάρχουν δυο χώροι οι οποίοι είναι εκθεσιακοί με προθήκες και το ΛΕΒ έχει δημιουργήσει μια μεγάλη χρηστική ιματιοθήκη με περίπου 450 φορεσιές όλες πιστά αντίγραφα παλαιών φορεσιών, οι οποίες έχουν φτιαχτεί, διακοσμηθεί και κεντηθεί στο χέρι.

Στον επάνω όροφο γίνεται αναπαράσταση αρχοντικού σπιτικού με τη σάλα, την κουζίνα με όλα τα χρηστικά αντικείμενα, την κρεβατοκάμαρα, τον θερινό και τον χειμερινό οντά (δωμάτια), το καθιστικό όπου, μεταξύ άλλων,  χρησιμοποιούν τη μεσάνδρα για να φυλάσσουν τα βεροιώτικα ρούχα, κ.ά.

Σ’ ένα από τα δωμάτια εκτίθενται και αυθεντικές παραδοσιακές φορεσιές από τη Βέροια, την Βλάχα της Βέροιας, από τη Νάουσα, την Κοζάνη, της ηλικιωμένης γυναίκας από το Ρουμλούκι (περιοχή του βορειοανατολικού τμήματος της πεδιάδας της Ημαθίας) κ.ά.

Επίσης, ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα, είναι η Ελληνική σημαία κεντημένη σε μεταξωτό ύφασμα με μεταξωτή κλωστή, την οποία ανύψωσαν οι Ελληνίδες το 1912 όταν μπήκε ο Ελληνικός στρατός με την απελευθέρωση της Βέροιας (16 Οκτωβρίου 1912).

Η δράση του ΛΕΒ

Το Λύκειο Ελληνίδων – Παράρτημα Βέροιας, δημιουργήθηκε το 1980 στην Βέροια. Η συλλογή των αντικειμένων (χρηστικά αντικείμενα, κοσμήματα, βιβλία, έπιπλα και υφαντά), η οποία προέκυψε από δωρεές, ξεπερνάει τα 2000.

Το ΛΕΒ δραστηριοποιείται στην εκμάθηση παραδοσιακών χορών καθώς και στη διοργάνωση εργαστηρίων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων, διαλέξεων και άλλων εκδηλώσεων που προάγουν την διάσωση και προβολή της παράδοσης της Βέροιας.

Αποτελείται από 250 μέλη και το διοικητικό συμβούλιο απαρτίζεται από 13 μέλη.

Info

Οι ώρες επίσκεψης στο Αρχοντικό Σαράφογλου είναι Δευτέρα και Πέμπτη, 10.00 π.μ. – 12.00 μ.μ. Τις υπόλοιπες μέρες και ώρες, κατόπιν συνεννόησης στο τηλ. 6945 941596 (Στέλλα Λέκκα).

-Το Αρχοντικό Σαράφογλου βρίσκεται επί της οδού Ιεραρχών 14, στην παραδοσιακή συνοικία Κυριώτισσα, πίσω από το δημαρχείο της Βέροιας (www.lev.gr).

– Σημειώνεται ότι η δημιουργία της λαογραφικής έκθεσης του Λυκείου Ελληνίδων Βέροιας υποστηρίχθηκε με δωρεά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.