Καραβάν Σαράι: Η «in» γειτονιά που… «πέθανε» δύο φορές «ξαναγεννιέται» (ΦΩΤΟ)

Καφέ, νυχτερινά μαγαζιά, εστιατόρια και μία «ιδέα» της ανατολίτικης κουλτούρας. Αυτά θα βρει κανείς ανάμεσα στα πολλά κατεβασμένα ρολά στη γειτονιά του επιβλητικού Καραβάν Σαράι.

Μια γειτονιά που δοκιμάστηκε δύο φορές στη σύγχρονη ιστορία της, πάντα έχοντας στο επίκεντρο το εμβληματικό κτίριο εμβαδού 24.000 τ.μ., άλλοτε ως πανδοχείο και άλλοτε ως έδρα εταιρειών και υπηρεσιών -ακόμη και του δημαρχείου Θεσσαλονίκης.

Σήμερα, 94 χρόνια μετά την πρώτη φάση του σχεδίου και τη δημιουργία του ισογείου, η γειτονιά γύρω από το ογκώδες κτίριο έχει γίνει spot για τη νεολαία και τους τουρίστες που προτιμούν να πιούν τον καφέ και το ποτό τους ή να απολαύσουν το γεύμα τους σε κάποιο από τα παρακείμενα καταστήματα. Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη νέα σελίδα για τη γειτονιά διαδραματίζει και το «τέλος των λαμαρινών» που «έκρυβαν» για 17 χρόνια  το δημοφιλές στενό του κέντρου της Θεσσαλονίκης και ενέτειναν την εγκατάλειψη, με τα μαγαζιά της Βαμβακά -πλέον- να γεμίζουν ασφυκτικά τα βράδια.

Ανηφορίζοντας την Ρεμπέλου η εικόνα είναι αισθητά λιγότερο λαμπερή. Τα λουκέτα και τα κατεβασμένα ρολά είναι πολλά, με τις πινακίδες να θυμίζουν τις «ένδοξες» ημέρες του παρελθόντος.

Παρόμοια είναι και η εικόνα στην Ιουστινιανού, με μικρά εναλλακτικά μαγαζιά που δραστηριοποιούνται -πλέον- επί της οδού να δίνουν νέο αέρα στην περιοχή. Λουκέτα και γκράφιτι «κοσμούν» τα άλλοτε ανοιχτά καταστήματα επί της Βενιζέλου, ενώ λίγα μέτρα πιο κάτω η βαριά σιδερένια πόρτα του πρώην δημαρχείου δε θυμίζει σε τίποτα πως το κατώφλι της περνούσαν επί σειρά ετών πολιτικά πρόσωπα τόσο της εγχώριας όσο και της διεθνούς πολιτικής σκηνής.

Η νέα σελίδα του Καραβάν Σαράι

Από το 2018 νέοι ιδιοκτήτες του ιστορικού συγκροτήματος, το οποίο από το 1983 έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο, είναι πλέον οι εταιρίες SH Projects και Sarai, οι οποίες στοχεύουν στη δημιουργία ξενοδοχείου, συνεδριακού κέντρου, spa, γυμναστηρίου, εμπορικού κέντρου, με την παράλληλη λειτουργία του υπόγειου πάρκινγκ που ήδη λειτουργεί εδώ χρόνια.

Μάλιστα, στόχος είναι να αξιοποιηθεί και το εσωτερικό αίθριο -που προσφέρει φυσικό φωτισμό στο κτίριο- το οποίο υπάρχει στο κέντρο του μεγάλου κτιριακού συγκροτήματος, με το ακριβές πλάνο έναρξης και εξέλιξης των εργασιών να μην έχει ακόμη διατυπωθεί.

Το σαράι που έγινε δημαρχείο Θεσσαλονίκης

Από το 1958 ως το 2011, τα 2/3 του οικοδομικού τετραγώνου ενοικιάζονταν και φιλοξενούσαν τις υπηρεσίες του δήμου Θεσσαλονίκης, με τελευταίο δήμαρχο τον Βασίλη Παπαγεωργόπουλο, με τη μετακόμισή τους στο νέο δημαρχιακό μέγαρο της Γ’ Σεπτεμβρίου να σηματοδοτεί την αρχή του τέλους του εμβληματικού Καραβάν Σαράι και της γειτονιάς που το περιβάλει. Εικόνες εγκατάλειψης, με ελλιπή φωτισμό, άδεια γραφεία και γκράφιτι στους τοίχους άρχισαν γρήγορα να δίνουν τη θέση τους εκεί που μέχρι χθες υπήρχε ζωή.

Το πρώτο σχέδιο για το κτίριο που όλοι γνωρίζουμε ως Καραβάν Σαράι δημιουργήθηκε το 1923 από τον αρχιτέκτονα Δελλαδέτσιμα, με βασική προϋπόθεση να ανταποκρίνεται η αρχιτεκτονική διάταξη του νέου κτιρίου σε αυτήν του βυζαντινού πανδοχείου. Η πρώτη φάση κτισίματος ξεκίνησε το 1932 οπότε και δημιουργήθηκε το ισόγειο.

Το 1932 οι ιδιοκτήτες (Κουκουφλής, Σαπουντζής, Βαρσάνο) παίρνουν άδεια κάθετης επέκτασης για 3 ορόφους, προκαλώντας αντιδράσεις από τους περίοικους (καθώς αυτό το ύψος ξεπερνούσε το σύνηθες όριο της περιοχής) και διαμάχες μεταξύ των ιδιοκτητών και των εργολάβων. Αποτέλεσμα ήταν το κτίριο να παραμείνει ημιτελές για 20 τουλάχιστον χρόνια, υποβαθμίζοντας ένα από τα πιο κεντρικά σημεία της πόλης.

Σε αυτή του τη μορφή, το κτίριο λειτούργησε ως καταφύγιο για ανθρώπους κατά τη διάρκεια του Εμφύλιου, ενώ το 1958 -αφού είχε ολοκληρωθεί η κατασκευή του- ενοικιάστηκε στον δήμο. Το 1983 κρίθηκε διατηρητέο έργο τέχνης με ΦΕΚ (622/Β/27-10-1983).