Ακρίβεια και ενέργεια: Η διπλή μάχη της κυβέρνησης

Σε δύο παράλληλα μέτωπα κινείται η κυβέρνηση το τελευταίο διάστημα, σε μια συγκυρία κατά την οποία η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών παραμένει ισχυρή, ενώ το ζήτημα της ενεργειακής ακρίβειας επιστρέφει με ένταση στο ευρωπαϊκό προσκήνιο.

Πρόβλημα που μπορεί να απασχολεί όλες τις ευρωπαϊκές χώρες όμως στην Ελλάδα έχουμε ζήσει τις διαδοχικές κρίσεις που το κάνει ακόμη μεγαλύτερο ταυτόχρονα με την ακρίβεια στα προϊόντα των σουπερμάρκετ.

Το Μαξίμου εκπέμπει μήνυμα άμεσης αντίδρασης απέναντι στην ακρίβεια, εντείνοντας ελέγχους και προαναγγέλλοντας νέες παρεμβάσεις στην αγορά. Από την άλλη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετέβη στο Παρίσι για να συμμετάσχει στη 2η Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια, σε μια κίνηση που δείχνει ότι η Αθήνα επιδιώκει να παρακολουθεί στενά τη νέα ευρωπαϊκή συζήτηση για το ενεργειακό μείγμα της επόμενης δεκαετίας. Κι αυτό επειδή βρισκόμαστε σε ένα μεταίχμιο όπου και τον λιγνίτη πρέπει να μειώσουμε αλλά και να εξασφαλιστεί φθηνή ενέργεια για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή δε φαίνεται να τελειώνει πολύ σύντομα.

Για την κυβέρνηση, τα δύο αυτά πεδία δεν είναι άσχετα. Αντιθέτως, στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι η μάχη κατά της ακρίβειας δεν μπορεί να δοθεί μόνο με ελέγχους και πρόστιμα, αλλά απαιτεί και μια πιο συνολική στρατηγική σταθερότητας στην ενέργεια, καθώς το κόστος ρεύματος και καυσίμων επηρεάζει οριζόντια την αγορά, από την παραγωγή έως το ράφι. Αυτή ακριβώς η λογική εξηγεί γιατί η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τη βραχυπρόθεσμη προστασία του καταναλωτή με τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή θωράκιση της χώρας.

 Το μήνυμα Μητσοτάκη από το Παρίσι

Σε μια τοποθέτηση με σαφές πολιτικό και στρατηγικό αποτύπωμα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε από το Παρίσι το μήνυμα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να ανοίξει, με νηφαλιότητα αλλά και αποφασιστικότητα, τη συζήτηση για τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό της μέλλον.

Μιλώντας στη 2η Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια, ο πρωθυπουργός παραδέχθηκε ότι η χώρα μας μέχρι σήμερα ακολούθησε διαφορετική πορεία, καθώς ουδέποτε επένδυσε στην πυρηνική ενέργεια, επιλέγοντας ιστορικά άλλες ενεργειακές λύσεις, αρχικά με τον φθηνό λιγνίτη και στη συνέχεια με τη δυναμική στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα είναι διαφορετική. Ο πρωθυπουργός ανέδειξε την εντυπωσιακή μετατόπιση του ενεργειακού μίγματος της χώρας, σημειώνοντας ότι πριν από δύο δεκαετίες περισσότερο από το ήμισυ της ηλεκτροπαραγωγής βασιζόταν στον λιγνίτη, ενώ πλέον περισσότερο από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από αιολικά και φωτοβολταϊκά. Όπως τόνισε, η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών όχι μόνο μείωσε το ενεργειακό κόστος, αλλά συνέβαλε και στην αναβάθμιση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας, μετατρέποντας την Ελλάδα από καθαρό εισαγωγέα σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας.

Παρά την πρόοδο αυτή, ο κ. Μητσοτάκης έσπευσε να εξηγήσει γιατί η Ελλάδα επιλέγει τώρα να μπει πιο ενεργά στη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη δεν μπορεί να πετύχει κρίσιμους στρατηγικούς στόχους -όπως η στρατηγική αυτονομία, η ανταγωνιστικότητα και η απανθρακοποίηση- αν δεν συμπεριλάβει την πυρηνική ενέργεια στο συνολικό ενεργειακό της σχέδιο. Με τον τρόπο αυτό, ο πρωθυπουργός ουσιαστικά υιοθέτησε μια πιο ανοιχτή προσέγγιση απέναντι στην πυρηνική τεχνολογία, επισημαίνοντας πως το ζήτημα δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται με ιδεολογικούς όρους, αλλά με βάση τη γεωπολιτική πραγματικότητα και τις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες της επόμενης περιόδου. 

Η Ελλάδα «γυρίζει σελίδα»

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης άσκησε έμμεση αλλά σαφή κριτική στις επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα προηγούμενα χρόνια, κάνοντας λόγο για ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη της ηπείρου: την απομάκρυνση από την πυρηνική ενέργεια. Μάλιστα, επικαλέστηκε συγκεκριμένα στοιχεία για να ενισχύσει το επιχείρημά του, τονίζοντας ότι η μείωση της πυρηνικής παραγωγής στην ΕΕ κατά 276 TWh μέσα σε δύο δεκαετίες υπερέβη ακόμη και τη συνολική ηλεκτροπαραγωγή από ηλιακή ενέργεια το 2023. Με τη φράση «ήταν ένα αυτογκόλ», επιχείρησε να αποτυπώσει με εμφατικό τρόπο το μέγεθος της στρατηγικής αυτής υποχώρησης.

Το πλέον ουσιαστικό σημείο της παρέμβασής του, ωστόσο, ήταν η ανακοίνωση ότι η Ελλάδα «γυρίζει σελίδα» και ξεκινά τη διερεύνηση του κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια -και ειδικά οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες- θα μπορούσαν να αποκτήσουν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα. Όπως γνωστοποίησε, η κυβέρνηση πρόκειται να συγκροτήσει υπουργική επιτροπή υψηλού επιπέδου, η οποία θα εξετάσει το θέμα και θα υποβάλει συγκεκριμένες εισηγήσεις.

Η αναφορά στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες δεν πέρασε απαρατήρητη, καθώς πρόκειται για τεχνολογία που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης ως πιο ευέλικτη και δυνητικά πιο προσαρμόσιμη λύση για τα ενεργειακά συστήματα του μέλλοντος. Ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως αυτή τη συζήτηση με την ανάγκη εξασφάλισης προβλέψιμης ενέργειας βάσης, επισημαίνοντας ότι όσο κι αν επεκτείνονται οι ανανεώσιμες πηγές, η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια θα αυξάνεται συνεχώς και θα απαιτεί πιο σταθερές λύσεις.

Την ίδια ώρα η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να κινηθεί πριν οι διεθνείς αναταράξεις περάσουν με μεγαλύτερη ένταση στην εσωτερική αγορά. Τα νοικοκυριά αναμένουν αυτές τις κινήσεις που, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, μπορεί να γίνουν μέσα στην εβδομάδα.