Άγιος Μηνάς: Περιφορά του Επιταφίου στον προστάτη των εμπόρων

Ο πένθιμος ήχων των καμπανών, η παραδοσιακή «κακοκαιρία» της ημέρας, ένα πέπλο θλίψης που καλύπτει προσωρινά την άνοιξη, λίγο πριν τη μετατροπή του βαθύτερου σκοταδιού σε φως.

Έπειτα από τον θρήνο της σταύρωσης, το ξενύχτι με τα μοιρολόγια και τον στολισμό του τάφου Του με λουλούδια, ως τον όρθρο του Μεγάλου Σαββάτου, την υμνολογία για την ταφή του Κυρίου και την κάθοδο της ψυχής Του στα σκοτεινά βασίλεια του Άδη και την περιφορά του Επιταφίου του, η κορύφωση των Θείων Παθών συγκινεί και αγγίζει τους πιστούς σε όλο τον κόσμο.

Κάποιοι από αυτούς, όμως, λόγω της εργασίας τους αποκλείονται από τις Ακολουθίες των Παθών. Μία εξαίρεση γι’ αυτούς είναι ο Επιτάφιος του Αγίου Μηνά, του οποίου η περιφορά τελείται νωρίτερα από κάθε άλλον στη Θεσσαλονίκη.

Έτσι, ακόμη κι αν εργάζονται Επιτάφιος περνά από τα καταστήματά τους -κάτι το οποίο θεωρείται μεγάλη ευλογία- και εκείνοι σταματούν κάθε εμπορική δραστηριότητα και στέκονται ευλαβικά μπροστά του, σε μία συμβολική «συνάντηση» πίστης και καθημερινής ζωής.

Μεγάλη Παρασκευή στον Άγιο Μηνά

Η Ακολουθία των Παθών ξεκινά με τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής στις 15:00 το μεσημέρι και δύο περίπου ώρες αργότερα ξεκινά η περιφορά του Επιταφίου από την Ίωνος Δραγούμη, στη Λεωφόρο Νίκης και από εκεί μέσω της Βενιζέλου στην Εγνατία ώσπου να επιστρέψει στο Ναό.

Στην πένθιμη πομπή πέραν εκπροσώπων του δήμου, της περιφέρειας αλλά και της κεντρικής πολιτικής σκηνής, συνοδεύουν πρόσκοποι, μπάντες, έμποροι αλλά και πιστοί οι οποίοι κάνουν τα τελευταία πασχαλιάτικα ψώνια -ακόμη και τουρίστες- καθιστώντας την περιφορά του Επιταφίου του Αγίου Μηνά ίσως την πιο «ζωντανή» στην πόλη.

Μία παράδοση που μετρά περισσότερο από έναν αιώνα

Τον προαύλιο χώρο της εκκλησίας του Αγίου Μηνά, στην Ίωνος Δραγούμη, στην «καρδιά» της Θεσσαλονίκης, κοσμούν ασπρόμαυρες φωτογραφίες, απομεινάρια άλλων εποχών, με την παλαιότερη εξ’ αυτών να χρονολογείται περί το 1917.

Όπως «μαρτυρούν», η περιφορά του Επιταφίου του Αγίου Μηνά πραγματοποιείται για περισσότερο του ενός αιώνα στο φως της ημέρας.

Πώς ο Άγιος Μηνάς έγινε ο προστάτης των εμπόρων της Θεσσαλονίκης

Η ιδιότητα του Αγίου Μηνά ως προστάτη των εμπόρων της Θεσσαλονίκης δεν «πηγάζει» απλώς από τη θέση του ναού στο κέντρο της πόλης, αλλά έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Καθοριστική υπήρξε η ανακαίνιση του ναού στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν, μετά από αλλεπάλληλες καταστροφές, ανεγέρθηκε εκ νέου το 1852 και λίγα χρόνια αργότερα, το 1856, ενισχύθηκε οικονομικά από εμπόρους της Θεσσαλονίκης και της Βενετίας. Η συμβολή τους δεν ήταν μόνο πρακτική, αλλά και συμβολική, καθώς αποτύπωσε τη στενή σχέση του ναού με τον εμπορικό κόσμο της εποχής.

Η εν λόγω επιρροή είναι εμφανής και στην αισθητική του ναού, με τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, με στοιχεία μπαρόκ και ροκοκό, τις χρυσές αποχρώσεις και τις διακοσμητικές λεπτομέρειες, να παραπέμπουν στις ευρωπαϊκές πόλεις με τις οποίες είχαν επαφή οι κοσμογυρισμένοι έμποροι της Θεσσαλονίκης. Έτσι, ο ναός δεν αποτέλεσε μόνο χώρο λατρείας, αλλά και αντανάκλαση της οικονομικής και πολιτισμικής δραστηριότητας της πόλης.

Από τότε και έως σήμερα, η σύνδεση αυτή διατηρείται «ζωντανή», με τον Άγιο Μηνά -διόλου αδίκως- να θεωρείται ακόμη προστάτης της αγοράς.