Συνδικαλισμός: Παρελθόν, παρόν και μέλλον;

Αρθρογραφεί στο TheOpinion η Ιρένε Βήττα-Βαβούσκου, επιχειρηματίας

Ο συνδικαλισμός υπήρξε επί δεκαετίες ο βασικός μηχανισμός συλλογικής εκπροσώπησης σε ότι αφορούσε επαγγελματικά θεματα. Δημιούργησε δομές που επέτρεψαν σε διαφορετικές φωνές να συντονιστούν σε μια ενιαία γραμμή, επιτυγχάνοντας αποτελέσματα που θα ήταν αδύνατο να προκύψουν ατομικά. Η διαπραγμάτευση, η διεκδίκηση και η διαμόρφωση πολιτικών αποφάσεων επηρεάστηκαν σε βάθος από τη δυναμική του θεσμού. Ωστόσο, το τοπίο έχει πλέον αλλάξει. Η ένταση και η μαζικότητα του παρελθόντος υποχωρούν, αφήνοντας χώρο σε πιο περιορισμένες και αποσπασματικές μορφές συμμετοχής.

Η κοινωνική και επαγγελματική πραγματικότητα των νεότερων γενεών χαρακτηρίζεται από ισχυρή ατομικότητα. Η τεχνολογία, οι ταχείς ρυθμοί αλλαγών στην αγορά εργασίας και η συνεχής ανάγκη για προσαρμογή καλλιεργούν την πεποίθηση ότι η επαγγελματική πορεία είναι πρωτίστως προσωπικό έργο. Η έννοια της καριέρας ως ιδιωτικού εγχειρήματος, με σαφώς καθορισμένα ατομικά ορόσημα, τείνει να επισκιασει την αξία της κοινής πορείας και των συλλογικών διεκδικήσεων.

Αυτή η μετατόπιση δεν στερείται λογικής. Η ατομική στρατηγική προσφέρει ταχύτητα, ευελιξία και τη δυνατότητα άμεσης αντίδρασης σε ευκαιρίες ή προκλήσεις. Παράλληλα όμως, περιορίζει την αξιοποίηση της ισχύος που μπορεί να προκύψει μόνο από συντονισμένη δράση. Η συλλογικότητα, όταν λειτουργεί με επαγγελματισμό και σαφή στόχο, έχει αποδεδειγμένα μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη και ανθεκτικότητα απέναντι σε δυσμενείς συνθήκες.

Η ελληνική εμπειρία δείχνει ότι σε περιόδους κρίσης η συπσείρωση μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα επιβίωσης και προόδου. Το γεγονός ότι σήμερα η συμμετοχή είναι περιορισμένη δεν σημαίνει απαραίτητα πως η δυναμική έχει εκλείψει. Αντίθετα, παραμένει ως δυνατότητα που μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν οι περιστάσεις το απαιτήσουν, ενδεχομένως σε νέες μορφές πιο προσαρμοσμενες στις απαιτήσεις της εποχής.

Το ζητούμενο για το μέλλον δεν είναι η αντιπαράθεση ατομικότητας και συλλογικότητας, αλλά η συνύπαρξή τους. Η προσωπική ανάπτυξη μπορεί να συνδυαστεί με την κοινή δράση, δημιουργώντας το πλαίσιο όπου η επιτυχία δεν μετριέται μόνο με βάση τα ατομικά επιτεύγματα, αλλά και με το εύρος των θετικών αλλαγών που επιτυγχάνονται σε συλλογικό επίπεδο. Η αρχή παραμένει διαχρονική: η ισχύς είναι εν τη ενώσει, ακόμη κι αν ο τρόπος εφαρμογής της διαφοροποιείται.

Σε ένα περιβάλλον που απαιτεί υψηλή προσαρμοστικότητα, η πρόκληση είναι να επαναπροσδιοριστεί η συλλογικότητα ώστε να παραμένει αποτελεσματική και ελκυστική. Ο εκσυγχρονισμός των θεσμών, η διαφάνεια και η προσήλωση σε στοχευμένα αποτελέσματα μπορούν να επαναφέρουν την εμπιστοσύνη και να ενθαρρύνουν την ενεργή συμμετοχή. Έτσι, η συλλογική φωνή δεν θα αποτελεί ανάμνηση μιας άλλης εποχής, αλλά ζωντανό και πολύτιμο εργαλείο προόδου για τις γενιές που έρχονται.