Ο έρωτας δεν πρέπει να σε μικραίνει

Συχνά μιλάμε για τις ερωτικές σχέσεις σαν να μπορούν να χωριστούν εύκολα σε υγιείς και δυσλειτουργικές, σε ήρεμες και προβληματικές, σε σωστές και λάθος. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο σύνθετη. Καμία ανθρώπινη σχέση δεν εξελίσσεται χωρίς δυσκολίες, χωρίς συγκρούσεις ή χωρίς στιγμές αμφιβολίας. Η υγεία μιας σχέσης δεν βρίσκεται στην απουσία αυτών των εμπειριών αλλά στον τρόπο με τον οποίο δύο άνθρωποι μπορούν να τις αντέξουν χωρίς να χάνουν τον εαυτό τους και χωρίς να διαλύεται ο δεσμός που τους συνδέει.

Οι συζητήσεις γύρω από τις ερωτικές σχέσεις έχουν γεμίσει τα τελευταία χρόνια με όρους και ερμηνείες που επιχειρούν να εξηγήσουν τι είναι υγιές και τι δυσλειτουργικό. Μιλάμε για τοξικές σχέσεις, για ασφαλή ή ανασφαλή προσκόλληση, για τραυματικούς δεσμούς, για όρια και για συναισθηματική ωριμότητα. Η ψυχολογία μπήκε δυναμικά στον δημόσιο λόγο και αυτό, αναμφίβολα, βοήθησε πολλούς ανθρώπους να κατανοήσουν εμπειρίες που παλαιότερα βίωναν μόνο ως σύγχυση ή πόνο. Ταυτόχρονα όμως δημιούργησε και μια σιωπηρή προσδοκία ότι μια υγιής σχέση είναι κάτι σχεδόν άψογο, μια κατάσταση χωρίς ένταση, χωρίς συγκρούσεις και χωρίς περιόδους αμφιβολίας.

Στην πραγματικότητα, τίποτα ανθρώπινο δεν λειτουργεί με τόσο καθαρούς και σταθερούς όρους.

Η ερωτική σχέση είναι ίσως ο πιο απαιτητικός ψυχικός χώρος μέσα στον οποίο συναντιούνται δύο άνθρωποι, γιατί μέσα σε αυτήν ενεργοποιούνται βαθύτερες ανάγκες που διαμορφώθηκαν πολύ νωρίς στη ζωή. Η ανάγκη να αναγνωριστούμε από έναν άλλον άνθρωπο, ο φόβος της απώλειας, η επιθυμία να γίνουμε σημαντικοί για κάποιον και ταυτόχρονα ο φόβος μήπως χαθούμε μέσα στη σχέση, όλα αυτά συνυπάρχουν σε μια εύθραυστη ισορροπία. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, μια σχέση μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε χώρο όπου οι ανασφάλειες αναπαράγονται και οι προσδοκίες γίνονται δυσανάλογα μεγάλες.

Η υγεία μιας σχέσης δεν φαίνεται από το αν υπάρχουν δυσκολίες αλλά από τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι μπορούν να τις αντέξουν χωρίς να καταρρεύσει η σχέση ή η αίσθηση του εαυτού τους. Σε μια ώριμη σχέση η σύγκρουση δεν οδηγεί αναγκαστικά σε απομάκρυνση, αλλά μπορεί να γίνει αντικείμενο σκέψης και κατανόησης. Οι διαφωνίες δεν βιώνονται ως απειλή εγκατάλειψης και οι στιγμές απόστασης δεν ερμηνεύονται αυτόματα ως απώλεια ενδιαφέροντος.

Η υγιής σύνδεση αρχίζει να διαμορφώνεται όταν δύο άνθρωποι μπορούν να σχετίζονται χωρίς να ακυρώνουν την ψυχική αυτονομία ο ένας του άλλου. Η εγγύτητα δεν προϋποθέτει συγχώνευση και η διαφοροποίηση δεν βιώνεται ως κίνδυνος για τη σχέση. Υπάρχει χώρος για προσωπική ανάπτυξη, για αλλαγή, για σκέψη και για επιθυμία που δεν χρειάζεται να αποδεικνύεται συνεχώς μέσα από δραματικές εντάσεις.

Συχνά υπάρχει η εντύπωση ότι το πάθος ταυτίζεται με τη συναισθηματική ένταση και ότι μια σχέση που δεν χαρακτηρίζεται από έντονες διακυμάνσεις είναι αναγκαστικά λιγότερο ζωντανή. Ωστόσο η εμπειρία δείχνει ότι το πάθος που στηρίζεται αποκλειστικά στην ένταση είναι συχνά εύθραυστο και δύσκολα αντέχει στον χρόνο. Το βαθύτερο πάθος αναπτύσσεται όταν η εγγύτητα μπορεί να συνυπάρχει με την ασφάλεια και όταν η επιθυμία δεν χρειάζεται τον φόβο της απώλειας για να διατηρηθεί.

Μια υγιής σχέση δεν είναι απαλλαγμένη από συγκρούσεις ούτε από στιγμές αμφιβολίας. Είναι όμως μια σχέση μέσα στην οποία οι άνθρωποι μπορούν να επιστρέφουν ο ένας προς τον άλλον μετά από αυτές τις στιγμές, χωρίς να αισθάνονται ότι η σύνδεση απειλείται κάθε φορά από την αρχή. Η εμπιστοσύνη χτίζεται ακριβώς μέσα από αυτή τη δυνατότητα επιστροφής και αποκατάστασης.

Ίσως τελικά η υγεία στις ερωτικές σχέσεις να βρίσκεται στην ικανότητα δύο ανθρώπων να παραμένουν ψυχικά παρόντες ο ένας απέναντι στον άλλον ακόμη και όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Να μπορούν να αγαπούν χωρίς να χάνουν τη συνοχή του εαυτού τους και να σχετίζονται χωρίς να αισθάνονται ότι πρέπει να μικρύνουν για να χωρέσουν μέσα στη σχέση.

Όταν αυτό συμβαίνει, η αγάπη παύει να είναι μια διαρκής δοκιμασία αντοχής και μετατρέπεται σε έναν χώρο μέσα στον οποίο δύο άνθρωποι μπορούν να εξελίσσονται, να αλλάζουν και να παραμένουν συνδεδεμένοι χωρίς να εγκαταλείπουν τον εαυτό τους.

Θυμήσου λοιπόν, ότι η ωριμότητα σε μια ερωτική σχέση μπορεί να μην βρίσκεται στην προσπάθεια να αποφευχθούν οι δυσκολίες αλλά στην ικανότητα να παραμένει κανείς παρών μέσα σε αυτές. Να μπορεί να σχετίζεται χωρίς να εγκαταλείπει τη συνοχή του εαυτού του και να αγαπά χωρίς να χρειάζεται να μικρύνει για να χωρέσει μέσα στη σχέση. Όταν δύο άνθρωποι μπορούν να διατηρούν αυτή την ισορροπία ανάμεσα στην εγγύτητα και την προσωπική τους ακεραιότητα, τότε η σχέση παύει να είναι ένας χώρος δοκιμασίας και γίνεται ένας χώρος μέσα στον οποίο η αγάπη μπορεί να αντέξει στον χρόνο χωρίς να ακυρώνει εκείνους που τη ζουν.

Κυριακή Λέντζιου

Κλινική Ψυχολόγος BSc, MSc, PhD© – Ψυχοθεραπεύτρια

Κλινική Υπνοθεραπεύτρια – Τραυματοθεραπεύτρια EMDR

Επιστημονική υπεύθυνη TherapiaMind Institute – Ινστιτούτο Κλινικής Υπνοθεραπείας & Εφαρμοσμένης Συμβουλευτικής

www.therapiamind.com