Η Θεσσαλονίκη μπροστά στο σκοτεινό παρελθόν της

Από τότε που κατανόησα σε ποιον τόπο γεννήθηκα και ποια είναι η ιστορία του, συμπέρανα πως για πολλά από τα πράγματα που συμβαίνουν ή δεν συμβαίνουν εδώ στη Θεσσαλονίκη, βαθύτερη αιτία είναι η αρνητική ενέργεια, η «κατάρα» της μη αναγνώρισης / παραδοχής / αποδοχής των σκοτεινών στιγμών του παρελθόντος της.

Δεν πιστεύω σε φαντάσματα. Πιστεύω στη «χρονοκαθυστέρηση» των ανθρωπίνων έργων: «αυτό που ζούμε σήμερα οφείλεται στο παρελθόν κι αυτό που δημιουργούμε σήμερα θα προβληθεί στο μέλλον κι αφορά τους επόμενους».

Ένα τέτοιο «σκοτεινό» ιστορικό γεγονός του παρελθόντος είναι και η εξόντωση του 96% των Εβραίων συμπολιτών μας στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Η Θεσσαλονίκη ακόμα και σήμερα παλεύει με τους σπασμένους εβραϊκούς τάφους του ΑΠΘ, τα κονιορτοποιημένα οστά των νεκρών που έγιναν μπάζα για τη νέα παραλία, τα μισογκρεμισμένα σπίτια όσων έφυγαν βίαια και πέρασαν στα χέρια συνεργάσιμων μεσεγγυούχων.

Το «ό,τι έγινε, έγινε» θα βολεύει πάντα όσους θέλουν να κρύψουν την ενοχή των πράξεων ή της σιωπής τους, να εκμεταλλευτούν τη νέα συνθήκη, να νομιμοποιήσουν ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Αρκετά υπέφερε η πόλη με το «ναι μεν, αλλά», αρκετά συντήρησε τον «κεκαλυμμένο αντισημιτισμό» της.

Η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας σχετικά με την εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης δεν είναι ζήτημα μόνο των ιστορικών επιστημόνων. Είναι κυρίως ζήτημα και χρέος των ίδιων των πολιτών της που οφείλουν να βάλουν την μνήμη και την συναίσθηση στην καθημερινότητά τους. Το θέμα δεν είναι να γραφτεί σε κάποιο βιβλίο η αλήθεια χωρίς «ναι μεν, αλλά», χωρίς στρογγυλεύσεις. Το σημαντικό για να φανεί η πληγή και να επουλωθεί είναι η αλήθεια αυτή να βιωθεί από τους νέους Θεσσαλονικείς, αυτούς που ΔΕΝ ευθύνονται για το έγκλημα, αυτούς που ήρθαν μετά και το βρήκαν επιμελώς θαμμένο κάτω από πλατείες που έγιναν πάρκινγκ και εισόδους θεάτρων που επιχαλικώθηκαν. Κι εδώ έρχεται η Τέχνη του θεάτρου να πάρει θέση. Να μιλήσει αυτή. Με ένα αριστούργημα που ανήκει στο είδος του θεάτρου – ντοκουμέντο. Ο Πρόδρομος Τσινικόρης και η ομάδα των συνεργατών του ανεβάζουν μέχρι την προσεχή Κυριακή 31 Μαρτίου (ίσα που προλαβαίνετε δηλαδή) την παράσταση «96%» στο Μικρό Θέατρο της Μονής Λαζαριστών για να φέρουν τους κατοίκους αυτής της πόλης μπροστά σε γεγονότα και συμπεριφορές που σοκάρουν. Μπροστά σε ένα παρελθόν που σε κάνει να ανατριχιάζεις και να ντρέπεσαι.

«Αν θέλεις να γιατρευτεί η πληγή σου, τότε δείξ’ την…». Στα 65 λεπτά της παράστασης, η Θεσσαλονίκη δείχνει τις πληγές της στους κατοίκους της χάρη στην επιτόπια έρευνα, την παράθεση αριθμών, την ισορροπημένη δραματουργία της ζωντανής αφήγησης. Η Θεσσαλονίκη αποδέχεται το παρελθόν της. Η Θεσσαλονίκη στέκεται εμβρόντητη μπροστά σε αδιάσειστα στοιχεία αρπαγής περιουσιών, εξευτελισμών, μεθοδευμένων κινήσεων που σκοπό είχαν να εξαφανίσουν από προσώπου γης τους αλλόθρησκους (αν και ομοεθνείς) Εβραίους βοηθώντας τον Γερμανό κατακτητή που υπήρξε ο μεγάλος εμπνευστής της «τελικής λύσης». Η Θεσσαλονίκη τα κάνει αυτά. Τα «παιδιά» της που εργάζονται με ζήλο, γνώση και αισθητική στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, ένα δηλαδή από τα «περιουσιακά στοιχεία» της πόλης μας.

Δεν είμαι ειδικός του θεάτρου και δυσκολεύομαι να χαρακτηρίσω αυτό που είδα στα έγκατα της Μονής Λαζαριστών στη Σταυρούπολη. Θέλετε να το πούμε «θεατρικό ντοκιμαντέρ»; Θέλετε να το πούμε «λεκτική περφόρμανς» ή «θεατροποιημένη αφήγηση»; Το ίδιο το δελτίο Τύπου σημειώνει ότι: Πρόκειται για μια συνεργασία του ΚΘΒΕ με τη Schaubühne (Βερολίνο) και το La Joven (Μαδρίτη), που χρηματοδοτείται από το γερμανικό Ίδρυμα EVZ (Μνήμη, Ευθύνη, Μέλλον), σε συμπαραγωγή με την εταιρεία TooFarEast Productions. Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προγράμματος έγιναν εργαστήρια όπου οι συντελεστές της παράστασης συζήτησαν με μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων και τον αντισημιτισμό.

Έλεγε σε συνέντευξη του ο Πρόδρομος Τσινικόρης, που είχε την ιδέα και ευθύνεται για το κείμενο και την σκηνοθεσία: «είναι σύντομο έργο. Δε θα κουραστείτε». Και το έλεγε για να καθησυχάσει τους θεατές που πολλές φορές δυσκολεύονται με τα σκληρά θέματα. Εγώ, αντιθέτως, βλέποντας την παράσταση ήθελα επιτακτικά «κι άλλο». Ήθελα να μάθω περισσότερα και καταλάβαινα πως σίγουρα η ομάδα είχε βρει απείρως περισσότερα στοιχεία. Το καταλάβαινα γιατί τα στοιχεία ήταν απίστευτα και αλιευμένα μέσα από αρχεία, δημοσιεύματα, χιλιάδες φωτογραφίες, πολλά ηχητικά, μαρτυρίες, συνεντεύξεις. Μιλάμε για δουλειά μηνών με επιμονή και υπομονή που μετατράπηκαν σε ένα κείμενο με ισορροπημένη συναισθηματική φόρτιση, με άποψη και με ιδιαίτερο (και απαραίτητο) χιούμορ.

Να δείτε την παράσταση το Σάββατο ή την Κυριακή. Με… ευχαριστείτε μετά!

Υ.γ.1: Το «εντάξει έγιναν πολλά αλλά ας τα ξεχάσουμε» είχαν ως αποτέλεσμα μια ολόκληρη γενιά σημερινών εφήβων να μην ξέρει τίποτα για την πρόσφατη ιστορία. Να φοβάται τους Εβραίους, να τους μπερδεύει με το Ισραήλ, να πιστεύει fake news που μεταδίδονται «ζωντανά» σε εκπομπές με κεραλοιφές και επιστολές του Ιησού. Και ξαφνικά, βασισμένα στην άγνοια και την ιστορική λήθη, ξεπηδούν φυλλάδια που βρίζουν τον Μπουτάρη ως Εβραίο ή που ζητούν την μετατροπή της πλατείας Ελευθερίας σε μνημείο προσφύγων αλλά και πάρκινγκ. Όλα μπερδεύονται γλυκά γιατί, ίσως, η πληγή δεν έχει φανερωθεί σε όλη της την έκταση. Ας το κάνουμε. Το χρωστάμε στους επόμενους.

Συντελεστές

Κείμενο και σκηνοθεσία: Πρόδρομος Τσινικόρης

Σκηνικά και κοστούμια: Ελένη Στρούλια

Μουσική – ηχητικός σχεδιασμός: Παναγιώτης Μανουηλίδης

Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου

Βίντεο: Χάρης Πεχλιβανίδης – Ελένη Στρούλια

Ομάδα επιτόπιας έρευνας: Ελένη Στρούλια, Έλλη Ναλμπάντη, Μάιρα Κωνσταντινίδου, Λουίζα – Μαρία Χαραλάμπους

Επιστημονική σύμβουλος / Υπεύθυνη εκπαιδευτικών εργαστηρίων: Τατιάνα Λιάνη

Δραματουργικός σύμβουλος: Martín Valdés-Stauber

Βοηθός σκηνοθέτη: Νατάσσα Δαλιάκα

Βοηθός σκηνογράφου: Έλλη Ναλμπάντη

Οργάνωση παραγωγής Too far east: Νίκος Μαυράκης

Οργάνωση παραγωγής ΚΘΒΕ: Μαρία Λαζαρίδου

Επί σκηνής: Αλεξάνδρα Χατζοπούλου-Σαΐας, Νατάσσα Δαλιάκα, Παναγιώτης Μανουηλίδης, Πρόδρομος Τσινικόρης

Βοηθός σκηνοθέτη στο πλαίσιο της πρακτικής άσκησης: Φωτεινή Χατζηκαμάρη

Βοηθοί σκηνογράφου στο πλαίσιο της πρακτικής άσκησης: Μάιρα Κωνσταντινίδου, Λουίζα – Μαρία Χαραλάμπους.

 

Πληροφορίες

Μικρό Θέατρο Μονής Λαζαριστών: Κολοκοτρώνη 25-27, Σταυρούπολη

Πρεμιέρα: Σάββατο 23 Μαρτίου, 21:00

Υπέρτιτλοι στα αγγλικά 29/03, 30/03, (στις 21:00), 31/03, (στις 20:00)

Προπώληση: ntng.gr |more.com | 2117700000|

Πληροφορίες- κρατήσεις στο Τ. 2315 200 200 και στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ