Η αξιοπρέπεια δεν είναι επίδομα

Τα τελευταία χρόνια η πολιτική στην Ελλάδα απέκτησε μια παράξενη κανονικότητα. Κάθε φορά που η κοινωνία πιέζεται από την ακρίβεια, το στεγαστικό κόστος ή την ενεργειακή κρίση, η απάντηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: μια έκτακτη ενίσχυση, ένα νέο επίδομα, ένα ακόμη pass. Πρόκειται για παρεμβάσεις που πολλές φορές ανακουφίζουν πρόσκαιρα ανθρώπους που πραγματικά έχουν ανάγκη, το ερώτημα όμως είναι μπορεί μια χώρα να οικοδομήσει το μέλλον της στη λογική της μόνιμης επιδότησης;

Η απάντησή μου είναι όχι, γιατί η αξιοπρέπεια δεν είναι επίδομα.

Η αξιοπρέπεια στην πράξη είναι η δυνατότητα να ζεις από τη δουλειά σου, να μπορείς να πληρώνεις το ενοίκιό σου χωρίς να εξαντλείται ο μισθός σου, να δημιουργείς οικογένεια χωρίς να φοβάσαι το αύριο. Η σημερινή πραγματικότητα αποκαλύπτει αυτό ακριβώς το αδιέξοδο. Παρά τη βελτίωση ορισμένων μακροοικονομικών δεικτών και την αύξηση της απασχόλησης, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός δεν μειώνονται με τον ίδιο ρυθμό. Η ποιότητα της, οι χαμηλές αμοιβές, το αυξημένο κόστος ζωής, η στεγαστική και ενεργειακή κρίση εξηγούν γιατί ολοένα και περισσότεροι εργαζόμενοι επιβιώνουν αντί να ζουν.

Η μεγάλη πολιτική διαφορά που επιχειρεί να αναδείξει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη είναι πως το δίλημμα δεν είναι «επιδόματα ή καμία στήριξη», αλλά αν θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε τις συνέπειες ή θα αντιμετωπίσουμε τις αιτίες δίνοντας μόνιμες λύσεις ανακούφισης.

Η χώρα χρειάζεται μια νέα παραγωγική στρατηγική. Μία οικονομία που θα παράγει περισσότερη προστιθέμενη αξία, καλύτερους μισθούς, σταθερές θέσεις εργασίας και πραγματικές ευκαιρίες για τους νέους. Επενδύσεις που δεν θα μετρώνται μόνο σε αριθμούς, αλλά και σε κοινωνική ανταπόδοση, ανάπτυξη που θα φτάνει στο τραπέζι κάθε οικογένειας και όχι μόνο στους πίνακες των οικονομικών εκθέσεων.

Η ίδια λογική ισχύει για το κοινωνικό κράτος. Η έννοια του δεν αφορά τη μόνιμη διαχείριση της φτώχειας. Υπάρχει για να δημιουργεί προϋποθέσεις ισότητας και ελευθερίας. Δημόσια υγεία, ποιοτική παιδεία, κοινωνική κατοικία, προσβάσιμες υπηρεσίες φροντίδας και αξιοπρεπείς μισθοί δεν αποτελούν καταναλωτικές δαπάνες.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για τα επιδόματα είναι στην πραγματικότητα συζήτηση για το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας. Αν κάθε χρόνο απαιτούνται νέες επιδοτήσεις για να καλυφθούν τα ίδια προβλήματα, τότε κάτι δε λειτουργεί σωστά. Η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στην αποζημίωση των πολιτών για τις δυσλειτουργίες της οικονομίας, οφείλει να τις διορθώνει στη βάση τους.

Η Ελλάδα χρειάζεται να περάσει από τη λογική της διαχείρισης στη λογική της δημιουργίας. Από την οικονομία της επιβίωσης στην οικονομία της προοπτικής, από την εξάρτηση στην αυτονομία.

Αυτό συνεπάγεται σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, ενίσχυση της βιομηχανίας υψηλής προστιθέμενης αξίας, στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, επένδυση στην καινοτομία και στις δεξιότητες των νέων. Σημαίνει μια οικονομία που ανταμείβει την εργασία και όχι την κερδοσκοπία. Σημαίνει όμως και κάτι ακόμη: αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους, ότι το δημόσιο χρήμα αξιοποιείται με διαφάνεια και ότι η πολιτική υπηρετεί το κοινό συμφέρον. Η εντιμότητα και η λογοδοσία αποτελούν προϋποθέσεις για να πιστέψει ξανά η κοινωνία ότι η προσπάθεια αξίζει.

Η αξιοπρέπεια δε χαρίζεται, οικοδομείται μέσα από μια δουλειά που επιτρέπει να ζεις και όχι απλώς να επιβιώνεις, από ένα κράτος που επενδύει στους ανθρώπους του αντί να τους κρατά διαρκώς εξαρτημένους, από μια πολιτική που δεν αντιμετωπίζει τον πολίτη ως αποδέκτη βοηθημάτων αλλά ως δημιουργό του μέλλοντος της χώρας.

Η Ελλάδα πρέπει να είναι σε θέση να δώσει περισσότερες ευκαιρίες, περισσότερη παραγωγή – γνώση και δικαιοσύνη. Μία κοινωνία γίνεται πραγματικά ισχυρή όταν οι πολίτες μπορούν να στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις. Αυτό είναι το πιο ουσιαστικό νόημα της αξιοπρέπειας. Δεν είναι ένα ποσό που πιστώνεται σε έναν λογαριασμό, αλλά το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να μπορεί να χτίζει τη ζωή του με ασφάλεια, προοπτική και ελευθερία.