Ακρίβεια, δάνεια και servicers: Μπορούν οι νέοι κανόνες να δώσουν ανάσα στους οφειλέτες;

Αρθρογραφεί στο TheOpinion ο δικηγόρος, LLM, ΜΔΕ, Αλέξανδρος Δ. Βαρτζόπουλος

Η δόση του δανείου έχει ημερομηνία. Η αγωνία για την πληρωμή της αρχίζει νωρίτερα, στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο πρατήριο. Για μια οικογένεια που εξαντλεί το εισόδημά της στα αναγκαία, η καθυστέρηση μπορεί να σημαίνει ότι οι αντοχές της τελείωσαν.

Η ακρίβεια επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα αποπληρωμής. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ετήσιο πληθωρισμό 3,8% τον Αύγουστο 2026. Στις 6 Οκτωβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων ήταν 2,204 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης 2,157 ευρώ, με ΦΠΑ.^[1][2] Για τον εργαζόμενο που μετακινείται καθημερινά και τον επαγγελματία που πληρώνει μεταφορικά, αυτές οι δαπάνες αφαιρούν χρήματα από τη διαθέσιμη δόση.

Σε αυτό το περιβάλλον πρέπει να διαβαστούν οι 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος και τους servicers, που ανακοινώθηκαν στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Οι οκτώ αφορούν τους οφειλέτες και οι άλλες οκτώ τη διαφάνεια και την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης. Αναμένεται η νομοθετική τους θέσπιση, με τις τελικές διατάξεις να καθορίζουν τους όρους και την έναρξη εφαρμογής.^[3][4] Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν θα επιτρέψουν στον οφειλέτη να βρει λύση που αντέχει στον πραγματικό οικογενειακό προϋπολογισμό.

Η οικονομική δυσκολία έχει και νομική διάσταση

Η προστασία του δανειολήπτη έχει ήδη νομοθετικό έρεισμα. Ο ν. 4224/2013 και ο Κώδικας Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος, αναθεωρημένος με την απόφαση ΕΠΑΘ 392/1/31.5.2021, οργανώνουν τη Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων. Στην αξιολόγηση φυσικών προσώπων συνεκτιμώνται οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης.^[5] Το άρθρο 13 του ν. 5072/2023 απαιτεί καλόπιστη και επαγγελματική συμπεριφορά, σαφή ενημέρωση και επικοινωνία χωρίς παρενόχληση ή καταναγκασμό. Συνδέει επίσης τη λειτουργία των διαχειριστών με την προστασία του καταναλωτή του ν. 2251/1994 και προβλέπει ειδική μέριμνα για κοινωνικά ευπαθείς ομάδες. Η μεταβίβαση της απαίτησης δεν διακόπτει την ήδη εκκινηθείσαδιαδικασία του Κώδικα.[6]

Αυτοί οι κανόνες έχουν κοινωνικό περιεχόμενο. Το εισόδημα δεν είναι ολόκληρο διαθέσιμο για το δάνειο. Υπάρχουν παιδιά, φάρμακα, στέγαση και μετακίνηση στην εργασία. Μια συμφωνία που αγνοεί αυτές τις ανάγκες κινδυνεύει να καταρρεύσει, αφήνοντας και τις δύο πλευρές στο ίδιο αδιέξοδο.

Προθεσμίες και όροι που επιτρέπουν πραγματική ρύθμιση

Στη νέα διμερή διαδικασία σχεδιάζεται απάντηση του πιστωτή εντός τριών μηνών από την αίτηση με πλήρη φάκελο, ένας μήνας για την ανταπόκριση του οφειλέτη και ολοκλήρωση εντός έξι μηνών. Η υπέρβαση του τριμήνου προβλέπεται να επιφέρει αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων.^[3][4]

Η πρόταση θα πρέπει να είναι έγγραφη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη με βάση εισόδημα και περιουσία. Η απόρριψη θα χρειάζεται αιτιολογία, ενώ θα παρουσιάζονται δύο εναλλακτικές όπου είναι εφικτές. Η αναμονή αποκτά όριο και η άρνηση γίνεται ελέγξιμη.

Πρακτικά, ο οφειλέτης θα πρέπει να λαμβάνει συγκεκριμένη απάντηση: ποια λύση προτείνεται, με ποιους όρους και γιατί θεωρείται εφαρμόσιμη στη δική του περίπτωση. Αν η απάντηση είναι αρνητική, χρειάζεται να γνωρίζει τους λόγους, ώστε να αξιολογήσει τις επόμενες κινήσεις του. Το ζητούμενο είναι να πάψει η διαπραγμάτευση να εξαντλείται σε τηλεφωνικές υποσχέσεις χωρίς σαφή κατάληξη.

Σχεδιάζεται επίσης ανώτατη προκαταβολή 15% στις διμερείς ρυθμίσεις, με δυνατότητα χαμηλότερου ποσού λόγω ειδικών οικονομικών, κοινωνικών ή υγειονομικών δεδομένων.^[3][4] Πρόκειται για πλαφόν, όχι για υποχρεωτική προκαταβολή σε κάθε υπόθεση.

Η διάκριση είναι κρίσιμη. Κάποιος μπορεί να εξυπηρετεί μια προσιτή μηνιαία δόση χωρίς να διαθέτει μεγάλο ποσό σήμερα. Μια υψηλή αρχική καταβολή μπορεί να αποκλείσει από τη ρύθμιση ακριβώς εκείνον που τη χρειάζεται περισσότερο.

Ενδεικτικά, σε οφειλή 40.000 ευρώ, το προτεινόμενο όριο 15% αντιστοιχεί σε 6.000 ευρώ. Ακόμη και αυτό το ποσό μπορεί να είναι απρόσιτο για ένα πιεσμένο νοικοκυριό. Γι’ αυτό η δυνατότηταχαμηλότερης προκαταβολής και η εξέταση των πραγματικών συνθηκών έχουν εξίσου μεγάλη σημασία με το ίδιο το πλαφόν.

Καθαρή εικόνα του χρέους και ασφάλεια στη συμφωνία

Προτείνεται δωρεάν χορήγηση συμβάσεων, ιστορικού πληρωμών και ανάλυσης κεφαλαίου, τόκων και επιβαρύνσεων εντός 45 ημερών, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα ψηφιακά. Η καθυστέρηση θα συνδέεται με αναστολή τοκοφορίας μέχρι την πλήρη χορήγηση.^[3] Ο πολίτης χρειάζεται στοιχεία για να ελέγξει πώς προέκυψε το ποσό που του ζητείται. Το συνολικό υπόλοιπο από μόνο του δεν εξηγεί μια οφειλή. Ο δανειολήπτης χρειάζεται να διακρίνει πόσο είναι το κεφάλαιο, ποιες πληρωμές έχουν αφαιρεθεί και ποιες χρεώσεις έχουν προστεθεί. Έτσι μπορεί να ελέγξει την απαίτηση και να διαπραγματευτεί γνωρίζοντας τι αναλαμβάνει. Η σύνδεση της καθυστέρησης ενημέρωσης με οικονομική συνέπεια για τον πιστωτή δίνει στην υποχρέωση διαφάνειας πρακτικό βάρος.

Για ενεργή ρύθμιση που τηρείται, καθώς και όταν η πληρωμή εμποδίζεται από μη παροχή αναγκαίων στοιχείων του πιστωτή, σχεδιάζονται απαγορεύσεις καταγγελίας, διαταγής πληρωμής, κατάσχεσης και συνέχισης πλειστηριασμού. Η παραβίαση προβλέπεται να συνεπάγεται ακυρότητα, πίστωση πέντε δόσεων, πεντάμηνη παράταση χωρίς επιβάρυνση και διοικητικό πρόστιμο 50.000–500.000 ευρώ.^[3] Το πρόστιμο δεν είναι αποζημίωση που εισπράττει ο οφειλέτης.

Πίσω από την εμπρόθεσμη δόση μπορεί να βρίσκονται στερήσεις και πρόσθετη εργασία. Αυτή η προσπάθεια χρειάζεται ασφάλεια. Η συμφωνία πρέπει να δεσμεύει και τον πιστωτή.

Παράλληλα, ενισχύεται η ήδη υφιστάμενη υποχρέωση πρότασης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, με απαίτηση βιωσιμότητας και τεκμηρίωσης.^[3] Μια εφαρμόσιμη πρόταση μπορεί να αλλάξει την εξέλιξη μιας υπόθεσης· η ανακοίνωση, πάντως, δεν αναστέλλει από μόνη της έναν πλειστηριασμό.

Η βιωσιμότητα πριν από τον πλειστηριασμό σημαίνει ότι η προτεινόμενη λύση πρέπει να εξετάζεται μαζί με τη δυνατότητα πληρωμής. Μια πρόταση με δόση που υπερβαίνει τις αντοχές του νοικοκυριού δύσκολα αποτρέπει την απώλεια της περιουσίας. Η ουσιαστική αξιολόγηση χρειάζεται να γίνεται όσο υπάρχει χρόνος για επιλογές.

Παλαιές απαιτήσεις και ουσιαστική λογοδοσία

Σχεδιάζεται διεύρυνση της προστασίας των άρθρων 39 ν. 3259/2004 και 30 ν. 2789/2000 για οφειλές σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, χωρίς προθεσμία αίτησης και προηγούμενους περιορισμούς ύψους και φύσης δανείου. Το Υπουργείο αναφέρεται σε όριο τριπλάσιου αρχικού κεφαλαίου· ο ακριβής υπολογισμός και το πεδίο εφαρμογής θα κριθούν από την τελική διάταξη.^[4]

Προτείνονται ακόμη δημοσιοποιήσεις οικονομικών στοιχείων, χαρτοφυλακίων και παραπόνων, ετήσια στρατηγικά σχέδια και αυστηρότερες κυρώσεις. Στις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση προβλέπεται ανεξάρτητος ετήσιος διαχειριστικός έλεγχος, επιπλέον του πλαισίου του ν. 4649/2019.^[4]

Η δημοσιοποίηση παραπόνων και αποτελεσμάτων διαχείρισης μπορεί να βοηθήσει να εντοπίζονται επαναλαμβανόμενα προβλήματα. Ο ετήσιος σχεδιασμός και ο ανεξάρτητος έλεγχος επιδιώκουν να κάνουν τη λειτουργία των εταιρειών περισσότερο ελέγξιμη. Για τον πολίτη, η αξία αυτής της λογοδοσίας θα φανεί στην έγκαιρη απάντηση και στην ορθή αντιμετώπιση της υπόθεσής του. Η δοκιμασία θα είναι η καθημερινότητα του οφειλέτη

Οι παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν την αβεβαιότητα, τις καθυστερήσεις και τις ανεφάρμοστες απαιτήσεις. Μια βιώσιμη συμφωνία μπορεί να βοηθήσει το νοικοκυριό να προγραμματίσει τις δαπάνες του και την επιχείρηση να συνεχίσει τη δραστηριότητά της. Το όφελος θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή, μέσα στις ευρύτερες οικονομικές συνθήκες.

Μέχρι τότε, χρειάζονται συγκέντρωση εγγράφων, καταγραφή επικοινωνιών και έγκαιρος νομικός έλεγχος. Οι προθεσμίες για δικαστική προστασία συνεχίζουν να τρέχουν.

Η απώλεια κατοικίας επηρεάζει τη σταθερότητα των παιδιών, τη φροντίδα ηλικιωμένων και την καθημερινότητα μιας οικογένειας. Γι’ αυτό η επιτυχία των μέτρων θα μετρηθεί στη δόση που πράγματι πληρώνεται και στην προστασία που λειτουργεί εγκαίρως. Ο άνθρωπος που προσπαθεί να ανταποκριθεί χρειάζεται να γνωρίζει ότι ο νόμος μπορεί να ακουστεί και στη δική του πλευρά της διαπραγμάτευσης.

Πηγές

• [1] ΕΛΣΤΑΤ, Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, Αύγουστος 2026.
• [2] Παρατηρητήριο Τιμών Υγρών Καυσίμων, πανελλαδικό δελτίο για τις 6.10.2026, εκδοθέν 7.10.2026.
• [3] Ελληνική Κυβέρνηση, ανακοίνωση της 30.9.2026 για τις 16 παρεμβάσεις στο ιδιωτικό χρέος και τους servicers.
• [4] Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ισχύον πλαίσιο και προτεινόμενες νέες ρυθμίσεις, συγκριτικό κείμενο, σ. 1–8.
• [5] Τράπεζα της Ελλάδος, απόφαση ΕΠΑΘ 392/1/31.5.2021, Κώδικας Δεοντολογίας, ιδίως αξιολόγηση οικονομικών στοιχείων και εποπτεία εφαρμογής.
• [6] Ν. 5072/2023, ΦΕΚ Α΄ 198/4.12.2023, άρθρο 13 παρ. 1–4.