Υψηλή τάση στο βυθό: Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου σε κρίσιμο σταυροδρόμι

Η σημασία του έργου είναι τεράστια, όχι μόνο για την Κύπρο, που θα πάψει να είναι ενεργειακά απομονωμένη, αλλά και για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Το εμβληματικό έργο του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα ενώσει ενεργειακά την Κύπρο με την ηπειρωτική Ευρώπη μέσω Ελλάδας μπαίνει πλέον σε φάση υψηλής έντασης. Ενώ το τεχνικό σκέλος του Great Sea Interconnector έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό,με πάνω από το 60% του υποθαλάσσιου πυθμένα να έχει χαρτογραφηθεί, το χρηματοδοτικό σκέλος κινδυνεύει να το εκτροχιάσει. Ο ΑΔΜΗΕ, που έχει πλέον την πλειοψηφία της εταιρείας υλοποίησης, ζητά την κάλυψη μέρους των μέχρι τώρα επενδύσεων μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων στους καταναλωτές, ύψους 7,3 εκατ. ευρώ.

Το ποσό αυτό αποτελεί μέρος μιας συνολικής επένδυσης 250 εκατ. ευρώ που έχει ήδη γίνει για τις αρχικές φάσεις του έργου, το οποίο εκτιμάται να κοστίσει περίπου 1,9 δισ. ευρώ συνολικά. Αν και το σχέδιο έχει ενταχθεί στη λίστα των Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος και ήδη έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ, η πρόοδος έχει μπλοκάρει λόγω έλλειψης πολιτικής και ρυθμιστικής απόφασης από την κυπριακή πλευρά. Οι διαπραγματεύσεις Αθήνας και Λευκωσίας συνεχίζονται χωρίς ορατή κατάληξη, με αποτέλεσμα ο ανάδοχος του έργου, η γαλλική Nexans, να θέτει τελεσίγραφα για διακοπή των κατασκευαστικών διαδικασιών από τον Αύγουστο, εάν δεν εξασφαλιστεί χρηματοδοτική συνέχεια.

Η σημασία του έργου είναι τεράστια, όχι μόνο για την Κύπρο, που θα πάψει να είναι ενεργειακά απομονωμένη, αλλά και για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Η γραμμή αναμένεται να μεταφέρει «πράσινη» ενέργεια, συμβάλλοντας στην στην περαιτέρω απανθρακοποίηση και τη σταθερότητα των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή. Παράλληλα, αναβαθμίζει τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας ως πύλης διασύνδεσης της Ε.Ε. με τα ενεργειακά αποθέματα της Ανατολικής Μεσογείου και του Ισραήλ. Ωστόσο, οι καθυστερήσεις λόγω πολιτικών ενστάσεων και η απουσία συμφωνίας για τον επιμερισμό κόστους φέρνουν το έργο πιο κοντά στο αδιέξοδο.

Η πίεση πλέον μεταφέρεται στις ρυθμιστικές αρχές Ελλάδας και Κύπρου: θα επιτρέψουν να μετακυλιστεί μέρος του κόστους στους τελικούς καταναλωτές, ώστε να συνεχιστεί ομαλά η κατασκευή, ή θα αφήσουν το έργο να μπει σε τεχνητό κώμα; Όποια κι αν είναι η απάντηση, οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για το αν το καλώδιο θα μεταφέρει ενέργεια ή απλώς πολιτικές εντάσεις.