Αγορές σε δόσεις: Τι αλλάζει από τις 20 Νοεμβρίου και τι πρέπει να προσέξετε στη Black Friday

Το νέο πλαίσιο για τις αγορές με δόσεις και τις υπηρεσίες «αγοράζω τώρα, πληρώνω αργότερα» φέρνει αλλαγές στην ενημέρωση των καταναλωτών, στον έλεγχο της δυνατότητας αποπληρωμής και στο συνολικό κόστος της χρηματοδότησης. Οι νέοι κανόνες τίθενται σε εφαρμογή στις 20 Νοεμβρίου 2026, λίγες ημέρες πριν από τη Black Friday, που φέτος είναι στις 27 Νοεμβρίου.

Η αλλαγή αφορά όσους αγοράζουν προϊόντα με χρηματοδότηση, είτε πρόκειται για ηλεκτρονικές συσκευές και οικιακές ηλεκτρικές συσκευές είτε για μικρότερες αγορές μέσω υπηρεσιών Buy Now Pay Later (BNPL). Στόχος είναι να γνωρίζει ο καταναλωτής πόσα χρήματα θα πληρώσει συνολικά, ποιες υποχρεώσεις αναλαμβάνει και αν μπορεί να ανταποκριθεί στις δόσεις χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά τον προϋπολογισμό του.

Τι αλλάζει στις αγορές με δόσεις από τις 20 Νοεμβρίου;

Ο νόμος 5317/2026, που ενσωματώνει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την καταναλωτική πίστη, διευρύνει τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και ελέγχου για τις συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του.

Στην πράξη, πριν από την υπογραφή μιας σύμβασης χρηματοδότησης, ο καταναλωτής θα πρέπει να έχει σαφή εικόνα για:

• Το ποσό που δανείζεται ή χρηματοδοτείται.
• Τη διάρκεια και τον αριθμό των δόσεων.
• Το συνολικό ποσό που θα επιστρέψει.
• Το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ), όπου εφαρμόζεται.
• Τις χρεώσεις και τις συνέπειες πιθανής καθυστέρησης πληρωμής.

Η ενημέρωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους μεγάλων εκπτώσεων, όπως η Black Friday, όταν οι προσφορές με χαμηλή μηνιαία δόση μπορεί να κάνουν μια αγορά να φαίνεται οικονομικότερη από ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Πώς υπολογίζεται το πραγματικό κόστος μιας αγοράς;

Η χαμηλή δόση δεν σημαίνει απαραίτητα και χαμηλή τελική τιμή. Για να συγκρίνει δύο προσφορές, ο καταναλωτής χρειάζεται να εξετάζει το σύνολο των χρημάτων που θα καταβάλει και όχι μόνο το ποσό κάθε μήνα.

Ας υποθέσουμε ότι ένα πλυντήριο κοστίζει 600 ευρώ και διατίθεται με 12 μηνιαίες δόσεις των 55 ευρώ, χωρίς άλλες χρεώσεις. Η συνολική πληρωμή ανέρχεται σε 660 ευρώ, δηλαδή 60 ευρώ περισσότερα από την τιμή άμεσης εξόφλησης.

Αντίθετα, με έξι πραγματικά άτοκες δόσεις των 100 ευρώ και χωρίς πρόσθετα έξοδα, ο αγοραστής θα πληρώσει συνολικά 600 ευρώ. Το ΣΕΠΕ βοηθά στη σύγκριση του κόστους της πίστωσης, αλλά χρειάζεται να εξετάζεται μαζί με το συνολικό πληρωτέο ποσό, τη διάρκεια και τους ειδικούς όρους κάθε προσφοράς.

Τι ισχύει για το «αγοράζω τώρα, πληρώνω αργότερα»;

Οι υπηρεσίες Buy Now Pay Later (BNPL) επιτρέπουν στον καταναλωτή να παραλάβει ένα προϊόν και να το εξοφλήσει αργότερα, είτε εφάπαξ είτε σε περισσότερες πληρωμές. Συχνά εμφανίζονται ως επιλογή στο ηλεκτρονικό ταμείο, χωρίς να μοιάζουν με ένα παραδοσιακό δάνειο. Το νέο πλαίσιο διευρύνει την προστασία και σε μορφές πίστωσης μικρότερης αξίας, μεταξύ άλλων και σε περιπτώσεις κάτω από το προηγούμενο όριο των 200 ευρώ, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει ο νόμος.

Αυτό έχει σημασία όταν υπάρχουν πολλές παράλληλες αγορές. Τρεις διαφορετικές υποχρεώσεις των 40, 65 και 95 ευρώ δημιουργούν συνολικές μηνιαίες πληρωμές 200 ευρώ, ακόμη κι αν καθεμία από τις αγορές φαίνεται προσιτή μεμονωμένα.

Δεν υπάγεται, ωστόσο, κάθε διευκόλυνση πληρωμής με τον ίδιο τρόπο στους νέους κανόνες. Ο νόμος προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις για ορισμένες άτοκες πιστώσεις που παρέχονται από τον ίδιο τον προμηθευτή και εξοφλούνται μέσα σε συγκεκριμένες προθεσμίες. Η εφαρμογή τους εξαρτάται από τους όρους της συναλλαγής και από το αν μεσολαβεί τρίτος χρηματοδότης.

Θα ελέγχεται αν ο καταναλωτής μπορεί να αποπληρώσει τις δόσεις;

Ναι. Στο πλαίσιο που εφαρμόζεται στις καλυπτόμενες συμβάσεις, ο πιστωτικός φορέας οφείλει να αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του καταναλωτή πριν από τη χορήγηση της πίστωσης. Η αξιολόγηση βασίζεται σε κατάλληλες πληροφορίες για την οικονομική του κατάσταση, τις δαπάνες και τις υφιστάμενες υποχρεώσεις του.

Για παράδειγμα, κάποιος που πληρώνει ενοίκιο και ήδη εξυπηρετεί ένα δάνειο χρειάζεται να υπολογίσει πόσα χρήματα απομένουν μετά τις βασικές υποχρεώσεις του, προτού αναλάβει μία ακόμη δόση. Σκοπός είναι να περιορίζεται ο κίνδυνος υπερχρέωσης.

Επιπλέον, όταν η απόφαση για τη χορήγηση πίστωσης βασίζεται σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων, προβλέπονται δικαιώματα του καταναλωτή, όπως η δυνατότητα να ζητήσει ανθρώπινη παρέμβαση, εξήγηση και επανεξέταση της απόφασης, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του νόμου.

Ποια είναι τα ανώτατα όρια στο κόστος της πίστωσης;

Ο νόμος προβλέπει ανώτατα όρια στο συνολικό κόστος της πίστωσης για τις συμβάσεις που καλύπτει. Τα όρια υπολογίζονται ως ποσοστό του αρχικού κεφαλαίου και διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διάρκεια της σύμβασης.

Για παράδειγμα, σε πίστωση 1.000 ευρώ διάρκειας έως τεσσάρων ετών, το ανώτατο κόστος βάσει του συγκεκριμένου ορίου είναι 600 ευρώ. Επομένως, η συνολική αποπληρωμή δεν θα μπορούσε να υπερβεί τα 1.600 ευρώ, με την επιφύλαξη των ειδικότερων όρων και εξαιρέσεων του νόμου. Τα όρια αυτά αποτελούν ανώτατο φραγμό και όχι ένδειξη ότι μια χρηματοδότηση θα κοστίζει υποχρεωτικά τόσο. Για τις πιστωτικές κάρτες ισχύει διαφορετική αντιμετώπιση: εξαιρούνται από τα συγκεκριμένα ποσοστιαία όρια συνολικού κόστους, αλλά υπόκεινται στον προβλεπόμενο περιορισμό του ΣΕΠΕ.

Μπορεί ο καταναλωτής να ακυρώσει μια σύμβαση πίστωσης;

Για τις συμβάσεις που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις, προβλέπεται δικαίωμα υπαναχώρησης από τη σύμβαση πίστωσης μέσα σε 14 ημερολογιακές ημέρες, χωρίς να απαιτείται αιτιολόγηση.

Εάν έχει ήδη εκταμιευθεί το ποσό, ο καταναλωτής πρέπει να επιστρέψει το κεφάλαιο και τους τόκους που αναλογούν στο διάστημα χρήσης του, μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία. Το δικαίωμα αυτό αφορά τη σύμβαση πίστωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τους κανόνες ακύρωσης ή επιστροφής του ίδιου του προϊόντος.

Όταν η πίστωση έχει συναφθεί αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένης αγοράς, η σύνδεση των δύο συμβάσεων μπορεί να έχει πρόσθετες συνέπειες σε περίπτωση νόμιμης υπαναχώρησης από την αγορά. Οι όροι χρειάζεται να ελέγχονται ανά περίπτωση.

Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές στη Black Friday;

Η Black Friday της 27ης Νοεμβρίου 2026 έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου. Όσοι σχεδιάζουν αγορές με δόσεις μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο δυσάρεστων εκπλήξεων αν ελέγξουν ορισμένα βασικά σημεία πριν ολοκληρώσουν την παραγγελία.

• Την τελική τιμή: Πόσο κοστίζει το προϊόν με άμεση εξόφληση και πόσο με χρηματοδότηση;
• Το σύνολο των δόσεων: Πολλαπλασιάστε τη μηνιαία δόση με τον αριθμό των πληρωμών και προσθέστε τυχόν έξοδα.
• Το επιτόκιο και τις χρεώσεις: Ελέγξτε το ΣΕΠΕ, όπου εφαρμόζεται, καθώς και τις προϋποθέσεις της προσφοράς.
• Τις υφιστάμενες υποχρεώσεις: Υπολογίστε όλες τις δόσεις που θα πληρώνετε παράλληλα τους επόμενους μήνες.
• Τις συνέπειες καθυστέρησης: Διαβάστε τι προβλέπεται σε περίπτωση που μια πληρωμή δεν γίνει εγκαίρως.
•  Τους όρους ακύρωσης: Διαχωρίστε το δικαίωμα υπαναχώρησης από τη χρηματοδότηση από τους όρους επιστροφής του προϊόντος.

Τι ισχύει για παλιές συμβάσεις και πιστωτικές κάρτες;

Η 20ή Νοεμβρίου 2026 αποτελεί την ημερομηνία εφαρμογής των νέων κανόνων για τις συμβάσεις που καλύπτονται από το νέο πλαίσιο. Οι ήδη ενεργές συμβάσεις δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε νέες μόνο και μόνο επειδή ο καταναλωτής πραγματοποιεί άλλη αγορά μετά την ημερομηνία αυτή.

Για τις παλιές συμβάσεις ισχύουν οι μεταβατικές διατάξεις του νόμου, ενώ για ορισμένες συμβάσεις αόριστης διάρκειας προβλέπονται ειδικές υποχρεώσεις ενημέρωσης και προστασίας. Αντίστοιχα, μια αγορά με υφιστάμενη πιστωτική κάρτα πρέπει να εξετάζεται με βάση τους όρους της σύμβασης της κάρτας και τις διατάξεις που εφαρμόζονται σε αυτήν.

Για μια νέα χρηματοδότηση που συνάπτεται μετά τις 20 Νοεμβρίου, οι καταναλωτές θα πρέπει να ελέγχουν την προσυμβατική ενημέρωση και τους όρους της νέας σύμβασης, ώστε να γνωρίζουν με ακρίβεια το κόστος και τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν.