Και όμως… οι Millennials δουλεύουν πιο πολύ από όλους

Μεγάλωσαν μέσα στην οικονομική κρίση, έμαθαν να φοβούνται την ανεργία και σήμερα βρίσκονται ανάμεσα στους συνταξιοδοτούμενους Boomers και τη Gen Z που βάζει όρια. Είναι τελικά οι Millennials οι πιο κουρασμένοι εργαζόμενοι της εποχής μας;

Αν υπάρχει μια γενιά που νιώθει ότι βρίσκεται μόνιμα σε κατάσταση «λειτουργίας εργασίας», αυτή είναι η γενιά των Millennials. Πρόκειται για τους ανθρώπους που ενηλικιώθηκαν σε μια περίοδο μεγάλων προσδοκιών, μόνο και μόνο για να βρεθούν αντιμέτωποι με οικονομικές κρίσεις, επισφαλείς συνθήκες εργασίας και μια αγορά που ζητούσε όλο και περισσότερα, προσφέροντας συχνά όλο και λιγότερα.

Τα τελευταία χρόνια η δημόσια συζήτηση γύρω από τις γενιές έχει επικεντρωθεί κυρίως στη Gen Z. Άλλοι τη χαρακτηρίζουν υπερβολικά απαιτητική και άλλοι τη θεωρούν την πρώτη γενιά που κατάφερε να βάλει ξεκάθαρα όρια ανάμεσα στη δουλειά και την προσωπική ζωή. Την ίδια στιγμή, όμως, κάπου στη μέση βρίσκονται οι Millennials, οι οποίοι συνεχίζουν να σηκώνουν μεγάλο μέρος του εργασιακού βάρους χωρίς να τραβούν πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας.

Η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στη νοοτροπία αλλά και στις συνθήκες μέσα στις οποίες διαμορφώθηκε κάθε γενιά. Οι Millennials μπήκαν στην αγορά εργασίας την περίοδο της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και, ειδικά στην Ελλάδα, βρέθηκαν αντιμέτωποι με ανεργία-ρεκόρ, μισθούς επιβίωσης και έντονο ανταγωνισμό για κάθε διαθέσιμη θέση εργασίας. Για πολλούς, η εξασφάλιση μιας δουλειάς δεν θεωρούνταν δεδομένη αλλά προνόμιο.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να διαμορφωθεί μια ολόκληρη κουλτούρα γύρω από την υπερεργασία. Οι Millennials έμαθαν ότι πρέπει να απαντούν στα email οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, να μένουν λίγο παραπάνω στο γραφείο, να αναλαμβάνουν περισσότερες αρμοδιότητες από όσες προβλέπει η θέση τους και να αποδεικνύουν διαρκώς την αξία τους. Η φράση «να είσαι ευγνώμων που έχεις δουλειά» έγινε σχεδόν τρόπος ζωής.

Σε αντίθεση με αυτούς, η Gen Z φαίνεται να αντιμετωπίζει την εργασία με διαφορετική λογική. Οι νεότεροι εργαζόμενοι δεν διστάζουν να διεκδικήσουν ευέλικτα ωράρια, να αρνηθούν υπερωρίες που δεν πληρώνονται και να εγκαταλείψουν μια θέση εργασίας που επηρεάζει αρνητικά την ψυχική τους υγεία. Για πολλούς Millennials, αυτή η στάση μοιάζει σχεδόν επαναστατική, καθώς οι ίδιοι μεγάλωσαν πιστεύοντας ότι η επαγγελματική επιτυχία απαιτεί προσωπικές θυσίες.

Δεν είναι τυχαίο ότι η γενιά αυτή είναι ίσως η πρώτη που βίωσε τόσο έντονα το φαινόμενο του burnout. Πολλοί εργάζονται εδώ και χρόνια σε ένα καθεστώς συνεχούς διαθεσιμότητας, χωρίς σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον προσωπικό χρόνο. Το κινητό τηλέφωνο μετατράπηκε σε φορητό γραφείο, ενώ η τηλεργασία, αν και προσέφερε ευελιξία, συχνά διέγραψε εντελώς τα όρια ανάμεσα στο σπίτι και τη δουλειά.

Οι ειδικοί στην εργασιακή ψυχολογία επισημαίνουν ότι οι Millennials είναι η πρώτη γενιά που βρέθηκε εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους. Από τη μία πλευρά κληρονόμησαν την παραδοσιακή αντίληψη των Boomers, σύμφωνα με την οποία η σκληρή δουλειά οδηγεί αναπόφευκτα στην επαγγελματική και οικονομική άνοδο. Από την άλλη, ήρθαν αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα όπου η υπερπροσπάθεια δεν συνοδεύεται πάντα από καλύτερους μισθούς, ιδιόκτητο σπίτι ή οικονομική ασφάλεια.

Η αντίφαση αυτή δημιούργησε ένα αίσθημα διαρκούς ματαίωσης. Πολλοί Millennials ακολούθησαν κατά γράμμα τη συνταγή της επιτυχίας που τους δόθηκε όταν ήταν φοιτητές: περισσότερα πτυχία, περισσότερες ώρες εργασίας, περισσότερη αφοσίωση. Ωστόσο, οι υποσχέσεις για μια πιο άνετη ζωή συχνά δεν πραγματοποιήθηκαν. Αντί για οικονομική άνεση, βρέθηκαν να παλεύουν με αυξημένα ενοίκια, ακριβότερο κόστος ζωής και μια καθημερινότητα που απαιτεί συνεχή προσαρμογή.

Παράλληλα, είναι η γενιά που βρίσκεται σήμερα στην πιο απαιτητική φάση της ζωής της. Πολλοί προσπαθούν ταυτόχρονα να χτίσουν καριέρα, να δημιουργήσουν οικογένεια, να φροντίσουν μικρά παιδιά ή ακόμη και ηλικιωμένους γονείς. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής αίσθηση έλλειψης χρόνου, που συχνά μετατρέπεται σε εξάντληση.

Κι όμως, ίσως η μεγαλύτερη συνεισφορά της Gen Z να μην είναι τα νέα εργασιακά μοντέλα ή η εξοικείωσή της με την τεχνολογία. Ίσως να είναι η υπενθύμιση ότι η ζωή δεν μπορεί να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από τη δουλειά. Ότι η ξεκούραση δεν είναι τεμπελιά, η άδεια δεν είναι πολυτέλεια και η προσωπική ζωή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι δευτερεύον.

Οι Millennials βρίσκονται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να αντέξουν πολλά. Το ερώτημα είναι αν θα καταφέρουν να εγκαταλείψουν την κουλτούρα της μόνιμης υπερεργασίας που τους ακολουθεί εδώ και δύο δεκαετίες. Γιατί ίσως η πραγματική επιτυχία να μην βρίσκεται στο να δουλεύεις περισσότερο από όλους τους άλλους, αλλά στο να μπορείς να κλείσεις τον υπολογιστή χωρίς ενοχές και να θυμάσαι ότι υπάρχει ζωή και μετά το τέλος του ωραρίου.