IRIS & μεταφορές χρημάτων 2026: Ο πλήρης οδηγός για αφορολόγητο, αιτιολογίες και «πόθεν έσχες»

Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών μέσω του συστήματος IRIS (όριο 1.000€/ημέρα και 5.000€/μήνα μεταξύ ιδιωτών) και η διασύνδεση των τραπεζών με την ΑΑΔΕ έχουν καταστήσει κάθε χρηματική μεταφορά «ορατή». Είτε πρόκειται για γονική βοήθεια προς εργαζόμενα ή άνεργα παιδιά, είτε για επιμερισμό εξόδων μεταξύ φίλων, η γνώση του νομικού πλαισίου είναι απαραίτητη.

1. Δικαιούχοι α’ κατηγορίας & αφορολόγητα όρια

Τα αφορολόγητα ποσά στις δωρεές και γονικές παροχές δεν είναι ετήσια, αλλά σωρευτικά εφ’ όρου ζωής από τον ίδιο δωρητή προς τον ίδιο λήπτη.

Κατηγορία σχέσης	Δικαιούχοι	Αφορολόγητο (σωρευτικά)	Φόρος άνω ορίου
Α’ κατηγορία	γονείς, παιδιά, σύζυγοι, εγγόνια	800.000€	10%
Β’ κατηγορία	αδέλφια, ανίψια, θείοι, παππούδες	30.000€	5% – 20%
Γ’ κατηγορία	φίλοι, σύντροφοι (χωρίς σύμφωνο), τρίτοι	6.000€	40%

Προσοχή: Τα αφορολόγητα ισχύουν μόνο για τραπεζικές μεταφορές (IRIS/e-banking). Η δωρεά μετρητών φορολογείται από το πρώτο ευρώ (10% για Α’ κατηγορία, 40% για τρίτους).

2. «Χαρτζιλίκι» και καθημερινά έξοδα

Η εφορία διαχωρίζει τις τυπικές δωρεές από την κάλυψη βιοτικών αναγκών (διατροφή).

• Άνεργα/άγαμα παιδιά: ποσά για ενοίκιο, σούπερ μάρκετ, δίδακτρα ή υγεία θεωρούνται νόμιμη υποχρέωση του γονέα (Αστικός Κώδικας). Είναι πλήρως αφορολόγητα και δεν απαιτούν δήλωση στο myPROPERTY.
• Εργαζόμενα παιδιά/οικογενειάρχες: αν το παιδί είναι αυτόνομο, οι μεταφορές πρέπει να δικαιολογούνται ως συμμετοχή σε έξοδα (π.χ. «έξοδα εγγονών», «δόση δανείου»).

3. Το όριο του «ελέγχου»

Το σύστημα της ΑΑΔΕ ενεργοποιείται όταν παρατηρείται:

• Συστηματικότητα: σταθερά ποσά κάθε μήνα χωρίς σαφή αιτιολογία.
• Πολλοί αποστολείς: όταν ένας ιδιώτης δέχεται συχνά ποσά από τρίτους (ένδειξη αδήλωτης εργασίας/μαύρου εισοδήματος – φόρος 33%).
• Ασυμφωνία προφίλ: μεταφορές που δεν δικαιολογούνται από τα δηλωμένα εισοδήματα του αποστολέα.

4. Πότε πρέπει οπωσδήποτε να γίνει δήλωση

Η ψηφιακή δήλωση στο myPROPERTY (εντός 6 μηνών) είναι υποχρεωτική όταν:

• Το ποσό προορίζεται για αγορά περιουσιακού στοιχείου (σπίτι, αυτοκίνητο) ώστε να καλυφθεί το «πόθεν έσχες» (κωδικοί 781-782 του Ε1).
• Πρόκειται για μεγάλο εφάπαξ ποσό που υπερβαίνει τα συνήθη έξοδα διαβίωσης.

5. Οδηγός αιτιολογιών για «μικροποσά»

Η αιτιολογία είναι το αποδεικτικό σας μέσο. Μην την αφήνετε ποτέ κενή.

• Προς συγγενείς: «οικονομική ενίσχυση τέκνου», «κάλυψη ενοικίου», «έξοδα διαβίωσης».
• Προς φίλους/τρίτους: «μερίδιο κοινού γεύματος», «συμμετοχή σε λογαριασμό ΔΕΚΟ», «επιστροφή εξόδων αγοράς», «έξοδα καυσίμων».
• Αποφύγετε: τις λέξεις «δώρο» ή «βοήθεια» σε φίλους (κίνδυνος φόρου 40%) και τη χρήση τελειών ή ασαφών συμβόλων.

6. Διασταυρώσεις & κοινωνικά επιδόματα

Για άνεργα παιδιά ή χαμηλόμισθους που λαμβάνουν επιδόματα (ενοικίου, ΚΕΑ): οι μεταφορές IRIS προσμετρώνται στο συνολικό εισόδημα. Αν το άθροισμα υπερβεί τα όρια, το επίδομα μπορεί να διακοπεί αυτόματα από τον ΟΠΕΚΑ.

 Checklist πριν την αποστολή (IRIS/e–banking)

1. Ελέγξτε τη σχέση: αν ο λήπτης είναι φίλος και το ποσό μεγάλο, σιγουρευτείτε ότι η αιτιολογία αφορά επιμερισμό εξόδων και όχι δωρεά.
2. Συμπληρώστε την αιτιολογία: μην πατάτε «αποστολή» αν το πεδίο είναι κενό. χρησιμοποιήστε τουλάχιστον δύο λέξεις που περιγράφουν τον σκοπό (π.χ. «έξοδα σίτισης»).
3. Υπολογίστε το «εφ’ όρου ζωής»: θυμηθείτε αν έχετε στείλει ξανά χρήματα στο ίδιο άτομο. αν πλησιάζετε τα όρια (π.χ. 6.000€ για φίλους), η επόμενη μεταφορά μπορεί να φορολογηθεί.