Κέντρα Υγείας: Το… αντίδοτο σε αστικοποίηση, δημογραφικό και στεγαστικό
Ποιος πηγαίνει μόνος ή με την οικογένεια του σε τουριστική ή απομακρυσμένη περιοχή για διακοπές ή μόνιμη κατοικία αντίστοιχα όταν οι δομές υγείας είναι πολύ μακριά;
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου 
Η… αναβάθμιση στα Κέντρα Υγείας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης είναι μια στρατηγική που επιχειρεί να αλλάξει τον χάρτη της καθημερινότητας σε ολόκληρη την Ελλάδα, μετατρέποντας την υγεία από πολυτέλεια των αστικών κέντρων σε προσβάσιμο δικαίωμα ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες ή τουριστικές γωνιές της χώρας. Με τουλάχιστον 110 από τα 156 στοχευμένα Κέντρα Υγείας ήδη ολοκληρωμένα έως τα τέλη Ιουνίου 2026, το πρόγραμμα ανακοίνωσε σύγχρονες εγκαταστάσεις, ενεργειακή αναβάθμιση και ενισχυμένο προσωπικό σε περιοχές που μέχρι πρότινος έμοιαζαν… ξεχασμένες.
ΕΞΩ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ;
Στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία, τα Κέντρα Θέρμης, Λιτόχωρου και Άργος Ορεστικό επιδιώκουν αξιόπιστη φροντίδα κοντά σε αστικά και ημιαστικά κέντρα αποφορτίζοντας τα νοσοκομεία, όπως στην πρώτη εποχή του ΕΣΥ. Στη Θεσσαλία, το Κέντρο Υγείας Αργαλαστής στο Νότιο Πήλιο, μοιάζει να λειτουργεί πλέον ως σύγχρονη μονάδα. Στην Πελοπόννησο, η Μεγαλόπολη και περιοχές όπως η Ναύπακτος και η Ακράτα κερδίζουν σύγχρονες δομές που υποστηρίζουν κατοίκους όσο και τον τουρισμό. Η Κρήτη βλέπει ουσιαστική ενίσχυση με τα Κέντρα Αγίας Βαρβάρας, Καστελλίου, Αρκαλοχωρίου, Κισσάμου, Βάμου και Σφακιάς να αναβαθμίζονται ριζικά. Στις Κυκλάδες Μήλος, Πάρος, Τήνος, Άνδρος, Πάτμος και μικρότερα νησιά όπως η Κέα ή η Σίφνος δημιουργείται ένα δίκτυο ασφάλειας που κάνει τα νησιά πιο ελκυστικά όχι μόνο για διακοπές αλλά και για μόνιμη διαμονή. Στη Θράκη, τα Κέντρα Αβδήρων, Ιάσμου και Σαπών ολοκληρώνουν την εικόνα μιας χώρας που θέλει να σέβεται όλους τους πολίτες της. Και τέλος στην Αττική, τα ανακαινισμένα Κέντρα Υγείας Βάρης, Κορωπίου, Μαρκόπουλου, Μεγάρων και Αιγάλεω επιδιώκουν να δώσουν νέα πνοή χωρις αποκλεισμούς.
Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΣΥ
Αυτή η γεωγραφική διασπορά των ανακαινίσεων των δομών υγείας λειτουργεί ως ένα ισχυρό… αντίδοτο στην αστικοποίηση. Για δεκαετίες, χιλιάδες νέοι και οικογένειες αναγκάζονταν να μετακομίσουν σε Θεσσαλονίκη ή Αθήνα για να έχουν πρόσβαση σε γιατρούς, εξετάσεις και επείγουσα φροντίδα. Σήμερα τα Κέντρα Υγείας αν στελεχωθούν καλά, σε τουριστικές και ημιορεινές περιοχές, μπορουν να αλλάξουν την ποιότητα ζωής αλλά και το δημογραφικό. Ταυτόχρονα, ο τουρισμός μπορεί να βγει ακόμη πιο κερδισμένος με τον πιο ουσιαστικό τρόπο όχι μονο για επισκέπτες αλλά και για εργαζόμενους που δεν θα πηγαινοερχονται σε πόλεις αλλά θα διαβιούν στον τόπο εργασίας τους. Αυτή η αίσθηση ασφάλειας μεταφράζεται άμεσα σε μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής, περισσότερες επισκέψεις εκτός υψηλής σεζόν και ενίσχυση εναλλακτικών μορφών τουρισμού οικογενειακού, υγειονομικού, μακροχρόνιας διαμονής. Ο τουρισμός δεν θα είναι πλέον μόνο ήλιος και θάλασσα -αν και με τους καύσωνες η μεταβολή έχει συντελεστεί- μπορεί να μεταφραστεί και σε καλύτερη ζωή με δίχτυ ασφαλείας.
Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ… ΚΑΡΤ ΠΟΣΤΑΛ
Βάσει των στοιχείων του «Ελλάδα 2.0» το συνολικό έργο για την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση των Κέντρων Υγείας έχει προϋπολογισμό περίπου 199 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός μαζί με εθνική συμμετοχή φτάνει τα 300 εκατ. ευρώ. Στο ευρύτερο πλαίσιο αναβάθμισης του ΕΣΥ, δηλαδή νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας, το ποσό ξεπερνά τα 400 εκατ. ευρώ με την κατανομή ξεκάθαρα υπερ της περιφέρειας. Η Αττική (1η ΥΠΕ) εχει λάβει περίπου 11,7 εκατ. ευρώ για 9 Κέντρα Υγείας. Αυτό αντιστοιχεί σε μικρό ποσοστό του συνολικού, γύρω στο 5-6% του προϋπολογισμού για τα Κέντρα Υγείας. Ο νομός της πρωτεύουσας έχει λιγότερα στο πρόγραμμα, καθώς έχει ήδη μεγαλύτερες υποδομές σε νοσοκομεία. Η περιφέρεια (βλ υπόλοιπες 6 ΥΠΕ) παίρνει το 94-95% του προϋπολογισμού. Ενδεικτικά Μακεδονία-Θράκη (3η & 4η ΥΠΕ) 66,7 εκατ. ευρώ μόνο για 26 Κέντρα Υγείας και τρία νοσοκομεία, Κρήτη (7η ΥΠΕ) Πάνω από 8-9 εκατ. ευρώ για 8 Κέντρα Υγείας (π.χ. Αγ. Βαρβάρα, Καστέλλι, Κίσσαμος, Σφακιά κ.ά.) και άλλες ΥΠΕ (Θεσσαλία, Πελοπόννησος-Δυτική Ελλάδα, Ήπειρος κ.λπ.) Η κατανομή είναι σαφώς υπέρ της Βόρειας Ελλάδας, πάνω από 9 στα 10 ευρώ, ακριβώς για να διορθωθούν οι αμέτρητες και διαχρονικές ανισότητες.
ΟΣΟΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ
Από την άλλη πλευρά, πολλά έργα είναι ακόμα σε εξέλιξη, η στελέχωση με γιατρούς και νοσηλευτές σε απομακρυσμένες περιοχές παραμένει πρόκληση και για το σύστημα και για την πολιτεία και δεν λύνεται μόνο με κτίρια, ενώ η συντήρηση και η μακροπρόθεσμη λειτουργία θα δοκιμαστούν μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Η δε αισιοδοξία είναι ρεαλιστική γιατί βασίζεται στα πρώτα απτά αποτελέσματα αλλά η επιτυχία θα κριθεί και από το πώς θα λειτουργήσουν οι δομές με τα νεα μηχανήματα, τα νέα πλακάκια και τα φρεσκοβαμένα ιατρεία τα επόμενα χρόνια και κυρίως από το αν θα συνοδευτούν και από άλλες μεταρρυθμίσεις αντιμετώπισης της ερημοποίησης της περιφέρειας και της μείωσης του πληθυσμού της χώρας. Όμως είναι ένα μεγάλο βήμα μπροστά που θα έπρεπε να το κάνουμε εδώ και καιρό…
