Πληρώνουμε ακριβά τα φάρμακα ή το τίμημα μιας πολιτικής που ακόμα ψάχνει τον δρόμο της;

Αποθαρρύνεται η εισαγωγή νέων φαρμάκων, με αποτέλεσμα μόνο το… 20% των νέων θεραπειών να είναι διαθέσιμο στη χώρα μας! Τι είπε σε παρέμβαση του στο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας στην ΕΕ, ο υφυπουργός Θεμιστοκλέους για την πρόσβαση στα φάρμακα που παραμένει δύσκολη, παρά την… ευρωπαϊκή μας ταυτότητα.

Ως πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιμένουμε ποιοτικά φάρμακα σε τιμές που δεν στραγγίζουν το πορτοφόλι μας, αλλά η καθημερινότητα δείχνει άλλα. Οι φαρμακευτικές εταιρείες, η κυβέρνηση και οι ευρωπαϊκές πολιτικές συνθέτουν ένα πολύπλοκο παζλ, με τους ασθενείς να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος.

Τον Ιανουάριο του 2025, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος. Σύμφωνα δε με όσα υποστήριξε η  Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας, συζήτησαν για το υψηλό clawback, δηλαδή το ποσό που οι φαρμακευτικές εταιρείες επιστρέφουν στο κράτος όταν η φαρμακευτική δαπάνη ξεπερνά τον προϋπολογισμό. Το 2023, το clawback για τα νοσοκομειακά φάρμακα άγγιξε το 25%, κάτι που, απειλεί τη βιωσιμότητα των εταιρειών και το σημαντικότερο περιορίζει την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

Ο πρωθυπουργός δεσμεύτηκε για εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης και κίνητρα για επενδύσεις, ενώ υπογράμμισε ότι τώρα -το 2025- ο κρατικός προϋπολογισμός θα διαθέτει επιπλέον κονδύλια για τη φαρμακευτική κάλυψη. Σε παλαιότερη συνάντηση με την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας το 2021, είχε πει «Θέλουμε τα καλύτερα φάρμακα στις καλύτερες τιμές. Η πολιτική μας έχει ορατά αποτελέσματα, και θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε την εγχώρια φαρμακοβιομηχανία που επενδύει σε έρευνα και καινοτομία». Ωστόσο, αρκετοί επισημαίνουν ότι η πολιτική χαμηλής τιμολόγησης στην Ελλάδα, που βασίζεται στις δύο χαμηλότερες τιμές της Ευρωζώνης, αποθαρρύνει την εισαγωγή νέων φαρμάκων, με αποτέλεσμα μόνο το 20% των νέων θεραπειών να είναι διαθέσιμο στη χώρα μας.

Υψηλό Κόστος ή Υποχρηματοδότηση;

Η πρόσβαση σε φάρμακα στην Ελλάδα παραμένει δύσκολη, παρά την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Θυμίζουμε ότι τον Ιούνιο του 2024, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων ενέκρινε αυξήσεις τιμών σε 461 φάρμακα, από 4% έως 360%, κατόπιν αιτήματος των φαρμακευτικών εταιρειών, όπως αναφέρει επίσημη ανακοίνωση του Οργανισμού. Στην Ελλάδα, οι πολίτες καλύπτουν σημαντικό μέρος της φαρμακευτικής τους δαπάνης από την τσέπη τους. Το 2023, οι ιδιωτικές δαπάνες για φάρμακα έφτασαν περίπου τα 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτές περιλαμβάνουν τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπου οι ασθενείς πληρώνουν συνήθως ποσοστό συμμετοχής, όπως 25% ή 10%, ανάλογα με την πάθηση, αλλά και φάρμακα που δεν καλύπτονται από τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας, καθώς και τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Ειδικά για τα τελευταία, η τιμολόγηση είναι ελεύθερη από το 2017, κάτι που συχνά οδηγεί σε υψηλότερες τιμές.

Τι γίνεται στον κόσμο

Για παράδειγμα, ένα απλό ρινικό αποσυμφορητικό μπορεί να κοστίζει 8 ευρώ στην Ελλάδα, ενώ σε άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, η τιμή του ίδιου προϊόντος μπορεί να είναι χαμηλότερη, περίπου 6 ευρώ. Στη Γερμανία, το σύστημα υγείας είναι ιδιαίτερα γενναιόδωρο. Οι πολίτες πληρώνουν μια μικρή συμμετοχή, συνήθως μεταξύ 5 και 10 ευρώ ανά συνταγή, ενώ το κράτος καλύπτει το υπόλοιπο κόστος των συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Ωστόσο, για τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, οι ασθενείς καλύπτουν πλήρως το κόστος, όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα. Στη Γαλλία, το σύστημα λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο. Η συμμετοχή των πολιτών κυμαίνεται από 0% έως 65%, ανάλογα με το φάρμακο και τη σοβαρότητα της πάθησης. Για σοβαρές ή χρόνιες ασθένειες, η κάλυψη είναι πλήρης, μειώνοντας σημαντικά το οικονομικό βάρος.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εικόνα διαφέρει ανάλογα με την περιοχή. Στην Αγγλία, οι πολίτες πληρώνουν μια σταθερή χρέωση, περίπου 9,65 λίρες το 2025, για κάθε συνταγή, ανεξαρτήτως του κόστους του φαρμάκου. Ωστόσο, πολλές ομάδες, όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι ή τα άτομα με χαμηλό εισόδημα, εξαιρούνται από αυτήν την πληρωμή. Στη Σκωτία, η κατάσταση είναι ακόμα πιο ευνοϊκή, καθώς τα φάρμακα παρέχονται δωρεάν σε όλους. Στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, οι πολίτες επιβαρύνονται με ποσοστά συμμετοχής που κυμαίνονται από 10% έως 50%, αλλά τα συστήματα υγείας καλύπτουν σημαντικό μέρος του κόστους, ιδιαίτερα για όσους πάσχουν από χρόνιες παθήσεις.Οι σκανδιναβικές χώρες, όπως η Δανία και η Σουηδία, ξεχωρίζουν για την υψηλή κρατική υποστήριξη. Εκεί, οι πολίτες πληρώνουν για τα φάρμακα μέχρι να φτάσουν ένα ετήσιο όριο δαπανών, πέρα από το οποίο το κράτος αναλαμβάνει πλήρως το κόστος.

Η θέση του ελληνικού υπουργείου υγείας

Πριν από λίγα 24ωρα, στις 20 Ιουνίου 2025, ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, μιλώντας στο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο, έθεσε την ανάγκη για ευρωπαϊκή αυτάρκεια στα κρίσιμα φάρμακα. Σύμφωνα με ανακοίνωση του τόνισε την σημασία δημιουργίας αποθεμάτων, ενίσχυσης της ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας και κοινών μηχανισμών προμηθειών για να εξασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση σε θεραπείες για όλους τους πολίτες. Η παρέμβαση αυτή συνάδει με τις θέσεις της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας, η οποία, σε ανακοίνωση της στις 11 Μαρτίου 2025, χαιρέτισε τον Κανονισμό για τα Κρίσιμα Φάρμακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βλέποντας σε αυτόν μια ευκαιρία για ενίσχυση της παραγωγής και μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες.

Ωστόσο, η εφαρμογή τέτοιων πολιτικών στην Ελλάδα αντιμετωπίζει εμπόδια, όπως η γραφειοκρατία και οι περιορισμοί της εγχώριας αγοράς. Θα έχουμε εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης, μείωση του clawback, κίνητρα για έρευνα και ανάπτυξη, και στενότερη ευρωπαϊκή συνεργασία για την εξασφάλιση φαρμάκων; Η παρέμβαση Θεμιστοκλέους δείχνει ότι η Ελλάδα θέλει να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά οι πολίτες περιμένουν πολύ καιρό τώρα χειροπιαστά αποτελέσματα και πιστεύoυν μόνο τον… φαρμακοποιό τους και όσα χρήματα ζητούν.

Συνεπώς το ερώτημα παραμένει. Πληρώνουμε ακριβά τα φάρμακα ή το τίμημα μιας πολιτικής που ακόμα ψάχνει τον δρόμο της;

Πηγές: 

 Δελτίο Τύπου Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας, 16 Ιανουαρίου 2025 

 Ανακοίνωση Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, 23 Οκτωβρίου 2024 

 Δελτίο Τύπου Υπουργείου Υγείας, 20 Ιουνίου 2025 

 Ανακοίνωση Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας για Critical Medicines Act, 11 Μαρτίου 2025 

 Δελτίο Τύπου Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, Ιούνιος 2024

 Η εκτίμηση για τις δαπάνες στην Ελλάδα (1,8 δισ. ευρώ το 2023) βασίζεται σε στοιχεία του ΕΟΦ και του OECD, με προσαρμογή για την τάση αύξησης των ιδιωτικών δαπανών.

 Οι τιμές για συγκεκριμένα φάρμακα, όπως το ρινικό αποσυμφορητικό, προέρχονται από συγκρίσεις του ΕΟΦ και του OECD, αλλά μπορεί να παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις λόγω διαφορετικών συσκευασιών ή εμπορικών σημάτων.

 Για το Ηνωμένο Βασίλειο, η τιμή της συνταγής (9,65 λίρες) είναι προβολή για το 2025 με βάση τις τάσεις του 2023 από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο.