ΟΠΕΚΕΠΕ: Η “σοδειά” αγροτών-βουλευτών και πώς “έμπασε νερά”

Όσοι είχαν παραβεί τους κανόνες απευθύνονταν στους δικούς τους βουλευτές ώστε να  «τακτοποιήσουν» τις υποθέσεις τους και να εισπράξουν επιδοτήσεις που κανονικά δεν δικαιούνταν. Σε αντάλλαγμα υπόσχονταν να φανούν «χρήσιμοι» στο μέλλον. Αυτός ο μηχανισμός… ρουτίνας αποκαλύπτεται από τις συνομιλίες που έχουν διαρρεύσει από τη νέα δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Και οι μεν και οι δε,  είναι ξεκάθαρο ότι ήξεραν τι να κάνουν και τι να πουν…

Το έκαναν κι άλλοι…

Σε μία περίπτωση, αγρότης είχε σοβαρό πρόβλημα με τους σπόρους της χρονιάς, διότι δεν ήταν πιστοποιημένοι για να εγκριθεί η συνδεδεμένη ενίσχυση. Χωρίς αυτούς, η αίτησή του θα απορριπτόταν αυτόματα. Ο βουλευτής της εκλογικης του περιφέρειας έστειλε σχετικό μήνυμα στον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ και αυτός με τη σειρά του αντί να εφαρμόσει τους κανονισμούς, ρώτησε τον υπάλληλό του αν είχε «φτιάξει» το ζήτημα. Με αυτόν τον τρόπο, η παράνομη πληρωμή προχώρησε, ενώ ο αγρότης και η οικογένεια ή το… χωριό του θα ανταπέδιδαν την εξυπηρέτηση. Σε άλλη συνομιλία, αγρότης είχε χάσει την προθεσμία υποβολής αίτησης για ένταξη σε πρόγραμμα επιδοτήσεων κάτι που σήμαινε αυτόματο αποκλεισμό. Ο βουλευτής ζήτησε να γίνει δεκτή η εκπρόθεσμη αίτηση, τονίζοντας ότι ο αγρότης ήταν πολύ καλός καλλιεργητής με βραβεία. Μάλιστα ανέφερε ως παράδειγμα ότι άλλος βουλευτής είχε πετύχει το ίδιο για δικό του άνθρωπο και η αίτηση είχε γίνει δεκτή! Σε αυτούς τους διαλόγους φαίνεται ολόκληρος ο κύκλος. Οι αγρότες που είχαν παρανομήσει –είτε με έλλειψη πιστοποιημένων σπόρων είτε με χαμένη προθεσμία– δεν πήγαιναν απευθείας στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πήγαιναν στον βουλευτή τους, οι οποίοι «υπενθύμιζαν» στον πρόεδρο του οργανισμού να προχωρήσει το ζήτημα. ΤΙ ΑΠΑΝΤΑ Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΒΑΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

Από γενιά σε γενιά

Δεν επρόκειτο για μεμονωμένες εξυπηρετήσεις. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θεωρεί ότι τέτοιες παρεμβάσεις αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου, όπου οι κανόνες των ευρωπαϊκών κονδυλίων παραβιάζονταν συστηματικά με πολιτική κάλυψη, δηλαδή είναι θέμα βαθιά διαχρονικό. Δεν είναι κάτι που εφευρέθηκε τα τελευταία χρόνια και «εκπαιδεύτηκαν» με κάποιο «σεμινάριο». Απλώς έμαθαν -και οι μεν και οι δε- μέσα από δεκαετίες… πρακτικής ότι ο πιο σίγουρος τρόπος να «τακτοποιηθούν» οι υποθέσεις τους στον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι να πιέσουν μέσω  βουλευτή ή υπουργού. Αυτός ο μηχανισμός χτίστηκε σιγά-σιγά και έγινε κάτι σύνηθες και για τις δύο πλευρές. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και κυρίως μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, οι αγροτικές επιδοτήσεις έγιναν το μεγάλο εργαλείο πολιτικής επιρροής. Οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούσαν τα ευρωπαϊκά κονδύλια για να «δέσουν» την ύπαιθρο εκλογικά. Πολλοί δε αγρότες είδαν στην πράξη ότι, αν είχαν δικό τους βουλευτή, μπορούσαν να παρακάμψουν γραφειοκρατία, προθεσμίες ή ελλείψεις. Σε αντάλλαγμα, ψήφιζαν και στήριζαν πολιτικά. Σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Θεσσαλία ή η Μακεδονία, αποτελούσαν και αποτελούν μεγάλη εκλογική δεξαμενή. Έτσι μεγάλωσαν, βλέποντας γονείς και παππούδες να «λύνουν» θέματα, μέσω βουλευτικών γραφείων. Ήταν ζήτημα καθημερινής πραγματικότητας. Αυτός είναι ο λόγος που η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μιλάει για «συστηματική» απάτη.

Ακόμη πληρώνουμε και… θα πληρώνουμε

Εκτός από το Γιουγκοσλαβικό καλαμπόκι που ελληνοποιήθηκε, υπήρξαν κι άλλα σκάνδαλα πχ του βαμβακιού (1980s-2000s), όπου οι αγρότες δήλωναν πολύ περισσότερα στρέμματα από όσα πραγματικά καλλιεργούσαν. Σε πολλές περιπτώσεις έβαζαν πέτρες ή άλλα υλικά μέσα στα βαμβάκια για να ζυγίζουν περισσότερο και να παίρνουν υψηλότερες επιδοτήσεις. Το 2005 στη Λάρισα διαπιστώθηκαν χιλιάδες υπερβάσεις στρεμμάτων και τόνοι βαμβάκι που είχαν επιδοτηθεί παράνομα. Η ιστορία κατέγραψε και τους «πεθαμένους» που εισέπρατταν επιδοτήσεις ελαιολάδου (2004-2005) όπου βρέθηκαν εκατοντάδες περιπτώσεις νεκρών που εμφανίζονταν ως ζωντανοί και ενεργοί. Επίσης, το σκάνδαλο του καπνού και των οπωροκηπευτικών (1999-2004) κόστισε στη χώρα πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ για παράνομες πληρωμές σε καπνό, εσπεριδοειδή, σταφίδα και ελαιόλαδο. Οι αγρότες δήλωναν ανύπαρκτες ή υπερτιμολογημένες ποσότητες, ενώ οι έλεγχοι ήταν «χαλαροί» λόγω πολιτικών παρεμβάσεων. Υπήρξαν και «τεχνικές λύσεις» για βοσκοτόπους και νησιά Αιγαίου (1990s-2010), όπου ειδικές ενισχύσεις «τακτοποιούνταν» με πλαστά ή ελλιπή δικαιολογητικά. Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε αργότερα με «τεχνικές λύσεις» για βοσκοτόπους (2017 και μετά), που οδήγησαν στο σημερινό σκάνδαλο. Κοινό σε όλα αυτά τα ιστορικά παραδείγματα είναι ότι οι αγρότες αλλά κυρίως οι μεσάζοντες χρησιμοποιούσαν πλαστά χαρτιά, υπερδηλώσεις και «δουλειές» για να παίρνουν επιδοτήσεις, ενώ οι πολιτικοί πίεζαν για να «μην χαλάσει η πελατεία».

Κάτω από τα ραντάρ…

Όλη η δημόσια συζήτηση εστιάζει σε πλαστούς σπόρους, εικονικά βοσκοτόπια, φανταστικά ζώα και τπολιτικές παρεμβάσεις. Όμως υπάρχει μια οπτική που σπάνια αναδεικνύεται. Οι περισσότεροι αγρότες, οι λεγόμενοι μικροι, ζουν με πολύ υψηλό κόστος παραγωγής, χαμηλές τιμές πώλησης, κλιματική κρίση και γραφειοκρατία που τους πνίγει. Οι επιδοτήσεις δεν είναι «δώρο», είναι το μισό περίπου εισόδημά τους. Όταν ξέσπασε το σκάνδαλο, οι έλεγχοι έγιναν πολύ πιο αυστηροί. Αποτέλεσμα ήταν καθυστερήσεις πληρωμών που έπληξαν όλους, όχι μόνο τους… απατεώνες, όπως και θα έπρεπε. Πολλοί έντιμοι παραγωγοί περίμεναν μήνες για χρήματα που είχαν ανάγκη. Επιπλέον, το σκάνδαλο στιγμάτισε συλλογικά τον αγροτικό κόσμο. Αυτό πλήττει την αξιοπιστία του κλάδου, απομακρύνει τους νέους από τα χωράφια, δυσκολεύει τις εξαγωγές και δημιουργεί κίνδυνο να μειωθούν οι μελλοντικές ευρωπαϊκές ενισχύσεις για όλη τη χωρα. Μόλις προχθές η πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου Σωτηρία Ντούνη ζήτησε εσωτερικό έλεγχο στην υπηρεσία της, όπως είπε σε αρμόδια επιτροπή της βουλής, διότι θα έπρεπε να είχαν προλάβει όλα όσα έγιναν και δεν τα πήραν χαμπάρι ούτε αυτοί ουτε το Ευρωπαικο Ελεγκτικο Συνέδριο με το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ να αποκαλύπτεται μέσα από τον οργανισμό…

Έλεγχος στο… Ελεγκτικό Συνέδριο λόγω σφαλμάτων και παραλείψεων!