Μια «καρέκλα» που κλείνει… στόματα

Σε αυτό τον ευρωπαϊκό θεσμό, όπως δείχνει η ιστορία, οι μικρές χώρες αναλαμβάνουν το ρόλο του αντικειμενικού διαιτητή ή έστω παρατηρητή χωρίς να έχουν καθοριστικό ρόλο για την τελική έκβαση του αγώνα…

Το Eurogroup είναι ένας μηχανισμός που σχεδιάστηκε από την αρχή για να διαχειρίζεται το ευρώ με βάση τις προτεραιότητες του πυρήνα, δηλαδή της Γερμανίας και των συμμάχων της. Η προεδρία του δίνεται επί δύο δεκαετίες σε υπουργούς από μικρές χώρες ακριβώς επειδή αυτοί είναι πιο εύκολα αποδεκτοί, πιο εύκολα… ελεγχόμενοι και δεν φέρνουν μαζί τους τη δύναμη να επιβάλουν μεγάλες αλλαγές. Είναι οι τέλειοι συντονιστές που δεν ενοχλούν, που μιλάνε άπταιστα αγγλικά και όχι μόνο, έχουν σπουδές σε καλά πανεπιστήμια και δεν πρόκειται να τα βάλουν με τη βασική δημοσιονομική γραμμή.

Όταν η προεδρία δίνεται σε κάποιον από χώρα που μόλις βγήκε από μνημόνιο, Πορτογαλία, Ιρλανδία, τώρα Ελλάδα, λειτουργεί και ως επικοινωνιακό εργαλείο. Το μήνυμα προς τις άλλες χώρες της… περιφέρειας και κυρίως του νότου είναι απλό «Κοιτάξτε, αν πειθαρχήσετε, αν κάνετε τις μεταρρυθμίσεις που σας λέμε, αν δεχτείτε τη λιτότητα, μια μέρα θα σας δώσουμε και εσάς καρέκλα να νιώθετε σημαντικοί και ότι ανήκετε στο ίδιο κλαμπ με εμας». Είναι επιβράβευση για τον «καλό μαθητή» και παράδειγμα προς αποφυγήν ρήξεων για τους υπόλοιπους.

Οι πρόεδροι αυτοί, μέχρι σήμερα, όσο μορφωμένοι και τεχνοκράτες κι αν ήταν δεν πρόβλεψαν καποια από τις μεγάλες κρίσεις. Όχι επειδή ήταν ανίκανοι, αλλά επειδή το σύστημα δεν ήταν και δεν είναι φτιαγμένο για να προβλέπει ή να προλαμβάνει εξωγενή σοκ, είναι φτιαγμένο για να επιβάλλει πειθαρχία… μετά το σοκ. Η κρίση χρέους, η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία τους έπιασε στον ύπνο και κάθε φορά η αντίδραση βελτιωνόταν, αλλά πάντα με την ίδια λογική, “πρώτα προστατεύουμε τις τράπεζες και τη σταθερότητα του πυρήνα, μετά βλέπουμε το κοινωνικό κόστος στην περιφέρεια και στους ανθρώπους της”.

Στην Ελλάδα πληρώσαμε το υψηλότερο τίμημα και ακόμη… ματώνουμε. Χάσαμε το 25% της οικονομίας μας, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι έφυγαν, οι μισθοί έπεσαν δραματικά, το χρέος παραμένει τεράστιο. Και ναι, σήμερα έχουμε ανάπτυξη, επενδυτική βαθμίδα, χαμηλότερη ανεργία, αλλά η καθημερινότητα των περισσότερων δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα του 2009. Η ανάκαμψη είναι πραγματική στα μακροοικονομικά νούμερα, αλλά άνιση και αργή στην τσέπη του πολίτη. Ο δε Πιερρακάκης διαθέτει το σύγχρονο προφίλ που θέλει η ΕΕ όμως δύσκολα η  προεδρία του θα αλλάξει ρότα ή  ισορροπίες. Είπαμε το σύστημα έχει φτιαχτεί ώστε η πραγματική εξουσία να μένει στους μεγάλους παίκτες πίσω από τις… κουρτίνες, στις διμερείς συνομιλίες, στις αποφάσεις της ΕΚΤ, στις θέσεις της Γερμανίας και της Γερμανίδας προέδρου της Ευρωπαικής Επιτροπής. H εκλογή του Έλληνα υπουργού είναι θετικό βήμα αλλά αναμενόμενη, λόγω του μικρού μεγέθους της Ελλάδας που πειθάρχησε και δεν σήκωσε μπαιράκι.

Συνεπώς το Eurogroup θα συνεχίσει να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο προστατεύοντας πρωτίστως τον πυρήνα, επιβάλλοντας πειθαρχία στην περιφέρεια και δίνοντας συμβολικές καρέκλες σε μικρούς που δεν θα ταράξουν τα νερά. Το πολύ πολύ, η ελληνική προεδρία να γίνει “ο… σάκος του μποξ” σε σχεση με τα παγωμένα κεφάλια της Ρωσίας και η χώρα μας να μπει για τα καλά στο στόχαστρο της Μόσχας αν και θα γνωρίζει πολύ καλά ότι οι όποιες αποφάσεις θα είναι συλλογικές, στη γραμμή των μεγάλων που πολλές φορές βάζουν μπροστά τους μικρούς για “να κλείνουν στόματα” Μέχρι να αλλάξει η αρχιτεκτονική του ευρώ με κοινό προϋπολογισμό, πραγματική αλληλεγγύη, μηχανισμούς μεταβιβάσεων κλπ το μοτίβο θα παραμένει το ίδιο. Και δυστυχώς, οι πολίτες κυρίως στην περιφέρεια, θα συνεχίζουμε να πληρώνουμε το μεγαλύτερο μέρος του λογαριασμού όταν θα έρχονται οι… αναπάντεχες κρίσεις.

Το Eurogroup είναι η άτυπη σύνοδος των υπουργών Οικονομικών των χωρών της ευρωζώνης. Ιδρύθηκε το 1998, ενώ από το 2005 θεσπίστηκε μόνιμη προεδρία διάρκειας 2,5 ετών (με δυνατότητα ανανέωσης), η οποία τυποποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Πριν το 2005, η προεδρία ήταν περιστρεφόμενη και ακολουθούσε την εκάστοτε προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Αυτοί είναι οι μόνιμοι πρόεδροι από το 2005 έως σήμερα (Δεκέμβριος 2025):

Jean-Claude Juncker (Λουξεμβούργο, 2005–2013) Πριν αναλάβει, ήταν μακροχρόνιος Υπουργός Οικονομικών και Πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου (από το 1995), με πλούσια εμπειρία σε ευρωπαϊκά οικονομικά ζητήματα. Θεωρείται ο «πατέρας» της μόνιμης προεδρίας και διαχειρίστηκε τα πρώτα χρόνια της κρίσης του ευρώ. Αργότερα έγινε Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Jeroen Dijsselbloem (Ολλανδία, 2013–2018): Προερχόταν από τη θέση του Υπουργού Οικονομικών της Ολλανδίας (από το 2012), με υπόβαθρο ως οικονομολόγος και βουλευτής. Διαχειρίστηκε την κορύφωση της κρίσης χρέους, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων για Ελλάδα, Κύπρο και Ισπανία, προωθώντας αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία και την Τραπεζική Ένωση.

Mário Centeno (Πορτογαλία, 2018–2020): Πριν εκλεγεί, υπηρετούσε ως Υπουργός Οικονομικών της Πορτογαλίας (από το 2015), όντας προηγουμένως οικονομολόγος στην Τράπεζα της Πορτογαλίας. Εστίασε στην ανάκαμψη μετά την κρίση, την κοινωνική διάσταση των μεταρρυθμίσεων και την ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

Paschal Donohoe (Ιρλανδία, 2020–2025): Ήταν Υπουργός Οικονομικών και Δημόσιων Δαπανών της Ιρλανδίας (από το 2017), με προηγούμενη εμπειρία ως Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και βουλευτής. Ανέλαβε εν μέσω πανδημίας COVID-19, διαχειρίστηκε την οικονομική ανάκαμψη, την ενεργειακή κρίση και τις δημοσιονομικές προκλήσεις. Παραιτήθηκε τον Νοέμβριο 2025 για να αναλάβει υψηλή θέση στην Παγκόσμια Τράπεζα.

Κυριάκος Πιερρακάκης (Ελλάδα, από 12 Δεκεμβρίου 2025): Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας (από το 2025), με προηγούμενη θητεία ως Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης (2019–2025). Έχει υπόβαθρο στην πληροφορική και δημόσια πολιτική με σπουδές σε Harvard και MIT και ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα από κεντροαριστερά κόμματα πριν ενταχθεί στη Νέα Δημοκρατία.