Λιγότερες εισαγωγές φαρμάκων αποφάσισε η ΕΕ

Ελλείψεις φαρμάκων απειλούν την υγεία εκατομμυρίων Ευρωπαίων με τις γεωπολιτικές εξελίξεις να τρέχουν κάθε μέρα. Έτσι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανε ένα αποφασιστικό βήμα προωθώντας μέτρα για την ενίσχυση της αυτονομίας της… γηραιάς ηπείρου και στον φαρμακευτικό τομέα.

Με συντριπτική πλειοψηφία 503 ψήφων υπέρ, στρέφει το βλέμμα προς την εσωτερική παραγωγή, αναγνωρίζοντας ότι πάνω από το 50% των ελλείψεων οφείλονται σε προβλήματα παρασκευής δραστικών ουσιών. Η εξάρτηση μας από τρίτες χώρες για φάρμακα κρίσιμης σημασίας, όπως αντιβιοτικά, ινσουλίνη, εμβόλια και θεραπείες για χρόνιες παθήσεις έχει αποδειχθεί ήδη επικίνδυνη σε περιόδους κρίσεων με κορύφωση την πρόσφατη πανδημία. Με αυτή την απόφαση οι χώρες μέλη της ΕΕ καλούνται να δώσουν προτεραιότητα στη χρηματοδότηση τέτοιων έργων παρασκευής φαρμάκων ενώ όσοι λαμβάνουν δημόσια στήριξη θα πρέπει να… ανταποδίδουν, προμηθεύοντας πρωτίστως την ευρωπαϊκή αγορά.

Η δε αρχή “αγοράζουμε ευρωπαϊκά” γίνεται πυλώνας της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής, ευνοώντας προμηθευτές με έδρα στην ΕΕ και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκεται και ο καλύτερος συντονισμός των εθνικών αποθεμάτων, με τη δημιουργία ενός μηχανισμού της ΕΕ που θα προβλέπει και θα διαχειρίζεται ελλείψεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί, ως έσχατη λύση, να ανακατανείμει φάρμακα μεταξύ χωρών σε περιπτώσεις κρίσης. Ο εισηγητής Tomislav Sokol υπογράμμισε ότι η τιμή δεν θα είναι πλέον το μοναδικό κριτήριο στις δημόσιες συμβάσεις. Αντίθετα, η ασφάλεια εφοδιασμού, η ανθεκτικότητα των αλυσίδων παραγωγής και η εγχώρια ικανότητα θα καθοδηγούν τις αποφάσεις. Αυτή η νομοθεσία, που κατατέθηκε αρχικά τον Μάρτιο του 2025, ανοίγει τον δρόμο για μια πιο ανθεκτική ΕΕ

Στη προχθεσινή συνεδρίαση και στη χθεσινή ψηφοφορία  τονίστηκε η ανάγκη μείωσης των εισαγωγών από την Κίνα και την Ινδία και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (EPP) πίεσε για την επιστροφή της παραγωγής στην Ευρώπη και κανόνες προμηθειών που ευνοούν ευρωπαίους κατασκευαστές, τονίζοντας την ανάγκη για επενδύσεις σε στρατηγικά έργα και “ευρωπαϊκή προτεραιότητα” στις αγορές. Οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) στήριξαν τον συντονισμό και τεχνικές λύσεις, αλλά προειδοποίησαν ότι άκαμπτοι κανόνες προμηθειών μπορεί να πλήξουν μικρότερες αγορές και να περιορίσουν την πρόσβαση σε φάρμακα. Οι Renew και οι Πράσινοι/EFA έδωσαν έμφαση σε μια πράσινη βιομηχανική πολιτική και κοινές προμήθειες, ενώ οι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές (ECR) καθώς και το «Πατριώτες για την Ευρώπη» (PfE) επέκριναν την υπερβολική παρέμβαση. Η Αριστερά εστίασε στην πρόσβαση των ασθενών και την καταπολέμηση της μονοπωλιακής συγκέντρωσης στην αγορά.

Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί μια στροφή προς μεγαλύτερη αυτονομία, αλλά και ερωτήματα για το πώς θα ισορροπηθούν τα κόστη και η καινοτομία. Η μετάβαση σε πιο ακριβή ευρωπαϊκή παραγωγή, λόγω αυστηρών περιβαλλοντικών και ρυθμιστικών προτύπων, μπορεί να ανεβάσει τις τιμές φαρμάκων για τους καταναλωτές, ειδικά σε μικρότερες αγορές όπως η Ελλάδα, όπου οι δημόσιες δαπάνες για υγεία είναι ήδη πιεσμένες. Οι δε διασυνοριακές συμβάσεις ακούγονται πολλά υποσχόμενες για εξειδικευμένα φάρμακα, αλλά αν περιοριστούν σε πέντε χώρες, όπως ζητήθηκε, κινδυνεύουν να αποκλείσουν περιφερειακές οικονομίες, δημιουργώντας ανισότητες εντός της ΕΕ. Επιπλέον, η πίεση για “ευρωπαϊκή προτεραιότητα” στις προμήθειες μπορεί να ερμηνευτεί ως προστατευτισμός, που ενδεχομένως να προκαλέσει αντίποινα από τρίτες χώρες και να περιορίσει την καινοτομία, καθώς η παγκόσμια συνεργασία έχει οδηγήσει σε προόδους όπως τα εμβόλια COVID-19. Σε κάθε περίπτωση η υγεία δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα, σε τέτοιους καιρούς είναι θέμα εθνικής ασφάλειας και η ΕΕ κάνει καλά που το αντιμετωπίζει ως τέτοιο.