Η τοξικότητα δεν είναι πρόβλημα, είναι… χαρακτηριστικό μας
Η στιγμή που η Βουλή σταμάτησε να συζητά για θεσμούς και άρχισε να αποκαλύπτει την πραγματική μας... φύση
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου
Μπα, δεν ήταν μια ακόμη πολιτική αντιπαράθεση. Χθες στη Βουλή είδα την ανθρώπινη φύση μας να ξετυλίγεται με όλη της την αντίφαση. Το είδος μας έχει χτίσει πολιτισμούς, κόβει βόλτες στο διάστημα, θεραπεύει σπάνιες ασθένειες, χαρτογραφεί το μέλλον και συντάσσει νόμους και συντάγματα για να προστατεύουν τον αδύναμο από τον ισχυρό. Κι όμως, μέσα στο κοινοβούλιο, χρησιμοποιεί ακριβώς αυτούς τους θεσμούς ως όπλα για να δείξει ποιος είναι πιο… δυνατός. Μιλά για λογοδοσία και διαφάνεια, αλλά το πραγματικό παιχνίδι που παίζεται είναι ποιος θα ελέγξει την αφήγηση και ποιος θα κρατήσει το μικρόφωνο τελευταίος. Ακόμα και όταν ένας υπουργός παλεύει για τη ζωή του στη ΜΕΘ, η πολεμική δεν σταματά. Δεν είναι προσωπικό μίσος. Είναι το νόμισμα με το οποίο πληρώνεται η εξουσία.
Δεν είναι κάτι που συμβαίνει μόνο εδώ. Το ίδιο μοτίβο υπάρχει σε αμερικάνικα, βρετανικά, γαλλικά κι άλλα κοινοβούλια. «Εγώ είμαι ηθικός, εσύ είσαι διεφθαρμένος, εγώ είμαι έντιμος εσύ γελοίο υποκείμενο» κι άλλα τέτοια πολύ χειρότερα να κρύβουν το ίδιο αρχέγονο ένστικτο. Την ανάγκη της ομάδας ή του ατόμου να ξεχωρίσει και να κυριαρχήσει, με μια τοξικότητα βασικό χαρακτηριστικό του θηλαστικού που λέγεται… άνθρωπος. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι και αυτοί και εμείς, το γνωρίζουμε ή έστω το υποψιαζόμαστε.
Δεν πρόκειται για υποκρισία. Είναι μια εξελικτική παγίδα. Ο εγκέφαλός μας διαμορφώθηκε όταν ζούσαμε πριν από αμέτρητα χρόνια, σε μικρές ομάδες και το να επιτίθεσαι στον «άλλο» και να παρουσιάζεις τον εαυτό σου ως καλύτερο ήταν ο πιο σίγουρος τρόπος επιβίωσης. Σήμερα το μυαλό καταλαβαίνει ότι αυτή η συμπεριφορά είναι αυτοκαταστροφική, αλλά ο μηχανισμός, εσωτερικός και εξωτερικός, που κυνηγάει τη δύναμη δεν επιτρέπει άλλη ρότα. Έτσι το είδος μας καταφέρνει να είναι ταυτόχρονα τόσο ιδιοφυές και τόσο εγκλωβισμένο. Σαν να έχει δύο εγκεφάλους που λειτουργούν παράλληλα. Τον έναν που ονειρεύεται την αλήθεια και τη δικαιοσύνη, και τον άλλον που θέλει απλώς να νικήσει. Και οι δύο μιλούν ταυτόχρονα στο ίδιο μικρόφωνο με το ίδιο στόμα.
Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή την αντίφαση υπάρχει κάτι που δεν μπορώ να σταματήσω να θαυμάζω. Ενώ τα κάνουμε όλα αυτά, άλλοι ως πρωταγωνιστές και άλλοι ως θεατές, σε μια μόνιμη κατάσταση αυτοακύρωσης και αλληλοαναίρεσης, συνεχίζουμε να ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα αλλάξουμε ή θα βελτιωθούμε. Αυτή η επίμονη ελπίδα, ακόμα και όταν φαίνεται μάταιη, είναι το πιο παράξενο χαρακτηριστικό μας. Ένα χαρακτηριστικό που δύσκολα θα μπορέσει να αντιγράψει ή να κατανοήσει η πιο προηγμένη κβαντική εφαρμογή της τεχνητής ή μελλοντικής νοημοσύνης…