Eurovision: Τηλεψήφοι, κριτικές επιτροπές και οι επιβεβαιωμένες παρατυπίες

Φέτος υπήρξαν πολιτικές εντάσεις και πέντε χώρες Ισπανία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Σλοβενία, Ισλανδία αποχώρησαν από τον διαγωνισμό της Eurovision διαμαρτυρόμενες για τη συμμετοχή του Ισραήλ ενώ η EBU εξέδωσε επίσημη προειδοποίηση στο Ισραήλ για προωθητικά βίντεο που καλούσαν σε πολλαπλές ψήφους…

H απογοήτευση σε πολλές χώρες για την κατάταξη των τραγουδιών τους, γεννά όπως κάθε χρόνο υποψίες και ερωτήματα αν η ψηφοφορία έγινε σύμφωνα με όλους τους κανόνες και δεν υπήρξαν παρατυπίες όπως έχουν επιβεβαιωθεί στο παρελθόν από τους ίδιους τους… διοργανωτές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεοπτικών Φορέων (EBU), που είναι υπεύθυνη για τον διαγωνισμό, έχει παρέμβει δύο φορές τα τελευταία χρόνια, ενώ πριν από το 2009 υπήρχαν φήμες και υποψίες χωρίς ποτέ να αποδειχθεί κάτι συγκεκριμένο.

Παλιά, από τη δεκαετία του 1970 και μετά, πολλοί παρατηρούσαν ότι οι χώρες ψήφιζαν συχνά «σε ομάδες». Οι Σκανδιναβοί μεταξύ τους, οι Βαλκάνιοι μεταξύ τους, οι πρώην σοβιετικές δημοκρατίες μεταξύ τους. Το έλεγαν «bloc voting», δηλαδή ψήφοι από γειτονιές και πολιτικές συμμαχίες. Δεν υπήρχε όμως απόδειξη απάτης, ούτε η EBU άλλαξε ποτέ αποτελέσματα. Γι’ αυτό ακριβώς το 2009 εισήγαγαν το σύστημα 50-50. Μισή βαθμολογία από κριτικές επιτροπές δηλαδή επαγγελματίες της μουσικής και μισή από το κοινό που ψηφίζει τηλεφωνικά ή online. Στόχος ήταν να γίνει πιο δίκαιο και λιγότερο «πολιτικό». Το πρώτο περιστατικό που ερευνήθηκε επίσημα συνέβη το 2013, στο Μάλμε της Σουηδίας. Τότε βγήκε στη δημοσιότητα ένα βίντεο από τη Λιθουανία, όπου φαινόταν ότι κάποιοι από το Αζερμπαϊτζάν προσέφεραν χρήματα και κάρτες SIM σε νεαρούς για να ψηφίσουν το τραγούδι του Αζερμπαϊτζάν. Η EBU έκανε έρευνα και επιβεβαίωσε ότι υπήρξε προσπάθεια επηρεασμού. Οι ψήφοι που επηρεάστηκαν κηρύχθηκαν άκυρες από τα συστήματα ασφαλείας, οπότε δεν άλλαξαν τα τελικά αποτελέσματα. Δεν βρέθηκε σχέση με τον ραδιοτηλεοπτικό φορέα του Αζερμπαϊτζάν, γι’ αυτό δεν υπήρξε τιμωρία. Από τότε όμως η EBU εισήγαγε νέο κανόνα και αν αποδειχθεί τέτοια παρατυπία, η χώρα μπορεί να αποκλειστεί έως και τρία χρόνια.

Η πιο σοβαρή και επιβεβαιωμένη περίπτωση έγινε το 2022, στο Τορίνο της Ιταλίας. Μετά την πρόβα του δεύτερου ημιτελικού, ο ανεξάρτητος εταίρος ψηφοφορίας της EBU, η εταιρεία Once και ένας ξεχωριστός ελεγκτής εντόπισαν περίεργα μοτίβα στις κριτικές επιτροπές έξι χωρών (Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Μαυροβούνιο, Πολωνία, Ρουμανία και Σαν Μαρίνο). Οι επιτροπές αυτές έδιναν υψηλές βαθμολογίες η μία στην άλλη συχνά 10 ή 12 βαθμούς, ενώ από τις υπόλοιπες χώρες βαθμολογούνταν πολύ χαμηλά. Η EBU αφαίρεσε τις ψήφους αυτών των έξι επιτροπών και τις αντικατέστησε με ένα… «συμπληρωματικό αποτέλεσμα» που βασίστηκε σε χώρες με παρόμοια ιστορικά μοτίβα ψηφοφορίας. Αυτό ίσχυσε και για τον ημιτελικό και για τον μεγάλο τελικό. Η ανακοίνωση έγινε ζωντανά κατά τη διάρκεια του τελικού, και λίγες μέρες μετά, στις 19 Μαΐου 2022 η EBU έδωσε εξήγηση. Οι έξι χώρες αρνήθηκαν κατηγορηματικά οποιαδήποτε παρατυπία, είπαν ότι ήταν απλή σύμπτωση ή στατιστική ανωμαλία και ότι η EBU δεν έδωσε ποτέ δημόσια τα ακριβή στοιχεία για να δουν οι ίδιοι τι ακριβώς «παράξενο» βρήκε ο ελεγκτής. Από τότε, κάθε χρόνο γίνεται συστηματικός έλεγχος. Η Once επεξεργάζεται τις ψήφους, υπάρχει ανεξάρτητος ελεγκτής που παρακολουθεί τα πάντα, και γίνεται επανυπολογισμός μετά το τέλος. Το 2023 και το 2024 δεν βρέθηκε κάτι ύποπτο.

Eurovision 2026: Πού έδωσε το… 12αρι του το ελληνικό televoting (VIDEO)

Το 2025, στη Βασιλεία της Ελβετίας, ξέσπασαν και πάλι έντονες συζητήσεις και ψίθυροι. Το Ισραήλ κέρδισε την πρώτη θέση στην ψήφο του κοινού (televote) και τελικά ήρθε δεύτερο συνολικά. Πολλοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, όπως της Ισπανίας (RTVE), του Βελγίου (VRT), της Ιρλανδίας, της Φινλανδίας και της Ισλανδίας  ζήτησαν ανεξάρτητο έλεγχο, επειδή υπήρχε μεγάλη κρατική διαφημιστική καμπάνια από το Ισραήλ συμπεριλαμβανομένων λογαριασμών του πρωθυπουργού Νετανιάχου που καλούσε τον κόσμο να ψηφίσει πολλές φορές. Επίσης, σε κάποιους Νορβηγούς που ψήφισαν εμφανίστηκε λάθος μήνυμα ευχαριστιών που αποδόθηκε σε τεχνικό λαθος. Η EBU όμως δήλωσε ότι έγιναν πλήρεις έλεγχοι από την Once και τον ανεξάρτητο ελεγκτή, δεν βρέθηκαν ύποπτα μοτίβα, και τα αποτελέσματα ήταν έγκυρα. Δεν δημοσιεύτηκε όμως πλήρης εξωτερικός έλεγχος. Πολλοί κριτικάρουν την EBU ότι κάνει ελέγχους αλλά δεν δημοσιοποιεί όλα τα δεδομένα των ελέγχων, ή και μια εντελώς ανεξάρτητη εξωτερική έκθεση. Το αποτέλεσμα ήταν ότι η EBU, μετά από διαβουλεύσεις με όλα τα μέλη της, ανακοίνωσε νέους κανόνες για το 2026. Το πολύ 10 ψήφοι ανά άτομο (αντί για 20) πιο αυστηροί κανόνες για προωθητικές καμπάνιες από κυβερνήσεις ή τρίτους, επιστροφή των κριτικών επιτροπών και στους ημιτελικούς με μεγαλύτερη ποικιλία, και ενισχυμένα τεχνικά φίλτρα κατά συντονισμένης ψηφοφορίας.

Παρ’ όλα αυτά, φέτος υπήρξαν και πολιτικές εντάσεις και πέντε χώρες (Ισπανία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Σλοβενία, Ισλανδία) αποχώρησαν από τον διαγωνισμό διαμαρτυρόμενες για τη συμμετοχή του Ισραήλ ενώ η EBU εξέδωσε επίσημη προειδοποίηση στο Ισραήλ για προωθητικά βίντεο που καλούσαν σε πολλαπλές ψήφους. Μάλλον η Eurovision έχει γίνει πιο αυστηρή με τα χρόνια και η EBU δείχνει αντανακλαστικά μαθαίνοντας από τα λαθη της, όμως είναι αδύνατο να εξαλείψει υποψίες όταν δεν υπάρχει απόλυτη διαφάνεια. Αν η EBU έδινε περισσότερα νούμερα και στατιστικά δημοσίως ενδεχομένως θα σταματουσε τις θεωρίες συνωμοσίας σε ένα θεσμό που ας μην ξεχνάμε δεν είναι Ολυμπιακοί Αγώνες ή εκλογές. Είναι ένα παγκόσμιο πάρτι με  μουσική, λάμψη, χρώματα, χορό και λίγο δράμα όπως συμβαίνει στις περισσότερες τέχνες. Όμως και στα πάρτι πολλά μπορούν να συμβούν και κάποιοι να περάσουν καλύτερα από κάποιους άλλους…  (Πρώτη η Βουλγαρία, 10η η Ελλάδα)

Πηγές: https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-26081002  / https://www.theguardian.com/media/2014/feb/06/eurovision-song-contest-vote-rigging / https://www.ebu.ch/news/2022/11/voting-changes-announced-for-eurovision-song-contest-2023 / https://www.ebu.ch/news/2025/11/ebu-announces-changes-to-eurovision-song-contest-voting-rules-to-strengthen-trust-and-transparency  / https://www.bbc.com/news/articles/cgkpgm6vk48o  / https://www.euronews.com/culture/2025/11/24/what-are-eurovisions-new-voting-rules-following-allegations-of-israeli-government-interfer

Eurovision: Ενωμένοι μέσα από πολλές… διαφωνίες