Αν ήσουν 25 χρονών και σου… δώριζαν χωράφια θα γινόσουν αγρότης;

Μπορεί να μην έχει επιχειρηθεί αυτό το κοινωνικό πείραμα ωστόσο μια πρόσφατη και εμπεριστατωμένη έρευνα απαντάει έμμεσα στο ερώτημα και τον προβληματισμό γιατί οι νέοι γυρνάνε την πλάτη στη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Δημοσιεύτηκε πριν από λίγους μήνες και είναι ξεκάθαρη γιατί οι νέοι δεν βλέπουν μέλλον στο χωράφι και το μαντρί. Το 78% λέει ότι το κράτος δεν στηρίζει πραγματικά τους νέους αγρότες, μόνο  τους «ημέτερους». Το 72% θεωρεί τη δουλειά του αγρότη κατώτερη κοινωνικά. Το 65% βλέπει εισοδήματα τόσο χαμηλά που δεν φτάνουν ούτε για ένα ποτό, ενώ “τα κόστη εκτοξεύτηκαν φουλ”. Το 58% φοβάται την κλιματική αλλαγή που μπορεί να σβήσει μια ολόκληρη χρονιά σε μια νύχτα, όπως έγινε στη Θεσσαλία. Και πάνω από τους μισούς λένε ότι δεν υπάρχει εκπαίδευση, δεν υπάρχει τεχνολογία, δεν υπάρχει καμία βοήθεια για να κάνουν τη δουλειά πιο έξυπνη και πιο κερδοφόρα. Οι γυναίκες είναι ακόμα πιο αρνητικές από τους άντρες, ενώ τα παιδιά που μεγάλωσαν στο χωριό δείχνουν ελάχιστα λιγότερο απρόθυμα και μόνο 4 στα 10 θα διάλεγαν τη γεωργία για να ζήσουν.

Ευχαριστώ δεν θα πάρω…

Συνεπώς αν ήμουν 25 χρονών σήμερα και ζούσα στην Ελλάδα, θα έκανα ακριβώς το ίδιο με τους συμμετέχοντες στην έρευνα, θα έφευγα τρέχοντας. Και θα απαντούσα με τρία απλά επιχειρήματα σε όποιον με κατηγορούσε ότι δεν αγαπάω τον τόπο μου. Ξεκινάς με 7-8 στρέμματα κατά μέσο όρο (αν είσαι τυχερός και δεν είναι “σπασμένα”), επενδύεις 30-40 χιλιάρικα το χρόνο σε εφόδια, πληρώνεις ρεύμα-πετρέλαιο-εργάτες, και στο τέλος βγάζεις (αν όλα πάνε καλά) 12-15 χιλιάρικα καθαρά. Δηλαδή 1.000-1.200 ευρώ το μήνα, αν δεν σε χτυπήσει χαλάζι, παγετός ή Daniel-2. Την ίδια ώρα ένας μέτριος προγραμματιστής ή ένας barista βγάζει τα ίδια αν όχι περισσότερα με λιγότερο άγχος και χωρίς να ξυπνάει 4 τα ξημερώματα.

Δεύτερο η κοινωνία ακόμα βλέπει τον αγρότη σαν «τον χωριάτη ή τη χωριάτισσ με τη λάσπη». Είναι «cool» να λες ότι κάνεις start-up, digital nomad ή content creator αλλά όχι αν πεις κτηνοτρόφος, έστω και βιολογικός. Αυτό δεν αλλάζει με επικοινωνιακές καμπάνιες. Αλλάζει μόνο αν η δουλειά αρχίσει να βγάζει λεφτά και σεβασμό δηλαδή αν γίνει πραγματική επιχείρηση. Τρίτο το ελληνικό κράτος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη γεωργία ως μηχανισμό διανομής επιδοτήσεων και όχι ως τομέα ανάπτυξης. Όσο η επιδότηση είναι το 60-70% του εισοδήματος ενός αγρότη, δεν θα υπάρξει ποτέ υγιής επιχειρηματικότητα. Θα υπάρχουν μόνο «επαγγελματίες επιδοτούμενοι» και μερικοί ρομαντικοί που θα το κάνουν για την ψυχή τους και θα… καταστραφούν.

Να τα λέμε κι αυτά…

Άρα η αποστροφή των νέων δεν είναι «ψυχολογικό» πρόβλημα, είναι απολύτως λογική αντίδραση σε ένα σύστημα που έχει στηθεί και συντηρείται κυρίως για ώριμους και ηλικιωμένους και όχι για να προσελκύσει νέους επιχειρηματίες. Οι λύσεις μάλλον αφορούν σε συγχωνεύσεις γης σε εκμεταλλεύσεις 50-100+ στρεμμάτων (με κίνητρα ή και υποχρεωτικότητα σε βάθος 15ετίας). Επιδοτήσεις μόνο για νέους και μόνο για τα πρώτα 7-10 χρόνια, με υποχρεωτική εκπαίδευση και business plan. Φορολογία ως κανονική επιχείρηση (όχι αγροτικό καθεστώς), γιατί μόνο έτσι θα μπουν λογιστές, τράπεζες και επενδυτές στην “πρώτη ύλη “που είναι η γη. Μέχρι να γίνουν αυτά, τα χωράφια θα γεμίζουν φωτοβολταικά και ανεμογεννήτριες και οι νέοι θα συνεχίσουν να φεύγουν. Και θα έχουν δίκιο… Εδώ η έρευνα: https://polipapers.upv.es/index.php/EARN/article/view/21824