Οι σκύλοι «γελούν» με τον δικό τους τρόπο

Από το «χαμόγελο» του στόματος μέχρι τον χαρακτηριστικό ήχο του παιχνιδιού, οι σκύλοι φαίνεται πως έχουν μια δική τους γλώσσα χαράς που θυμίζει εντυπωσιακά το ανθρώπινο γέλιο.

Όσοι ζουν με έναν σκύλο γνωρίζουν καλά εκείνες τις στιγμές που η έκφρασή του μοιάζει σχεδόν με χαμόγελο. Το στόμα ανοίγει ελαφρά, η γλώσσα χαλαρώνει, τα αυτιά παίρνουν πιο πίσω θέση και η ουρά κινείται ρυθμικά. Είναι μια εικόνα που οι περισσότεροι κηδεμόνες αναγνωρίζουν ως ένδειξη χαράς, ακόμη κι αν δεν πρόκειται για χαμόγελο με την ανθρώπινη έννοια.

Σύμφωνα με ερευνητές της συμπεριφοράς ζώων, αυτή η χαρακτηριστική έκφραση έχει περιγραφεί ως «play face», δηλαδή «πρόσωπο παιχνιδιού». Δεν είναι αποκλειστικό γνώρισμα των σκύλων, καθώς έχει παρατηρηθεί και σε λύκους αλλά και σε πρωτεύοντα όπως οι χιμπατζήδες, λειτουργώντας ως σήμα φιλικής διάθεσης και πρόθεσης για κοινωνική αλληλεπίδραση.

Πέρα όμως από τις εκφράσεις, η επιστήμη έχει μελετήσει και τους ήχους που παράγουν οι σκύλοι όταν παίζουν. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τη συμπεριφορίστρια ζώων Patricia Simonet, καταγράφηκαν ήχοι που δεν ταυτίζονται με το κλασικό γάβγισμα, αλλά θυμίζουν ρυθμικό λαχάνιασμα. Ο ήχος αυτός περιγράφηκε ως «dog laughter», δηλαδή σκυλίσιο γέλιο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι όταν αυτός ο ήχος αναπαράχθηκε σε καταφύγια ζώων, οι σκύλοι φάνηκαν να αντιδρούν θετικά, πλησιάζοντας πιο εύκολα ανθρώπους και άλλα ζώα, κάτι που υποδηλώνει ότι λειτουργεί ως σήμα ηρεμίας και κοινωνικής σύνδεσης.

Οι σκύλοι χρησιμοποιούν αυτές τις εκφράσεις και τους ήχους κυρίως για να επικοινωνήσουν. Ένας σκύλος που βρίσκεται σε κατάσταση παιχνιδιού και χαράς δείχνει με τη συμπεριφορά του ότι αισθάνεται ασφάλεια, άνεση και διάθεση για αλληλεπίδραση. Παράλληλα, τέτοιες συμπεριφορές συμβάλλουν και στη μείωση της έντασης μεταξύ των ζώων, λειτουργώντας αποσυμπιεστικά σε πιθανές «παρεξηγήσεις».

Η σχέση τους με τους ανθρώπους φαίνεται να επηρεάζεται εξίσου έντονα. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι σκύλοι μπορούν να αναγνωρίσουν το ανθρώπινο γέλιο ως θετικό ερέθισμα, ενεργοποιώντας περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη χαρά και την κοινωνική σύνδεση. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί ιδιοκτήτες παρατηρούν τον σκύλο τους να πλησιάζει όταν εκείνοι γελούν, να κουνά την ουρά του ή να συμμετέχει στο παιχνίδι με ενθουσιασμό.

Αν και το «γέλιο» των σκύλων δεν ταυτίζεται με το ανθρώπινο, η επιστήμη συγκλίνει στο ότι πρόκειται για μια μορφή συναισθηματικής έκφρασης που εξυπηρετεί την επικοινωνία και τη δημιουργία δεσμών. Με άλλα λόγια, οι σκύλοι δεν γελούν όπως οι άνθρωποι, αλλά εκφράζουν τη χαρά τους με τρόπους εξίσου ξεκάθαρους και ουσιαστικούς.

Το αποτέλεσμα είναι μια κοινή γλώσσα συναισθημάτων ανάμεσα σε άνθρωπο και σκύλο, όπου το παιχνίδι, η χαλάρωση και η χαρά αποκτούν μορφή μέσα από βλέμματα, κινήσεις και ήχους που λένε πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται με την πρώτη ματιά.