Νηστεία και υγεία: Τι αποκαλύπτουν οι μελέτες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Η νηστεία, ως πρακτική αποχής από συγκεκριμένες τροφές για θρησκευτικούς ή άλλους λόγους, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παράδοσης των Ελλήνων Ορθόδοξων Χριστιανών. Οι διατροφικοί κανόνες που ακολουθούνται ποικίλλουν ανάλογα με την ημέρα και την περίοδο του έτους.

Συνήθως, περιλαμβάνουν αποχή από κρέας, ψάρι, αυγά, γαλακτοκομικά και ελαιόλαδο κάθε Τετάρτη και Παρασκευή, καθώς και υιοθέτηση χορτοφαγικής διατροφής για μεγάλα χρονικά διαστήματα, όπως η Σαρακοστή, η νηστεία των Χριστουγέννων και το Δεκαπενταύγουστο.

Παρόλο που οι μελέτες για τις επιδράσεις αυτής της νηστείας είναι περιορισμένες, ερευνητικά δεδομένα που προέρχονται σύμφωνα με την ΕΡΤ από το Εργαστήριο Βιοχημείας, Φυσιολογίας και Διατροφής της Άσκησης (SmArTLab) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τις επιπτώσεις της στη σωματοδομή και την καρδιομεταβολική υγεία.

Οφέλη της νηστείας στη σωματική υγεία

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Αθανάσιος Τζιαμούρτας, επισημαίνει ότι η νηστεία μπορεί να οδηγήσει σε: – Μείωση του σωματικού βάρους και του ποσοστού λίπους – συγκεκριμένα, κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα παρατηρήθηκε μέση απώλεια 0,5 κιλών και μείωση του σωματικού λίπους κατά 1%. – Βελτίωση δεικτών καρδιομεταβολικής υγείας – οι ερευνητές κατέγραψαν μείωση στα επίπεδα γλυκόζης νηστείας, ολικής χοληστερόλης και LDL (“κακής”) χοληστερόλης κατά 5 mg/dl, 23 mg/dl και 12 mg/dl, αντίστοιχα. – Μειωμένη πρόσληψη πρωτεϊνών και κορεσμένων λιπών κατά 19%, ενώ παράλληλα αυξήθηκε η πρόσληψη υδατανθράκων.

Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και σε άλλες μελέτες, όπου Έλληνες μοναχοί εμφάνισαν καλύτερα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας σε σύγκριση με περιόδους κανονικής διατροφής.

Η παροδικότητα των ευεργετικών επιδράσεων

Αν και η νηστεία προσφέρει σημαντικά οφέλη, αυτά φαίνεται να είναι παροδικά. Όπως έδειξαν οι μελέτες, μία εβδομάδα μετά το Πάσχα, όταν οι συμμετέχοντες επέστρεψαν στις συνήθεις διατροφικές τους συνήθειες, οι μεταβολές στη σωματοδομή, τα επίπεδα γλυκόζης και τη χοληστερόλη επανήλθαν στα προ-νηστείας επίπεδα.

Πώς εξηγούνται οι θετικές επιδράσεις της νηστείας;

Οι διατροφικές αλλαγές που συνδέονται με τη νηστεία, όπως η αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών και η μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών, φαίνεται πως παίζουν καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση των δεικτών καρδιομεταβολικής υγείας. Επιπλέον, η αυξημένη πρόσληψη φυτικών τροφών (φρούτα, λαχανικά, όσπρια) μπορεί να συμβάλλει θετικά λόγω της παρουσίας αντιοξειδωτικών και φυτοχημικών με προστατευτική δράση.

Η σημασία της διατήρησης μιας ισορροπημένης διατροφής

Παρόλο που η νηστεία μπορεί να έχει προσωρινά θετικές επιπτώσεις, η μακροχρόνια υιοθέτηση μιας φυτικής διατροφής θα μπορούσε να προσφέρει διαρκή οφέλη στη σωματική υγεία. Όπως επισημαίνει ο κ. Τζιαμούρτας, η διατήρηση διατροφικών συνηθειών με περισσότερα φυτικά τρόφιμα και λιγότερα κορεσμένα λιπαρά μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας, διατηρώντας χαμηλό σωματικό βάρος και μειώνοντας παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.