Γίνεται να είσαι έγκυος και να μην το καταλάβεις μέχρι να γεννήσεις

Η ιδέα ότι μια γυναίκα μπορεί να διανύει μήνες εγκυμοσύνης χωρίς να το γνωρίζει μοιάζει αδιανόητη. Κι όμως, η λεγόμενη «κρυπτική» ή μη αντιληπτή εγκυμοσύνη είναι ένα υπαρκτό —αν και σχετικά σπάνιο— φαινόμενο, που καταγράφεται συχνότερα απ’ όσο πιστεύουμε.

Επιμέλεια: Νικολέτα Τσορμπατζόγλου

Πρόκειται για περιπτώσεις όπου η γυναίκα κυοφορεί, αλλά δεν αναγνωρίζει τα σημάδια της εγκυμοσύνης ή τα αποδίδει σε άλλες αιτίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διάγνωση γίνεται αρκετά αργά στην κύηση, σε ακόμη πιο σπάνιες, αποκαλύπτεται μόνο όταν ξεκινήσει ο τοκετός.

Ποια συμπτώματα μπορεί να υπάρχουν — και να αγνοηθούν

Τα κλασικά σημάδια εγκυμοσύνης, όπως:

• καθυστέρηση περιόδου
• ναυτία ή πρωινή αδιαθεσία
• ευαισθησία και πρήξιμο στο στήθος
• αύξηση βάρους
• διόγκωση κοιλιάς

ενδέχεται να εμφανίζονται. Ωστόσο, σε μια κρυπτική εγκυμοσύνη μπορεί να είναι ήπια, άτυπα ή και εντελώς απόντα.

Ορισμένες γυναίκες μπορεί να έχουν ελαφριά αιμορραγία ή κηλίδες και να θεωρήσουν ότι πρόκειται για περίοδο. Άλλες αποδίδουν τα συμπτώματα σε στρες, γαστρεντερίτιδα ή ορμονικές διαταραχές.

Τι μπορεί να την προκαλεί;

Δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση. Οι παράγοντες ποικίλλουν και συχνά συνδυάζονται.

Ψυχολογικοί παράγοντες

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ιδέα της εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλεί έντονο άγχος ή φόβο. Υπάρχουν γυναίκες που, ασυνείδητα, απορρίπτουν την πιθανότητα εγκυμοσύνης ακόμη κι αν υπάρχουν ενδείξεις.

Ιστορικό τραύματος ή ψυχικής νόσου —όπως κατάθλιψη ή αγχώδεις διαταραχές— έχει συσχετιστεί με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης κρυπτικής εγκυμοσύνης. Συχνά, και το περιβάλλον (οικογένεια, σύντροφος, φίλοι) δεν υποψιάζεται την κύηση, ενισχύοντας την άρνηση.

Σωματικοί παράγοντες

Ορμονικές ιδιαιτερότητες μπορεί να παίζουν ρόλο. Σε ορισμένες γυναίκες τα επίπεδα της χοριακής γοναδοτροπίνης (hCG) —της βασικής ορμόνης της εγκυμοσύνης— ενδέχεται να είναι χαμηλότερα, με αποτέλεσμα πιο ήπια συμπτώματα ή ακόμη και ψευδώς αρνητικά τεστ εγκυμοσύνης.

Επιπλέον:

• Γυναίκες σε περιεμμηνόπαυση μπορεί να αποδώσουν την απουσία περιόδου σε ορμονικές αλλαγές.
• Όσες έχουν άστατο κύκλο ενδέχεται να μην ανησυχήσουν για καθυστέρηση.
• Η χρήση αντισυλληπτικών μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση «ασφάλειας».
• Γυναίκες που έχουν γεννήσει πρόσφατα ίσως θεωρήσουν ότι δεν είναι πιθανό να μείνουν ξανά έγκυες τόσο σύντομα.

Πόσο συχνή είναι;

Εκτιμάται ότι περίπου 1 στις 475 εγκυμοσύνες δεν αναγνωρίζεται μέχρι την 20ή εβδομάδα κύησης ή και αργότερα. Το ποσοστό αντιστοιχεί περίπου στο 0,2%, γεγονός που δείχνει ότι δεν πρόκειται για συχνό φαινόμενο — αλλά ούτε και αμελητέο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η εγκυμοσύνη διαπιστώνεται πριν από τον τοκετό. Η ανακάλυψη την ώρα της γέννας αποτελεί σπανιότερο σενάριο.

Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές

Το μεγαλύτερο πρόβλημα μιας μη αντιληπτής εγκυμοσύνης είναι η απουσία προγεννητικής φροντίδας. Αυτό σημαίνει:

• έλλειψη προγεννητικών εξετάσεων
• μη λήψη συμπληρωμάτων (π.χ. φυλλικού οξέος)
• απουσία ιατρικής παρακολούθησης
• μη προσαρμογή τρόπου ζωής (κάπνισμα, αλκοόλ, διατροφή)

Η απουσία αυτών των παραγόντων έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού και χαμηλού βάρους γέννησης. Επιπλέον, αν η εγκυμοσύνη αποκαλυφθεί αργά, μπορεί να προκύψει έντονη συναισθηματική αναστάτωση.

Πώς επιβεβαιώνεται;

Αν υπάρχει η παραμικρή υποψία εγκυμοσύνης —ακόμη κι αν έχουν περάσει εβδομάδες ή μήνες— η επίσκεψη σε γυναικολόγο είναι απαραίτητη.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει:

• εξέταση αίματος για μέτρηση ορμονών εγκυμοσύνης
• υπερηχογράφημα για επιβεβαίωση εμβρύου και πλακούντα
• εξέταση ούρων για ανίχνευση χοριακής

Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για την ασφάλεια της μητέρας και του εμβρύου.

Διαχείριση και ψυχολογική υποστήριξη

Η ανακάλυψη μιας κρυπτικής εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλέσει σοκ, φόβο, ενοχή ή ντροπή. Τα συναισθήματα αυτά είναι φυσιολογικά.

Τα βασικά βήματα περιλαμβάνουν:

• Άμεση ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση.
• Τήρηση των οδηγιών για διατροφή, βιταμίνες και εξετάσεις.
• Συζήτηση με ειδικό ψυχικής υγείας, εφόσον χρειάζεται.

Σε στάδιο όπου η νομοθεσία επιτρέπει τη διακοπή κύησης, η επιλογή αυτή μπορεί να συζητηθεί με επαγγελματία υγείας.

Αν η εγκυμοσύνη αποκαλυφθεί κοντά στον τοκετό, η ψυχολογική υποστήριξη είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να υπάρξει έντονη ανασφάλεια για τον ρόλο της μητρότητας και τη δυνατότητα φροντίδας του νεογνού.

Η κρυπτική εγκυμοσύνη δεν είναι μύθος ούτε «υπερβολή». Είναι μια σύνθετη κατάσταση όπου βιολογικοί και ψυχολογικοί παράγοντες συναντώνται. Το πιο σημαντικό είναι η ενημέρωση, η αποφυγή αυτοκατηγορίας και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας όταν υπάρχει έστω και μικρή υποψία. Η γνώση σώζει — και σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να προστατεύσει δύο ζωές.