ΚΟΣΜΟΣ

Σε… πολεμικό «χορό» και το Αζερμπαϊτζάν

Η χώρα του Καυκάσου διαθέτει σήμερα έναν από τους πιο μάχιμους και πολεμικά έμπειρους στρατούς

ΑΖΕΡΜΠΑΙΤΖΑΝ ΑΡΜΕΝΙΑ ΗΠΑ ΙΡΑΝ ΙΣΡΑΗΛ ΤΟΥΡΚΙΑ
Σε… πολεμικό «χορό» και το Αζερμπαϊτζάν
EPA/RUSSIAN DEFENCE MINISTRY PRESS SERVICE / HANDOUT -- MANDATORY CREDIT -- BEST QUALITY AVAILABLE HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES
theopinion profile picture theopinion
Πλέον καταγράφεται έντονη κινητοποίηση και στρατιωτική συγκέντρωση του Αζερμπαϊτζάν στα σύνορα με το Ιράν, ως απάντηση σε πρόσφατα σοβαρά επεισόδια και ​στην ευρύτερη περιφερειακή αστάθεια.

​

Το Μπακού υποστηρίζει ότι τέσσερα ιρανικά drones εισήλθαν στον εναέριο χώρο της στις 5 Μαρτίου, με ένα να πλήττει τον τερματικό σταθμό του αεροδρομίου του Ναχιτσεβάν και ένα άλλο να πέφτει κοντά σε σχολείο στο χωριό Shakarabad, προκαλώντας τραυματισμούς τεσσάρων πολιτών. Το Ιράν αρνείται την ευθύνη, υποδεικνύοντας «τρίτες δυνάμεις».

Σύμφωνα με​ ως τώρα  αναφορές, οι κυριότερες εξελίξεις ​στις σχέσεις των δυο κρατών είναι οι παρακάτω:
Το Αζερμπαϊτζάν έχει μεταφέρει επιπλέον μονάδες πεζικού, τεθωρακισμένα οχήματα και εξειδικευμένα συστήματα αεράμυνας και ηλεκτρονικού πολέμου κατά μήκος των συνόρων των 700 χιλιομέτρων. Ο στρατός του έχει τεθεί σε κατάσταση πλήρους μαχητικής ετοιμότητας. Όλες οι άδειες των στρατιωτικών έχουν ακυρωθεί και όσοι βρίσκονταν σε άδεια ανακλήθηκαν άμεσα στα καθήκοντά τους. Στις 6 Μαρτίου, το Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε την απόσυρση των διπλωματών του από την Τεχεράνη και την Ταμπρίζ για λόγους ασφαλείας.
Η στρατιωτική κινητοποίηση του Αζερμπαϊτζάν στα σύνορα με το Ιράν, που ξεκίνησε στις 5 Μαρτίου 2026, αποτελεί μια από τις σοβαρότερες κλιμακώσεις των τελευταίων ετών. Ο​ Αζέρος ​πρόεδρος Ilham Aliyev έθεσε το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων, τη Συνοριακή Υπηρεσία και τις Ειδικές Δυνάμεις στο ανώτατο επίπεδο ετοιμότητας (Επίπεδο 1)​. Όλες οι άδειες των στρατιωτικών (αξιωματικών και οπλιτών) ακυρώθηκαν αμέσως. Όσοι βρίσκονταν ήδη σε άδεια ανακλήθηκαν στις μονάδες τους εντός λίγων ωρών.​ Ξεκίνησε ​επίσης η διαδικασία κλήσης εφέδρων για τη στελέχωση μονάδων που μετακινούνται προς τα σύνορα.
Τεθωρακισμένες μονάδες και πεζικό έχουν αναπτυχθεί σε προκαθορισμένες θέσεις μάχης κατά μήκος των 700 χιλιομέτρων της συνοριακής γραμμής​. Αναφέρθηκε η ανάπτυξη πρόσθετων συστημάτων αεράμυνας, με έμφαση σε συστήματα αντιμετώπισης drones και στόχων χαμηλού υψομέτρου, για την προστασία κρίσιμων υποδομών​. Η στρατιωτική παρουσία στον θύλακα ​Ναχιτσεβάν ενισχύθηκε δραστικά μετά το πλήγμα στο αεροδρόμιο της πόλης από ​ιρανικά(;) drones.
Το Αζερμπαϊτζάν διέκοψε τη διέλευση φορτηγών και κάθε εμπορική κίνηση στα χερσαία σύνορα με το Ιράν.​ Οι δυνάμεις της Κρατικής Συνοριακής Υπηρεσίας έχουν λάβει εντολές για αυξημένη επιτήρηση για την αποτροπή πιθανής εισροής προσφύγων ή διείσδυσης δυνάμεων.
Παράλληλα με τις στρατιωτικές κινήσεις, το Αζερμπαϊτζάν απέσυρε το διπλωματικό του προσωπικό από την Τεχεράνη και την Ταμπρίζ, επικαλούμενο άμεσες απειλές ασφαλείας.​ Η στρατιωτική ισορροπία μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ιράν (Μάρτιος 2026) παρουσιάζει μια αναμέτρηση μεταξύ της αριθμητικής υπεροχής του Ιράν και τη​ς τεχνολογικής αιχμής​ του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο υποστηρίζεται από την Τουρκία και το Ισραήλ.
Σύγκριση Στρατιωτικής Ισχύος (2026):
Χαρακτηριστικό Αζερμπαϊτζάν Ιράν
Παγκόσμια Κατάταξη (GFP) 60ή θέση 16η θέση
Ενεργό Προσωπικό ~126.400 ~610.000
Έφεδροι ~300.000 ~350.000
Σύνολο Αεροσκαφών ~150+ ~550+
Κύρια Άρματα Μάχης ~900+ ~2.000+
Συστήματα Drones Υψηλής τεχνολογίας (Bayraktar, Harop) Μεγάλος αριθμός (Shahed, Mohajer)
​Το Αζερμπαϊτζάν διαθέτει προηγμένα συστήματα αεράμυνας  και drones που έχουν αποδείξει την αξία τους στο πεδίο, ενώ έχει αναπτύξει ειδικές μονάδες αντι-drone στα νότια σύνορα. Η χώρα του Καυκάσου θεωρείται σήμερα ένας από τους πιο μάχιμους και πολεμικά έμπειρους στρατούς στην περιοχή του Καυκάσου, έχοντας διεξάγει μεγάλες επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια​. Μερικά στοιχεία:
  • Δεύτερος Πόλεμος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ (2020): Μέσα σε 44 ημέρες, ο στρατός του Αζερμπαϊτζάν πέτυχε μια αποφασιστική νίκη κατά των αρμενικών δυνάμεων. Η σύρραξη αυτή θεωρείται πρότυπο σύγχρονου πολέμου, καθώς συνδύασε παραδοσιακές δυνάμεις με εκτεταμένη χρήση drones (Bayraktar, Harop) και ηλεκτρονικού πολέμου.
  • Επιχειρήσεις “Αστραπή” (Σεπτέμβριος 2023): Μια ταχύτατη στρατιωτική επιχείρηση 24 ωρών που οδήγησε στην πλήρη ανάκτηση του ελέγχου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τη διάλυση των τοπικών αυτονομιστικών δυνάμεων.
  • Ειδικές Δυνάμεις (Yashma): Διαθέτει μονάδες ειδικών επιχειρήσεων με μεγάλη εμπειρία σε ορεινό και αστικό πόλεμο, εκπαιδευμένες από την Τουρκία και το Πακιστάν.
  • Συνεχής Εκπαίδευση: Διεξάγει τακτικά κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με την Τουρκία, διατηρώντας τα στρατεύματά του σε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας.
Η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ αποτελεί τον «ακρογωνιαίο λίθο» της αμυντικής στρατηγικής του Αζερμπαϊτζάν. Το Ισραήλ προμηθεύει σχεδόν το 70% των προηγμένων οπλικών συστημάτων της χώρας, δίνοντάς της τεχνολογικό πλεονέκτημα (overmatch) έναντι των αντιπάλων της.
Τα βασικά συστήματα που παρέχουν την πολεμική εμπειρία και ισχύ είναι:
1. Drones Αυτοκτονίας (Loitering Munitions)
Είναι τα όπλα που άλλαξαν τους κανόνες στο πεδίο της μάχης​ τα τελευταία χρόνια:
  • Harop & Harpy: Χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα το 2020 για την καταστροφή αρμενικών συστημάτων S-300. Είναι σχεδιασμένα να εντοπίζουν και να πέφτουν πάνω σε ραντάρ και θωρακισμένους στόχους με χειρουργική ακρίβεια.
  • Orbiter 1K & 4: Μικρότερα drones για αναγνώριση και κρούση, που παράγονται πλέον και εγχώρια στο Αζερμπαϊτζάν μέσω κοινοπραξίας με την ισραηλινή Aeronautics.
2. Συστήματα Αεράμυνας ​και Πυραύλων
  • Barak MX (Barak-8): Ένα από τα πιο εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας στον κόσμο, ικανό να καταρρίπτει αεροσκάφη, drones και βαλλιστικούς πυραύλους. Το Αζερμπαϊτζάν το έχει αναπτύξει για την προστασία του Μπακού και των πετρελαιοπηγών.
  • LORA (Long Range Attack): Βαλλιστικό σύστημα ακριβείας με βεληνεκές έως 400 χλμ. Επιτρέπει στο Αζερμπαϊτζάν να πλήττει στρατηγικούς στόχους βαθιά μέσα σε εχθρικό έδαφος με ελάχιστη απόκλιση (κάτω από 10 μέτρα).
3. Τεχνολογία και Πληροφορίες
  • Δορυφόροι: Το Αζερμπαϊτζάν αγόρασε δύο δορυφόρους παρατήρησης υψηλής ευκρίνειας από την Israel Aerospace Industries (IAI) (πρόγραμμα Azersky-2), αποκτώντας ανεξάρτητη ικανότητα κατασκοπείας.
  • Ηλεκτρονικός Πόλεμος: Ισραηλινά συστήματα παρεμβολών χρησιμοποιούνται για την «τύφλωση» των εχθρικών drones και επικοινωνιών, κάτι που φάνηκε ιδιαίτερα στις επιχειρήσεις του 2023
​Από τη μεριά του, το Ιράν υπερτερεί θεαματικά σε ανθρώπινο δυναμικό και διαθέτει το μεγαλύτερο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, με βεληνεκές που καλύπτει ολόκληρη την επικράτεια του Αζερμπαϊτζάν
Ο Πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε στις 6 Μαρτίου 2026 ότι η Τουρκία «θα σταθεί στο πλευρό του Αζερμπαϊτζάν με όλα τα μέσα» απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή.​  Τουρκικά drones Bayraktar TB2 και Akıncı πραγματοποιούν πτήσεις επιτήρησης στα σύνορα, παρέχοντας ζωντανή εικόνα στο Μπακο​ύ. Τ​ην ίδια στιγμή, Τούρκοι αξιωματικοί βρίσκονται στα κέντρα επιχειρήσεων του Αζερμπαϊτζάν για τον συντονισμό στρατιωτικών κινήσεω​ν. Η Άγκυρα​ έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε επίθεση κατά του Αζερμπαϊτζάν θα θεωρηθεί επίθεση κατά της Τουρκίας, βάσει της Διακήρυξης της Σούσα.
​Την ίδια ημέρα, το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε σε «αυτοσυγκράτηση», προσφέροντας τη Μόσχα ως τόπο διαλόγου για την αποκλιμάκωση της έντασης​.
 
Η Αζερική μειονότητα στο Ιράν αποτελεί τη μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα μετά τους Πέρσες, με το μέγεθός της να υπολογίζεται μεταξύ 15 και 20 εκατομμυρίων ανθρώπων (περίπου το 18-25% του συνολικού πληθυσμού του Ιράν). Μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις, παρατηρείται σημαντική αναταραχή στις βορειοδυτικές επαρχίες του Ιράν (στα σύνορα με Ανατολικό και Δυτικό Αζερμπαϊτζάν), με την Ταμπρίζ να αποτελεί το επίκεντρο. Υπάρχουν αναφορές για αυθόρμητες συγκεντρώσεις υποστήριξης προς το Μπακού, με συνθήματα κατά της ιρανικής κυβέρνησης. 
 
Οι ιρανικές αρχές έχουν αυξήσει την παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας και των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) στις Αζερικές πόλεις, φοβούμενες εσωτερική εξέγερση ή αυτονομιστικές τάσεις. Η εκκένωση του προξενείου του Αζερμπαϊτζάν στην Ταμπρίζ στις 6 Μαρτίου 2026 ενέτεινε το αίσθημα ανασφάλειας και απομόνωσης της μειονότητας.
 

Πηγές: Reuters​, Associated Press​, Al Jazeera​, Euronews​, New York Times​,   Caliber.az​,  SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute)​,  Azernews​,  Haaretz​,  The Times of Israel​,  TRT World​,  Daily Sabah