Κολομβία: Η κοκαΐνη ξεπέρασε τα έσοδα από το πετρέλαιο

Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την έκταση της παράνομης οικονομίας στην Κολομβία καταγράφει νέα μελέτη του Πανεπιστημίου EAFIT, σύμφωνα με την οποία η αξία των παράνομων εξαγωγών στην κοκαΐνη ξεπέρασε για πρώτη φορά εκείνη του αργού πετρελαίου μέσα στο 2024.

Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η αξία της κοκαΐνης που εξήχθη παράνομα από τη χώρα έφτασε τα 16,5 δισεκατομμύρια δολάρια, την ώρα που τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου διαμορφώθηκαν περίπου στα 15 δισεκατομμύρια. Η σύγκριση δεν αφορά φυσικά δύο ισότιμους οικονομικούς κλάδους, αλλά αποτυπώνει το μέγεθος στο οποίο έχει διογκωθεί η παράνομη οικονομική δραστηριότητα γύρω από το ναρκωτικό.

Η Κολομβία παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός κοκαΐνης παγκοσμίως, με την παραγωγή της να αντιστοιχεί σύμφωνα με τη μελέτη σε σχεδόν 70% της παγκόσμιας προσφοράς. Το μέγεθος της παραγωγής έχει αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, καθώς από λιγότερους από 300 μετρικούς τόνους το 2013 έφτασε σχεδόν τους 3.000 τόνους το 2024.

Η κοκαΐνη στο επίκεντρο μιας τεράστιας παράνομης αγοράς

Η αύξηση της παραγωγής δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο. Σύμφωνα με τους ερευνητές του EAFIT, η παράνομη οικονομία που συνδέεται με την κοκαΐνη αντιστοιχούσε το 2013 περίπου στο 0,8% του ΑΕΠ της Κολομβίας. Μέχρι το 2024 το ποσοστό είχε αυξηθεί σε περίπου 4,4%.

Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν η κοκαΐνη συγκρίνεται με τους υπόλοιπους σημαντικούς εξαγωγικούς τομείς της χώρας. Μετά το πετρέλαιο, ο άνθρακας καταγράφεται στη μελέτη με εξαγωγική αξία περίπου 7,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ακολουθούν ο νόμιμος χρυσός, με 4,1 δισεκατομμύρια δολάρια, και η παράνομη εξόρυξη χρυσού, με περίπου 3,6 δισεκατομμύρια.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν πόσο μεγάλη έχει γίνει η οικονομική δραστηριότητα που συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπου η παραγωγή κοκαΐνης έχει εδώ και δεκαετίες βαθιές ρίζες.

Από τα χωράφια μέχρι τις διεθνείς αγορές

Ένα από τα βασικά στοιχεία της μελέτης είναι η διαφορά στην αξία του προϊόντος όσο αυτό μετακινείται από το αρχικό στάδιο παραγωγής προς τις διεθνείς αγορές. Στις αγροτικές περιοχές όπου καλλιεργείται η κόκα, η αξία ενός κιλού φύλλων υπολογίζεται περίπου στα 468 δολάρια. Μετά την παράνομη επεξεργασία τους σε εργαστήρια εντός της Κολομβίας, η αξία ενός κιλού υδροχλωρικής κοκαΐνης υπολογίζεται περίπου στα 1.400 δολάρια.

Η μεγαλύτερη αύξηση, ωστόσο, καταγράφεται όταν το προϊόν περνά τα σύνορα και φτάνει στα διεθνή δίκτυα διακίνησης. Η μελέτη εκτιμά ότι η μέση τιμή που αποκομίζουν τα κολομβιανά εγκληματικά δίκτυα κατά την εξαγωγή προσεγγίζει τα 5.929 δολάρια ανά κιλό, ενώ στις αγορές προορισμού η τιμή μπορεί να αυξηθεί πολλαπλάσια.

Στην ευρωπαϊκή αγορά, για παράδειγμα, η χονδρική τιμή μπορεί να ξεπεράσει τα 78.000 δολάρια ανά κιλό. Η τεράστια αυτή διαφορά εξηγεί γιατί τα οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα επιχειρούν να αποκτήσουν ολοένα μεγαλύτερο έλεγχο όχι μόνο στην παραγωγή αλλά και στα διεθνή κανάλια διακίνησης.

Ένα οικονομικό φαινόμενο με σοβαρές συνέπειες

Η εικόνα που προκύπτει από τη μελέτη δεν αφορά μόνο την παραγωγή ενός παράνομου ναρκωτικού. Οι ερευνητές επιχειρούν να αποτυπώσουν τον τρόπο με τον οποίο η κοκαΐνη έχει δημιουργήσει μια παράλληλη οικονομία, με έσοδα που διαχέονται σε διαφορετικά στάδια της αλυσίδας, από την καλλιέργεια και την επεξεργασία μέχρι τη μεταφορά και τη διανομή σε αγορές του εξωτερικού.

Η αυξανόμενη παραγωγή και τα μεγάλα περιθώρια κέρδους ενισχύουν τη θέση των εγκληματικών οργανώσεων και τους δίνουν τη δυνατότητα να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους πέρα από τα σύνορα της Κολομβίας.

Το γεγονός ότι η εκτιμώμενη αξία της παράνομης εξαγωγικής δραστηριότητας ξεπέρασε εκείνη του πετρελαίου το 2024 λειτουργεί έτσι ως ένας ιδιαίτερα έντονος δείκτης για την κλίμακα του προβλήματος. Δεν σημαίνει ότι η κοκαΐνη αποτελεί επίσημα το μεγαλύτερο εξαγωγικό προϊόν της Κολομβίας, αλλά ότι η παράνομη αγορά έχει αποκτήσει οικονομικό μέγεθος που πλέον μπορεί να συγκριθεί με έναν από τους σημαντικότερους νόμιμους εξαγωγικούς κλάδους της χώρας.

Η μελέτη του EAFIT καταγράφει με αυτόν τον τρόπο μια παράλληλη πραγματικότητα της κολομβιανής οικονομίας: ενώ το πετρέλαιο, ο άνθρακας και ο χρυσός παραμένουν βασικά νόμιμα εξαγωγικά προϊόντα, η παράνομη διακίνηση κοκαΐνης έχει διογκωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε τα εκτιμώμενα έσοδά της να αποτελούν πλέον ένα σημαντικό κομμάτι της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας.