Έκλειψη Ηλίου: «Καμπανάκι» ειδικών για «βουτιά» στην ηλεκτροπαραγωγή της Ευρώπης

Η ολική έκλειψη Ηλίου αναμένεται να προκαλέσει απότομη και σημαντική πτώση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη, δοκιμάζοντας τις αντοχές του ενεργειακού δικτύου της «γηραιάς ηπείρου».

Σύμφωνα με την ENTSO-E, την ευρωπαϊκή ένωση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, υπό συνθήκες καθαρού ουρανού η παραγωγή από φωτοβολταϊκά στην Ευρώπη εκτιμάται ότι μπορεί να μειωθεί έως και κατά 9,7 GW κατά τη διάρκεια της ηλιακής έκλειψης στις 12 Αυγούστου. Πρόκειται για ένα πρωτοφανές «τεστ αντοχής» για τα σύγχρονα δεδομένα της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς. Το πλέον κρίσιμο στοιχείο του φαινομένου είναι η ταχύτητα της μεταβολής. Μέσα σε ελάχιστη ώρα, η παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο θα υποχωρήσει απότομα και στη συνέχεια θα αρχίσει σταδια καθώς η Σελήνη θα απομακρύνεται από τον ηλιακό δίσκο.

Η πρόκληση αυτής της προσωρινής απώλειας ενισχύεται από το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα βρίσκεται ήδη υπό ισχυρή πίεση εξαιτίας του παρατεταμένου καύσωνα, της χαμηλής στάθμης νερού σε ποτάμια και ταμιευτήρες, καθώς και των περιορισμών που έχουν επιβληθεί σε ορισμένες κρίσιμες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Ωστόσο, οι αρμόδιοι διαχειριστές διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει προειδοποίηση για γενικευμένο blackout, καθώς η ακριβής ώρα και η έκταση του φαινομένου είναι γνωστές εδώ και καιρό, επιτρέποντας την προετοιμασία εναλλακτικών πηγών και αποθεμάτων.

Στο επίκεντρο η Ισπανία – Σημαντικές απώλειες στη Δυτική Ευρώπη

Η μεγαλύτερη δοκιμασία αναμένεται να καταγραφεί στην Ισπανία, καθώς η έκλειψη θα είναι ολική σε μεγάλο τμήμα της βόρειας ζώνης της χώρας. Ο εθνικός διαχειριστής του ισπανικού δικτύου, Red Eléctrica, εκτιμά ότι η τοπική ηλιακή παραγωγή ενδέχεται να μειωθεί κατά έως 5 GW, μέγεθος που αντιστοιχεί σε σημαντικό ποσοστό της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.

Αντίστοιχα αισθητή θα είναι η επίδραση και σε άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Στη Βρετανία, τη Γαλλία και τη βόρεια Ιταλία, περισσότερο από το 90% του ηλιακού δίσκου θα καλυφθεί παροδικά από τη Σελήνη. Ειδικότερα, ο Βρετανός διαχειριστής του συστήματος αναμένει απώλειες ηλιακής παραγωγής της τάξης των 700 MW έως 1,3 GW.

Το πρόβλημα μεγεθύνεται από το γεγονός ότι η κορύφωση της έκλειψης συμπίπτει χρονικά με τη στιγμή που η ημερήσια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αρχίζει να εκτοξεύεται. Εκατομμύρια καταναλωτές επιστρέφουν στα σπίτια τους, χρησιμοποιούν ηλεκτρικές συσκευές και, λόγω του καύσωνα, καταφεύγουν μαζικά στη χρήση κλιματιστικών και ανεμιστήρων.

Ο παράγοντας «καύσωνας» περιπλέκει την κατάσταση

Η ίδια η έκλειψη δεν συνιστά από μόνη της απειλή για τη σταθερότητα του δικτύου. Η πραγματική δυσκολία έγκειται στη συγκυρία.

Οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή. Σε αρκετές χώρες, πυρηνικοί και θερμικοί σταθμοί αναγκάστηκαν να περιορίσουν την ισχύ τους λόγω των χαμηλών επιπέδων νερού που απαιτείται για τα συστήματα ψύξης τους. Παράλληλα, οι υδροηλεκτρικοί ταμιευτήρες στη Νορβηγία —βασικό εξαγωγέα ενέργειας προς την υπόλοιπη Ευρώπη— βρίσκονται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.

Στη Γαλλία, αρκετοί πυρηνικοί αντιδραστήρες έχουν επηρεαστεί από τις περιβαλλοντικές συνθήκες στα ποτάμια, ενώ στην Πολωνία μονάδες παραγωγής με άνθρακα περιόρισαν προσωρινά τη λειτουργία τους εξαιτίας της χαμηλής στάθμης του ποταμού Βιστούλα. Κατά συνέπεια, η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί την απώλεια σχεδόν 10 GW ηλιακής ενέργειας σε μια περίοδο που οι εναλλακτικές πηγές λειτουργούν ήδη υπό καθεστώς περιορισμών.

Τα μέτρα των διαχειριστών για την αποφυγή προβλημάτων

Οι διαχειριστές των ευρωπαϊκών δικτύων έχουν λάβει όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα για την επερχόμενη έκλειψη. Η ENTSO-E έχει ενημερώσει εγκαίρως τα κέντρα ελέγχου ηλεκτρικής ενέργειας και τους συμμετέχοντες στην αγορά, ενώ οι εθνικοί φορείς έχουν υπολογίσει εκ των προτέρων την αναμενόμενη πτώση.

Το κενό στην παραγωγή σχεδιάζεται να καλυφθεί από άλλες διαθέσιμες πηγές, όπως μονάδες φυσικού αερίου, υδροηλεκτρικά εργοστάσια, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) και εισαγωγές μέσω των διασυνοριακών διασυνδέσεων. Ενδεικτικά, στη Βρετανία, η εταιρεία Octopus Energy απηύθυνε κάλεσμα στους καταναλωτές να αποφύγουν για λίγες ώρες τη χρήση ενεργοβόρων οικιακών συσκευών, όπως τα πλυντήρια ρούχων και πιάτων, προκειμένου να περιοριστεί η πίεση στο δίκτυο την κρίσιμη ώρα.

Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος της προσωρινής απώλειας ισχύος, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχει ένας ευνοϊκός παράγοντας: το φαινόμενο πραγματοποιείται αργά το απόγευμα προς τα νωρίς το βράδυ, χρονική στιγμή κατά την οποία η παραγωγή των φωτοβολταϊκών πάρκων βρίσκεται ούτως ή άλλως σε φυσική πτώση.