Στη σκιά του Υψηλού: Όταν οι θεοί μιλούν για τη ζωή

Το «Χάβαμαλ – Τα λόγια του Υψηλού» είναι ένα βιβλίο που, πριν ακόμη το ανοίξεις, σε προδιαθέτει πως πρόκειται για κάτι βαθιά αρχέγονο, σχεδόν τελετουργικό.

Δεν είναι απλώς μια μετάφραση ενός αρχαίου κειμένου· είναι ένα ταξίδι στον πυρήνα της κοσμοαντίληψης των Βίκινγκς, των πολεμιστών και θαλασσοπόρων που έζησαν ανάμεσα στην ωμότητα και τη σοφία, την περιπέτεια και τη φιλοσοφία.

Η φωνή του Όντιν, του Υψηλού, όπως αποτυπώνεται στους στίχους αυτού του ποιήματος, μοιάζει να έρχεται από ένα σκοτεινό και ταυτόχρονα φωτεινό σύμπαν, γεμάτο πρακτική σοφία, ηθικά διλήμματα, υπαρξιακές αλήθειες και καθημερινές συμβουλές. Δεν πρόκειται για θεϊκές προσταγές ή αφηρημένες θεωρίες, αλλά για στοχασμούς που γεννήθηκαν μέσα από την ανάγκη της επιβίωσης και της παρατήρησης του κόσμου.

Η έκδοση από τις Εκδόσεις Ζήτρος καταφέρνει να διασώσει αυτό το πνεύμα χωρίς να το εξωραΐζει, χωρίς να το υποτάσσει στις απαιτήσεις της μοντέρνας αισθητικής. Ο Χρίστος Κουτσοτάσιος, με την επιμέλεια και τη μετάφρασή του, σέβεται το πρωτότυπο, δίνοντας στον αναγνώστη μια γλώσσα καθαρή, απέριττη και κατανοητή, χωρίς να χάνει την παλαιότητα και τη βαρύτητα του αρχικού νορδικού λόγου.

Το ποιητικό κείμενο συνοδεύεται από σχόλια που δεν κουράζουν ούτε υπεραναλύουν, απλώς φωτίζουν. Το αποτέλεσμα είναι μια αναγνωστική εμπειρία που σε κρατά σε μια παράξενη εγρήγορση, καθώς αισθάνεσαι διαρκώς πως διαβάζεις κάτι παλιό και, ταυτόχρονα, αληθινά επίκαιρο.

Αυτό που κάνει το Χάβαμαλ συναρπαστικό δεν είναι μόνο η πολιτισμική του αξία αλλά κυρίως η ικανότητά του να συνομιλεί με τον σημερινό άνθρωπο. Οι στίχοι του Όντιν μιλούν για τη φιλία, την εγκράτεια, τη σημασία της μνήμης, της σοφίας, της προσοχής, της φιλοξενίας, της θνητότητας. Δεν είναι λίγες οι στιγμές που ο αναγνώστης θα σταθεί, σχεδόν σαν να διαβάζει ελεγείες, επανεκτιμώντας απλές αλήθειες που ο σύγχρονος κόσμος έχει κουραστεί να ακούει. Η απλότητα του λόγου σε συνδυασμό με τη βαθιά του βαρύτητα καθιστούν το έργο ιδανικό όχι μόνο για μελέτη αλλά και για στοχασμό.

Το βιβλίο αυτό απευθύνεται σε όλους. Από μελετητές της σκανδιναβικής μυθολογίας, αναγνώστες της φιλοσοφίας, μέχρι και σε ανθρώπους που αναζητούν ένα νόημα ζωής μέσα από την αρχαία γνώση. Δεν είναι εύκολο να βρεις κείμενα τόσο παλιά που να νιώθεις πως σε καταλαβαίνουν. Το Χάβαμαλ είναι ένα τέτοιο κείμενο. Σου μιλάει όχι σαν προφήτης αλλά σαν σοφός ταξιδιώτης και το κάνει με τρόπο απλό, ήσυχο και, πάνω απ’ όλα, αληθινό.