Νάουσα: Επετειακές εκδηλώσεις για την 204η επέτειο του Ολοκαυτώματος
Ντέπυ Χιωτοπούλου
Την 204η επέτειο του Ολοκαυτώματός της τιμάει με εκδηλώσεις η πόλη της Νάουσας. Το Ολοκαύτωμα της Νάουσας ήταν αιματηρό επεισόδιο της Επανάστασης του 1821 που συνέβη στις 13 Απριλίου 1822. Οι επετειακές εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Δήμος Ηρωικής Πόλης Νάουσας.
Της Ντέπυς Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)
Ταξιδεύουμε στην Ημαθία, στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του νομού, τη Νάουσα. Την ηρωική Νάουσα, τη μόνη πόλη που φέρει τον τίτλο «ηρωική» με Βασιλικό Διάταγμα του 1955, για τη συνεισφορά της στον Αγώνα για την απελευθέρωση από τους Τούρκους.
Η Νάουσα τιμά με εκδηλώσεις την 204η επέτειο του Ολοκαυτώματος, το αιματηρό επεισόδιο της Επανάστασης του 1821 που συνέβη στις 13 Απριλίου 1822.
Τον Φεβρουάριο του 1822 η περιοχή του Βερμίου και του Ολύμπου συγκλονίζεται από την έκρηξη της επανάστασης εναντίον των Τούρκων.
Κέντρο της εξέγερσης αναδεικνύεται η αμιγώς ελληνική Νάουσα με αρχηγούς τον Ζαφειράκη Λογοθέτη και τον Αναστάσιο Καρατάσο. Οι επαναστάτες μετά από την ανεπιτυχή προσπάθεια κατάληψης της Βέροιας συμπτύχθηκαν στην οχυρωμένη Νάουσα, όπου είχαν συγκεντρωθεί και πληθυσμοί από τα γύρω χωριά.
Παρά την ηρωική αντίσταση των επαναστατών η πόλη υπέκυψε στις ανώτερες αριθμητικά τουρκικές δυνάμεις προς το τέλος της εβδομάδας της Διακαινησίμου και παραδόθηκε στην λεηλασία.
Χιλιάδες κάτοικοί της αιχμαλωτίστηκαν τότε ή θανατώθηκαν. Μέσα στον χαμό, δεκατρείς γυναίκες (13) με τα παιδιά τους εγκλωβίστηκαν στο δυτικό άκρο της πόλης στην περιοχή Στουμπάνοι, έχοντας μπροστά τους τα αφρισμένα νερά της Αράπιτσας και πίσω τους τις ορδές των Τούρκων.
Προτίμησαν να πέσουν στα παγωμένα νερά του ποταμού και να βρουν ένδοξο και ηρωικό θάνατο για την ελευθερία και την ανεξαρτησία του ελληνικού έθνους. Μαρτυρικό θάνατο βρήκαν και οι γυναίκες των αρχηγών της επανάστασης που σύρθηκαν αλυσοδέσμιες στη Θεσσαλονίκη. Ο ίδιος ο Ζαφειράκης Λογοθέτης σκοτώθηκε προσπαθώντας να διαφύγει. Από την άλλη ο Καρατάσος με τα διασωθέντα στρατιωτικά σώματα των επαναστατών συνέχισαν την δράση τους στη Νότια Ελλάδα.
Όσοι από τους κατοίκους γλίτωσαν και παρέμειναν στην Μακεδονία περιπλανήθηκαν για αρκετά χρόνια πριν αμνηστευτούν και επιστρέψουν στην κατεστραμμένη πόλη.
Για τον ηρωισμό των κατοίκων απέναντι σε έναν πανίσχυρο αντίπαλο και την συνεισφορά τους στον Αγώνα για την Ανεξαρτησία από τον Τουρκικό ζυγό η Νάουσα είναι η μόνη πόλη που φέρει τον τίτλο «Ηρωική», με Βασιλικό Διάταγμα από το 1955. Η Εκκλησία δε, τιμώντας τους Ναουσαίους που προτίμησαν να πεθάνουν παρά να αλλαξοπιστήσουν, ανακήρυξε τους νεκρούς αγίους νεομάρτυρες.
Οι επετειακές εκδηλώσεις
Οι επετειακές εκδηλώσεις ξεκίνησαν την Τετάρτη 15 Απριλίου με την εκδήλωση «Όταν τα υφάσματα αφηγούνται… Η συντήρηση ενός νυφιάτικου Ναουσαίικου φορέματος του 19ου αιώνα», που συνδιοργάνωσαν το Λύκειο των Ελληνίδων Νάουσας και ο Δήμος Ηρωικής Πόλεως Νάουσας.
Η εκδήλωση ανέδειξε τη σημασία της διατήρησης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσα από την παρουσίαση της διαδικασίας συντήρησης ενός αυθεντικού νυφιάτικου φορέματος της Ναουσαίικης παράδοσης του 19ου αιώνα, φωτίζοντας πτυχές της ιστορίας, της τέχνης και της λαογραφίας της περιοχής.
Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται απόψε, Παρασκευή 17 Απριλίου, στις 18.00, στον Χώρο Τέχνης «Ναϊάς», με τα εγκαίνια της έκθεσης πολεμικών κειμηλίων από την Επανάσταση του 1821 «Κειμήλια Αγώνα Ανεξαρτησίας, 1821» του συλλέκτη Σπύρου Κατσίρα και της έκθεσης φωτογραφίας «1821» του καλλιτέχνη Ηλία Περγαντή.
Τη διοργάνωση έχει αναλάβει ο Όμιλος «Γενίτσαροι και Μπούλες», με την έκθεση να διαρκεί έως τις 22 Απριλίου 2026.
Επίσης, στον πολυχώρο «Χρ. Λαναράς» (ΕΡΙΑ), στις 20:00, θα ξεκινήσει η προβολή της κινηματογραφικής ταινίας «1822, To Ολοκαύτωμα της Νάουσας» και του ντοκιμαντέρ «Το Ολοκαύτωμα της Νάουσας», παραγωγής του Δήμου Η.Π. Νάουσας, σε σκηνοθεσία Βασίλη Τσικάρα.
Η ταινία έγινε σε συνεργασία με τον «Σύλλογο Φίλων Ιστορίας και Αναπαράστασης Αυτής Γιαννιτσών», την «Ομάδα Ιστορικής Αναβίωσης Αρματολοί» και τον «Όμιλο Περιβάλλοντος και Πολιτισμού Νάουσας Η Αράπιτσα». Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν εξ ολοκλήρου στη Νάουσα, με επιπλέον σκηνές στη Θεσσαλονίκη και την Όσσα Λαγκαδά. Την προσπάθεια στήριξαν αναβιωτές από τη Βουλγαρία και η θεατρική ομάδα “Άρατος”.
Το ντοκιμαντέρ εξιστορεί τα γεγονότα του Ολοκαυτώματος της πόλης τον Απρίλιο του 1822 και βασίζεται στην έρευνα του αείμνηστου Μανώλη Βαλσαμίδη. Για τα γεγονότα μιλούν οι κ.κ. Αθανάσιος Καραθανάσης, Καθηγητής τμ. Ιστορίας Α.Π.Θ., Τάκης Μπάιτσης, λαογράφος – ιστορικός ερευνητής, Πέτρος Στοΐδης, Φιλόλογος, Αλέξανδρος Οικονόμου, Αρχιτέκτων – Πρόεδρος Πολιτιστικής Εταιρείας Νάουσας “Αναστάσιος Μιχαήλ ο λόγιος”, Γιώργος Μάλλιος, Αρχαιολόγος – Πρόεδρος Συλλόγου “Φίλοι Ιστορικού Αρχείου Νάουσας”.
Ιστορική πομπή στον Χώρο Θυσίας
Το Σάββατο 18 Απριλίου, στον Χώρο Θυσίας, ώρα 18:00, θα πραγματοποιηθεί ιστορική ποµπή µνήµης του Ολοκαυτώµατος µε τη συµµετοχή πολιτιστικών συλλόγων του Δήµου Η.Π. Νάουσας, Συλλόγων Αναβιωτών και της Φιλαρµονικής Εταιρείας Νάουσας.
Η πορεία θα ξεκινήσει από τον Χώρο Θυσίας και θα συνεχίσει για Άγιο Δηµήτριο, «Στραβό» Πλάτανο, Δηµαρχείο, Πλατεία Καρατάσου με άφιξη στον Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου, όπου θα τελεστεί Μέγας Πολυαρχιερατικός Πανηγυρικός Εσπερινός της µνήµης των Αγίων Ναουσαίων Νεοµαρτύρων.
Θα ακολουθήσει πάνδηµη λιτανεία της ιεράς εικόνος των Νεοµαρτύρων µε κατεύθυνση στο Χώρο Μαρτυρίου («Κιόσκι»), όπου θα τελεστεί αρτοκλασία και θα εκφωνηθεί εόρτιο κήρυγµα.
Οι εκδηλώσεις της Κυριακής 19 Απριλίου
Οι επετειακές εκδηλώσεις για την 204η Επέτειο του Ολοκαυτώματος Νάουσας συνεχίζονται την Κυριακή 19 Απριλίου, όπου στις 7 το πρωί, στον ιερό ναό Μεταµορφώσεως του Σωτήρος θα πραγματοποιηθεί Όρθρος και Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο µε τη συµµετοχή των Σεβασµιωτάτων Μητροπολιτών.
Στις 10.30 θα τελεστεί η επίσηµη Δοξολογία και στην 11.30 στον Χώρο Θυσίας θα πραγματοποιηθεί επιμνημόσυνη δέηση. Η ρίψη Στεφάνου θα γίνει στον ποταμό της Αράπιτσας από τον εκπρόσωπο της Κυβέρνησης, τον Υφυπουργό Ανάπτυξης κ. Λάζαρο Τσαβδαρίδη και θα ακολουθήσει κατάθεση στεφάνων από εκπροσώπους Αρχών και Φορέων στο Χώρο Θυσίας.
Θα τηρηθεί ενός λεπτού σιγή και θα ακολουθήσει η ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου. Η εκφώνηση του Πανηγυρικού της Ημέρας θα γίνει από τον Γιώργο Στείρη, Καθηγητή Φιλοσοφίας των Μέσων Χρόνων και της Αναγέννησης στη Δύση στο Τμήμα Φιλοσοφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).
Στη συνέχεια θα παρουσιαστεί ο ιστορικός χορός «Μακρυνίτσα» προς τιμήν της θυσίας των Ναουσαίων Ηρωίδων γυναικών.
Στις 12:30 στην οδό Μ. Αλεξάνδρου θα ξεκινήσει παρέλαση πολιτιστικών, αθλητικών σωµατείων και φορέων, Σχολείων, τµηµάτων Ελληνικής Αστυνοµίας και Ελληνικού Στρατού.
«Στην Πυρκαγιά των Υδάτων»
Το βράδυ της Κυριακής 19 Απριλίου, στις 20.00, στο Δημοτικό Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, θα γίνει παρουσίαση του ορατορίου «Στην Πυρκαγιά των Υδάτων», σε ποίηση Κωνσταντίνου Σταλίδη και μουσική Μιλτιάδη Κασσάρα, με τη σύμπραξη οργανικού και φωνητικού συνόλου. Συμμετέχουν οι χορωδίες του Συλλόγου «EnCanto», υπό τη διεύθυνση της Δήμητρας Μητρέντση.
Το έργο «Στην Πυρκαγιά των Υδάτων» αποτελεί ένα θρησκευτικού χαρακτήρα λαϊκό ορατόριο συμφωνικής γραφής, βασισμένο στην ποίηση του Κωνσταντίνου Γ. Σταλίδη. Η μελοποίηση των ποιημάτων οδήγησε στη δημιουργία ενός έργου που γεφυρώνει δύο μουσικούς κόσμους: την κλασική λόγια παράδοση και την ελληνική μουσική κληρονομιά.
Στο έργο συνυπάρχουν συμφωνικά στοιχεία με αυθεντικά ηχοχρώματα της ελληνικής παράδοσης, μέσα από τη χρήση παραδοσιακών οργάνων ενταγμένων στον ήχο της ορχήστρας και της χορωδίας.
Κεντρικό μουσικό άξονα αποτελεί ο δωρικός τρόπος, ενώ το έργο αντλεί επιρροές από τη βυζαντινή μουσική, καθώς και από τη μακεδονική και ηπειρώτικη παράδοση, ενσωματώνοντας ηχοχρώματα από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας.
Η σύνθεση περιλαμβάνει δώδεκα άσματα — αριθμός με ιδιαίτερο συμβολισμό στην ορθόδοξη και ελληνική παράδοση — και είναι γραμμένη για υψίφωνο, ψάλτη, λαϊκό τραγουδιστή και παραδοσιακή φωνή, με τη συμμετοχή μικτής και παιδικής χορωδίας, συνοδευόμενων από λαϊκά όργανα και συμφωνική ορχήστρα.
22ος Δρόμος Θυσίας
Επίσης, στο πλαίσιο εορτασμού της 204ης Επετείου του Ολοκαυτώματος της πόλης (19 Απριλίου 2026), σε συνεργασία με αθλητικούς συλλόγους της Νάουσας, ο Δήμος Ηρωικής Πόλης Νάουσας διοργανώνει την Κυριακή 17 Μαΐου 2026 τον αγώνα δρόμου «22ος Δρόμος Θυσίας».
Ο αγώνας περιλαμβάνει την παιδική διαδρομή για μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και ΑμΕΑ απόστασης 1.000 μέτρων και την κλασική 5.500 μέτρων αντίστοιχα, οι οποίες διέρχονται από ιστορικά σημεία και τοπόσημα της πόλης.
Η προκήρυξη του αγώνα, ο χάρτης της διαδρομής και η υποβολή συμμετοχών είναι διαθέσιμα από τις 6/4/2026 μέσω της σελίδας www.naoussa.gr/e-services/apply-race.
Σε όλους τους συμμετέχοντες θα δοθούν αναμνηστικά δώρα και αναμνηστικά μετάλλια συμμετοχής. Σε όλες τις κατηγορίες της διαδρομής θα απονεμηθούν μετάλλια στους τρεις (3) πρώτους καθώς και έπαθλα στους πρώτους των γενικών κατηγοριών. Επίσης, σε όλους τους συμμετέχοντες της παιδικής διαδρομής θα δοθούν μετάλλια συμμετοχής.
Η εκκίνηση του αγώνα θα γίνει στην οδό Μ. Αλεξάνδρου (πύλη Δημοτικού Πάρκου) στις 09:30 το πρωί.