«Και κλίνας την κεφαλήν παρέδωκε το πνεύμα» – Η Βυζαντινή τοιχογραφία της Σταύρωσης που μεταφέρθηκε σε μουσείο

Μια τοιχογραφία της Σταύρωσης του 14ου αιώνα, αποτοιχισμένη από τον ναό της Αγίας Φωτίδας στη Βέροια, παρουσιάζεται, στο πνεύμα αυτών των ημερών της κατάνυξης, στο Βυζαντινό Μουσείο της πόλης. Το μεγάλης θρησκευτικής αλλά και καλλιτεχνικής αξίας κειμήλιο εκτίθεται στην ενότητα Λατρεία, στο πλαίσιο της δράσης «Ένα έκθεμα – μία ιστορία» της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας.

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον ακόμη και η ίδια η μεταφορά της εικόνας από τον τοίχο ενός ναού σε μια μουσειακή αίθουσα, καθώς αλλάζει το ίδιο το καθεστώς της εικόνας. Η Σταύρωση παύει να λειτουργεί μέσα σε ένα λειτουργικό πλαίσιο και γίνεται αντικείμενο θέασης, ερμηνείας, τεκμηρίωσης.

Η σκηνή εκτυλίσσεται μπροστά από τα τείχη της Ιερουσαλήμ, με κεντρική μορφή τον Εσταυρωμένο Χριστό, του οποίου η στάση δηλώνει τη στιγμή μετά τον θάνατό Του («καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦμα», Ιω. ιθ΄30). Από τη λογχισμένη πλευρά Του ρέουν αίμα και ύδωρ που συλλέγονται σε Άγιο Ποτήριο. Αριστερά εικονίζεται η Παναγία με τις Μυροφόρες, δεξιά ο Ιωάννης και ο εκατόνταρχος Λογγίνος («ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς ἦν Θεοῦ», Μαρκ. ιε΄39), ενώ στον ουρανό αποδίδονται ο Ήλιος και η Σελήνη.

Η δράση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας επιχειρεί να φέρει το κοινό πιο κοντά στα πολύτιμα τεκμήρια της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, παρουσιάζοντας κάθε φορά ένα αντικείμενο ως «ιστορία».

Στη συγκεκριμένη συγκυρία, μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, η εικόνα της Σταύρωσης επανεμφανίζεται με έναν διπλό χαρακτήρα: ως θρησκευτικό σύμβολο και ως αρχαιολογικό τεκμήριο, δείχνοντας σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο η πολιτιστική κληρονομιά διαχειρίζεται το ιερό — το αποσπά, το συντηρεί, το εκθέτει και τελικά το επανατοποθετεί σε ένα νέο πλαίσιο.

Συντελεστές: Σύλληψη ιδέας και γενικός συντονισμός δράσης: Γεωργία Στρατούλη, Δρ Αρχαιολόγος, Αναπλ. Προϊσταμένη ΕφΑ Ημαθίας Συγγραφή κειμένου: Μαρία Πολατίδου, Αρχαιολόγος ΕφΑ Ημαθίας Επικοινωνιακή διαχείριση δράσης: Θέμις Βελένη, Δρ Ιστορικός της Τέχνης, Πολιτιστική Διαχειρίστρια ΕφΑ Ημαθίας Τα εκθέματα παρουσιάζονται στα κοινωνικά δίκτυα και στους επίσημους ιστότοπους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας.