67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Ξαρχάκος, Γραμματικός και νέες «Αφίξεις»

Λιγότερες ταινίες από πέρυσι περιλαμβάνει το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που θα πραγματοποιηθεί από τις 5 έως τις 15 Νοεμβρίου. Το ενδιαφέρον στη φετινή παρουσίαση βρίσκεται περισσότερο στις επιλογές και στις αλλαγές του προγράμματος, όπως είναι η εξίσωση των χρηματικών επάθλων, η έρημος που θα… εξερευνήσουμε με τον Όλιβερ Λάσε και η πρόσκληση – αν όχι πρόκληση – να αφιερώσουμε σε ορισμένες ταινίες περισσότερο χρόνο απ’ όσο έχουμε συνηθίσει.

Συνολικά, 258 ταινίες περιλαμβάνει το επίσημο πρόγραμμα της φετινής διοργάνωσης, απ’ όπου δεν λείπουν και κάποιες ανάσες ανανέωσης ή εκπλήξεις. Όπως για παράδειγμα, η απονομή τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου στον Σταύρο Ξαρχάκο για το σύνολο της προσφοράς του στον κινηματογράφο αλλά και τον πολιτισμό, το αφιέρωμα «Καλώς ήρθατε στην έρημο», με τον δημιουργό του βραβευμένου Sirat Όλιβερ Λάσε σε ρόλο guest curator, την νέα ενότητα «Αφίξεις», ένα τολμηρό πιλοτικό πρόγραμμα «Δαμάζοντας το χρόνο» με ταινίες που απαιτούν υπομονή αλλά ανταμείβουν γενναιόδωρα τον θεατή και μία Agora, που από φέτος διαθέτει ακόμη ένα τμήμα, το οποίο απευθύνεται σε σεναριογράφους.

Στην καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε διόλου τυχαία την ημέρα που γιορτάζει το σινεμά, 29 Οκτωβρίου, στο Ολύμπιον, και σε απευθείας σύνδεση με Αθήνα, παρουσιάστηκε το πρόγραμμα από τον καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φεστιβάλ Ορέστη Ανδρεαδάκη, την επικεφαλής του ελληνικού προγράμματος Ελένη Ανδρουτσοπούλου και την υπεύθυνη Γραφείου Τύπου Τίνα Αντωνάκου από Θεσσαλονίκη, και τον επικεφαλής διεθνούς προγράμματος Γιώργου Κρασσακόπουλου, τον νέο επικεφαλής της Agora Θάνου Σταυρόπουλο και την υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων Δήμητρα Νικολοπούλου από Αθήνα. Στην Θεσσαλονίκη βρισκόταν και η Αγγελική Βέργου, η οποία πλέον έχει τον ρόλο της συμβούλου και υπεύθυνης ανάπτυξης και διεθνών συνεργασιών της Agora.

Χαιρετίζοντας την εκδήλωση, ο υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσων Φωτήλας αναφέρθηκε στο «διπλό βάρος» που σηκώνει φέτος ο Ορέστης Ανδρεαδάκης, έπειτα από την πρόσφατη παραίτηση της Ελίζ Ζαλαντό, και στο καλλιτεχνικό κύρος του θεσμού, συνδέοντας τη διεθνή του παρουσία με την πολιτική επένδυσης στον οπτικοακουστικό χώρο.

Ίσα έπαθλα και ένα όνομα που παραπέμπει σε αφίξεις

Μία από τις πιο ουσιαστικές, ίσως, αλλαγές αφορά την εξίσωση των βραβείων στα τρία διεθνή διαγωνιστικά προγράμματα: «Arrivals»-«Αφίξεις», «Meet the Neighbors» και «Film Forward», με ισάριθμα και ισόποσα χρηματικά έπαθλα, ύψους 10.000 και 5.000 ευρώ.

Το «Arrivals» είναι η νέα ονομασία του Διεθνούς Διαγωνιστικού. Όπως εξήγησε, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης, η νέα ονομασία είναι κι ένα «κλείσμο του ματιού», καθώς παράλληλα με τις νέες αφίξεις ταινιών και ανθρώπων του κινηματογράφου και το σινεμά ως μία πόρτα προς τον κόσμο, ο τίτλος παραπέμπει και στη Θεσσαλονίκη ως λιμάνι που υποδέχεται ανθρώπους από διαφορετικούς τόπους.

Περισσότερες από 1.400 ταινίες υποβλήθηκαν στη διοργάνωση. Ειδικά για την επιλογή των ελληνικών συμμετοχών, ο καλλιτεχνικός διευθυντής επέμεινε στη συλλογική διαδικασία και στον ρόλο της ειδικής γνωμοδοτικής επιτροπής. Για να εξηγήσει τη φιλοσοφία της, κατέφυγε στα «Πολιτικά» του Αριστοτέλη. Η επιλογή των ταινιών, λοιπόν, βασίστηκε στην Αριστοτέλεια λογική και την γενική αλήθεια ότι οι διαφορετικές κρίσεις, όταν συναντιούνται, επιτρέπουν να φανεί πληρέστερα το σύνολο ενός έργου. «Η ανάγκη για συλλογικές, διαφανείς διαδικασίες στην επιλογή καλλιτεχνικών έργων ήταν και παραμένει ένα διαχρονικό αίτημα», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ταινίες έναρξης και λήξης

Με την ταινία Μινώταυρος, σε σκηνοθεσία Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, η οποία κέρδισε στις Κάννες το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής ανοίγει το Φεστιβάλ την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου. Μετά την προβολή θα ακολουθήσει συναυλία με τον Παύλο Παυλίδη στην Αποθήκη Γ και η είσοδος θα είναι ελεύθερη με έκδοση μηδενικού εισιτηρίου.

Η αυλαία της διοργάνωσης θα πέσει την Κυριακή 15 Νοεμβρίου με την προβολή της ταινίας Άγνωστη γυναίκα της Μάι ελ-Τούκι, βραβευμένη με Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας. Στη Θεσσαλονίκη θα βρεθεί και η ηθοποιός Ματίλντε Αρσέλ, βραβευμένη με το Kόπα Βόλπι Καλύτερης Ηθοποιού.

Το ελληνικό σινεμά και οι διεθνείς συνεργασίες του

Σύμφωνα με την παρουσίαση, το ελληνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει 26 μεγάλου και 28 μικρού μήκους ταινίες – ανάμεσά τους τις βραβευμένες του πρόσφατου Φεστιβάλ Δράμας. Στα τρία διεθνή διαγωνιστικά συμμετέχουν επτά ελληνικές παραγωγές και έξι διεθνείς ταινίες με ελληνική συμμετοχή στην παραγωγή, ενώ άλλες οκτώ μειοψηφικές συμπαραγωγές προβάλλονται στα υπόλοιπα τμήματα.

Στην ενότητα Arrivals συναντιούνται το «Ένας ολόκληρος άνθρωπος σχεδόν» του Ευθύμη Kosemund-Σανίδη, το «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα» της Ζακλίν Λέντζου και ο «Τιτανικός Ωκεανός» της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη. Στο Meet the Neighbors+ συμμετέχουν η «Απόφαση της Έλενας» του Στέφανου Τσιβόπουλου και το «Ξανασταυρώνεται» του Θοδωρή Παπαδουλάκη, ενώ στο Film Forward προβάλλονται «Τα σωματίδια της σκόνης» του Αργύρη Γερμανίδη και «Το δέντρο του Ιούδα» του Χρήστου Χουλιάρα. Οι τίτλοι και οι δημιουργοί περιλαμβάνονται στην επίσημη ανακοίνωση του ελληνικού προγράμματος.

Πέρα από τις διαγωνιστικές ενότητες, τρεις πρώτες και δεύτερες ταινίες νέων δημιουργών και ακόμη επτά έργα έμπειρων Ελλήνων σκηνοθετών διεκδικούν τα ανεξάρτητα βραβεία της διοργάνωσης. Σε αβάν πρεμιέρ, εκτός διαγωνιστικής διαδικασίας, θα παρουσιαστεί η «Θάλασσα από γυαλί» του Αλέξη Αλεξίου.

Το πρόγραμμα επιστρέφει και σε παλαιότερες ταινίες μέσα από τη νέα δράση «Επαναπροσεγγίσεις», αφιερωμένη σε αποκατεστημένα έργα του ελληνικού κινηματογράφου. Πρώτη θα προβληθεί η «Εύα» της Μαρίας Πλυτά, παραγωγής 1953, και θα ακολουθήσει συζήτηση για την αποκατάστασή της. Η συνεργασία με τη Finos Film συνεχίζεται με το «Χαρούμενο ξεκίνημα» του Ντίνου Δημόπουλου, ενώ το «Κλασικό αριστούργημα» του Ρένου Χαραλαμπίδη θα προβληθεί στον κινηματογράφο Απόλλων.

Ο Γραμματικός, οι «Απόντες» και ο Ξαρχάκος

Ο Νίκος Γραμματικός θα παραλάβει τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο για το σύνολο της προσφοράς του στον κινηματογράφο, με το Φεστιβάλ να προβάλλει όλες τις ταινίες του. Οι «Απόντες», που συμπληρώνουν φέτος τριάντα χρόνια, δίνουν και την αφορμή για την παρουσίαση του βιβλίου «Απόντες — Μια προφορική ιστορία», με μαρτυρίες συντελεστών της ταινίας.

Στο αφιέρωμα, οι «Απόντες» και τα «Αγρύπνια» θα προβληθούν με όρους καθολικής προσβασιμότητας, ώστε η επιστροφή στις ταινίες του να αφορά περισσότερους θεατές.

Τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο θα παραλάβει και ο Σταύρος Ξαρχάκος για τη συνεισφορά του στον κινηματογράφο και τον πολιτισμό. Η βράβευση, στις 7 Νοεμβρίου, στο Ολύμπιον θα συνοδευτεί από την προβολή του «Ρεμπέτικου».

Η έρημος του Όλιβερ Λάσε

Από τις κεντρικές παρουσίες της φετινής διοργάνωσης είναι ο Όλιβερ Λάσε, ο δημιουργός του «Sirāt», ο οποίος επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη επιλέγοντας αυτή τη φορά ο ίδιος τις ταινίες ενός μεγάλου αφιερώματος. Το «Καλώς ήρθατε στην έρημο» περιλαμβάνει 17 έργα, με τον Γαλικιανό σκηνοθέτη σε ρόλο προσκεκλημένου επιμελητή.

«Θέλαμε να δώσουμε βάρος σε έναν σκηνοθέτη που μας εντυπωσίασε με την ταινία του και που αγάπησε τη Θεσσαλονίκη», εξήγησε ο Ορέστης Ανδρεαδάκης. Το πρωτότυπο αυτό αφιέρωμα περιλαμβάνει, πέρα από τις προβολές, πολυμεσικές εγκαταστάσεις σε συνεργασία με το MOMus, ανοιχτή συζήτηση με τον ίδιο τον Λάσε στις 9 Νοεμβρίου στην αίθουσα Παύλος Ζάννας και ένα open airυ πάρτι στο Καπάνι. Στο εκθεσιακό σκέλος περιλαμβάνεται οπτικοακουστική εγκατάστασή του σε παραγωγή του Μουσείου Reina Sofía της Μαδρίτης. Το αφιέρωμα θα συνοδεύεται από ειδική δίγλωσση έκδοση.

Balkan Horror και βραδείας καύσης… ταινίες

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη το αφιέρωμα Balkan Horror, ενώ με το πιλοτικό «Δαμάζοντας τον χρόνο» το Φεστιβάλ στρέφεται σε ταινίες που ζητούν υπομονή από τον θεατή και χρόνο για να αναπτύξουν τον κόσμο τους.

Οι προσκεκλημένοι και οι ανοιχτές συζητήσεις

Στη Θεσσαλονίκη αναμένεται και η Λόρα Μάλβεϊ, θεωρητικός του κινηματογράφου, ακαδημαϊκός και σκηνοθέτιδα, ενώ σε μια κοινή συζήτηση θα συναντηθούν η σκηνοθέτιδα Σάρα Ντράιβερ, η ηθοποιός Τρίνε Ντίρχολμ και ο μοντέρ Γιώργος Μαυροψαρίδης, μαζί με τους παραγωγούς Κωνσταντίνο Κοντοβράκη και Ροντρίγκου Αρέιας. Στους προσκεκλημένους περιλαμβάνονται επίσης ο Τούρκος σκηνοθέτης Εμίν Αλπέρ, ο Φατίχ Ακίν, που θα παρουσιάσει τη νέα του ταινία, και ο Δανός ηθοποιός Κλες Μπανγκ. Ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης συμμετέχει φέτος ως ambassador της Αγοράς.

Μια Αγορά που μεγάλωσε μαζί με τις απαιτήσεις της

Για την Αγγελική Βέργου, η σημερινή θέση της Αγοράς έχει και μια προσωπική, συγκινητική διάσταση, καθώς θυμάται η ίδια τις μικρές αίθουσες από όπου και ξεκίνησε πριν από περίπου είκοσι χρόνια. «Σήμερα βρίσκεται πλέον στην καρδιά του Φεστιβάλ, ενώ μιλάμε επί ίσοις όροις με τις άλλες κινηματογραφικές χώρες», τόνισε.

Με νέο επικεφαλής τον Θάνο Σταυρόπουλο, οι δράσεις της αναπτύσσονται γύρω από το Crossroads Co-production Forum, το Works in Progress και το Agora’s Talents για σεναριογράφους. Παράλληλα, ανακοινώθηκε συνεργασία με το ΕΚΚΟΜΕΔ για την ενίσχυση της κινηματογραφικής αγοράς και της διεθνούς παρουσίας της.

Τοπική οικονομία

Ο Ορέστης Ανδρεαδάκης στάθηκε, τέλος, στην επίδραση της διοργάνωσης στην τοπική οικονομία. Όπως ανέφερε, τα ξενοδοχεία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης γεμίζουν ήδη, ενώ οι προσκεκλημένοι ανταποκρίνονται άμεσα στις προσκλήσεις. Περίπου 1.200 άνθρωποι του κινηματογράφου αναμένονται στην πόλη — ανάμεσά τους εκείνοι που θα παρουσιάσουν τις ταινίες τους, αλλά και όσοι αναζητούν εδώ συνεργάτες για τις επόμενες.

Οπτική ταυτότητα του Φεστιβάλ

Οι αφίσες του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης βασίζονται στο έργο spatial affects της εικαστικού Σοφίας Ροζάκη. Τα τέσσερα σποτ του Φεστιβάλ υπογράφει ο διακεκριμένος σκηνοθέτης Σταύρος Μαρκουλάκης, ο οποίος δημιούργησε τέσσερα θραύσματα μιας ιστορίας για ουράνια σώματα που περιπλανιούνται γύρω από τον ήλιο.